Türkmenistan’ın Türkmenbaşı kentinde düzenlenen Azerbaycan ve Orta Asya Devlet Başkanları 8. İstişare Toplantısı, liderlerin iki önemli belgeyi imzalamasıyla tamamlandı.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ve Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, toplantının ardından gerçekleştirilen imza törenine katıldı.
ALTI LİDER ORTAK BİLDİRİYE İMZA ATTI
Liderler, zirvenin sonuçlarını ortaya koyan “Azerbaycan Cumhuriyeti ve Orta Asya Devlet Başkanları 8. İstişare Toplantısı Ortak Bildirisi”ni imzaladı.
Ortak bildiri, toplantıda ele alınan bölgesel meselelerin yanı sıra ülkelerin gelecek dönemde siyasi, ekonomik ve güvenlik alanlarında atmayı planladığı ortak adımları da ortaya koydu.
Avaza Zirvesi’nin gündemi; barış, istikrar ve güvenlikten siyasi-diplomatik ilişkilere, ticaret ve ekonomiden enerjiye, sürdürülebilir ulaştırma ve lojistik koridorlarından çevre ve iklim konularına kadar geniş bir çerçevede şekillendi.
AZERBAYCAN’IN TAM KATILIMINA ORTAK VURGU
Yeni yayımlanan ortak bildiride, Azerbaycan’ın Orta Asya Devlet Başkanları İstişare Toplantısı’na tam katılımının taşıdığı önem özellikle vurgulandı.
Devlet başkanları, ülkelerinin Birleşmiş Milletler başta olmak üzere üye oldukları uluslararası kuruluşlar çatısı altında karşılıklı iş birliğini daha da güçlendirme konusundaki kararlılıklarını teyit etti.
Bildiride çok taraflı iş birliğinin geliştirilmesinin; sürdürülebilir kalkınma, halkların refahı ve Orta Asya devletleri ile Azerbaycan’ın uzun vadeli istikrarı açısından önem taşıdığı kaydedildi.
Liderler ayrıca 15 Ekim 2026’da Bakü’de gerçekleştirilecek Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı 7. Zirvesi’ne yönelik hazırlıkları da olumlu değerlendirdi.
GÜVENLİKTE ORTAK MÜCADELE MESAJI
Ortak bildiride bölgesel ve uluslararası güvenlik konularında da dikkat çeken kararlar yer aldı.
Taraflar; devletlerin egemenliği, toprak bütünlüğü ve ulusal çıkarlarına saygı temelinde terörizm, aşırıcılık, radikalleşme, yasa dışı göç, sınır aşan organize suçlar, siber suçlar, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı ile insan ticaretine karşı mücadelede iş birliğinin genişletilmesi konusunda ortak irade ortaya koydu.
Büyük ölçekli ve sınır aşan acil durumların önlenmesi ve ortaya çıkabilecek sonuçların ortadan kaldırılması konusunda da ülkeler arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi hedefleniyor.
TOPLANTI FORMATININ KURALLARI DA BELİRLENDİ
Zirvede imzalanan ikinci belge ise “Azerbaycan Cumhuriyeti ve Orta Asya Devlet Başkanları İstişare Toplantısı’nın Düzenleyici Belgelerine İlişkin Karar” oldu.
Söz konusu karar, Azerbaycan’ın da tam katılımcı haline geldiği istişare mekanizmasının bundan sonraki işleyişinin daha belirgin ve kurumsal bir çerçevede sürdürülmesi açısından önem taşıyor.
Azerbaycan’ın formata tam katılımıyla daha önce beş Orta Asya ülkesini bir araya getiren mekanizma, Hazar’ın iki yakasındaki altı devleti buluşturan daha geniş bir bölgesel yapıya dönüştü.
TİCARET VE YATIRIM İÇİN YENİ HEDEFLER
Ortak bildiride ticari ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi için önemli bir potansiyel bulunduğunun altı çizildi.
Liderler; ticaret hacminin artırılması, karşılıklı yatırımların derinleştirilmesi, şirketler arasında doğrudan bağlantıların güçlendirilmesi ve ortak işletmelerin desteklenmesi konusunda çalışma kararı aldı.
Düzenli iş forumları ve fuarların gerçekleştirilmesi, küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik tecrübe paylaşımının artırılması ve bölgesel elektronik ticaretin geliştirilmesi de ortak hedefler arasına girdi.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de zirvedeki konuşmasında ülkesinin Orta Asya devletleriyle ticaret hacminin geçen yıl yüzde 50’den fazla arttığını açıklamıştı.
DOĞU-BATI VE KUZEY-GÜNEY KORİDORLARINA VURGU
Ulaştırma, ortak bildirinin en dikkat çeken başlıklarından biri oldu.
Altı ülkenin lideri, entegre bölgesel ulaştırma altyapısının geliştirilmesini öncelikli konular arasında gösterirken Doğu-Batı ve Kuzey-Güney uluslararası ulaştırma koridorlarının sürdürülebilir ekonomik büyüme ve bölgeler arası bağlantılar açısından taşıdığı önemi vurguladı.
Ülkelerin topraklarından geçen transit ve ulaştırma koridorlarının daha da geliştirilmesi konusunda ortak çalışma yürütülmesi kararlaştırıldı.
Aliyev de toplantıdaki konuşmasında ulaştırmanın Azerbaycan ile Orta Asya ülkeleri arasındaki iş birliğinin başlıca alanlarından biri olduğunu belirtmiş ve Hazar geçişli güzergahların daha etkin kullanılması gerektiğini ifade etmişti.
ORTA ASYA’DAN AVRUPA’YA YEŞİL ENERJİ KORİDORU
Enerji alanında ise Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan’ın üzerinde çalıştığı yeşil enerji koridoru ortak bildiride özel olarak yer aldı.
Liderler, Orta Asya ile Azerbaycan’ı birbirine bağlayacak yeni enerji koridorlarının geliştirilmesine yönelik projelerin araştırılması ve mevcut iş birliğinin daha ileri taşınması konusunda istekli olduklarını bildirdi.
Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan arasındaki projenin hedefinin, Orta Asya’da üretilecek yeşil elektriğin Azerbaycan üzerinden Avrupa’ya ihraç edilmesini sağlayacak enerji koridorunun oluşturulması olduğu belirtildi.
YAPAY ZEKA VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM DE BİLDİRİDE
Zirvede geleceğin teknolojilerine ilişkin iş birliği de gündeme alındı.
Liderler; ileri teknolojiler, inovasyon, dijital sistemler, dijital dönüşüm ve yapay zeka alanlarında tecrübe paylaşımının artırılması konusunda mutabık kaldı.
Ayrıca Azerbaycan’da kurulan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği Bölgesel Hızlandırma Merkezi’nin bölgedeki dijital inovasyonun geliştirilmesi, girişimcilik ekosisteminin desteklenmesi ve dijital dönüşümün hızlandırılmasındaki rolüne dikkat çekildi.
Sağlık alanında ilaç sektörü, sağlık personelinin yetiştirilmesi, dijital sağlık çözümleri ve teletıp hizmetlerinde iş birliğinin genişletilmesi de ortak bildiride yer alan başlıklardan oldu.
AZERBAYCAN’IN KATILIMIYLA YENİ DÖNEM
Avaza toplantısı, Azerbaycan’ın istişare formatında tam katılımcı olarak yer alması açısından bölgesel iş birliğinde yeni bir döneme işaret etti.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, toplantıyı Azerbaycan’ın katılımı nedeniyle “tarihi öneme sahip” olarak nitelendirmişti.
Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov ise yeni altılı iş birliği mekanizmasının ülkeler arasındaki kardeşlik bağlarını güçlendireceğini ve ortak potansiyelin daha etkin kullanılmasını sağlayacağını ifade etmişti.
Avaza’da imzalanan belgeler ve yayımlanan ortak bildiriyle birlikte Azerbaycan ve Orta Asya devletleri arasındaki ilişkilerin güvenlikten ticarete, ulaştırmadan enerjiye, yapay zekadan turizme kadar çok daha geniş bir alanda kurumsallaştırılması hedefleniyor.
