Avrupa Birliği (AB) ülkeleri kışa doğal gaz depolarının dörtte biri boş halde giriyor. AB genelinde depolardaki doluluk 20 Ekim'de yüzde 74 seviyesine geriledi. Türkiye'de ise Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın açıklamasına göre depolar temmuzda yüzde 100 doluluğa ulaştı. Avrupa'da gaz fiyatları ekim sonunda megavatsaat başına 100 euroyu aşarak Aralık 2022'den beri en yüksek seviyeyi gördü.
AVRUPA'NIN DEPOLARINDA NE KADAR GAZ VAR?
ABD merkezli enerji araştırma kuruluşu IEEFA'nın hesabına göre AB depolarındaki doluluk yılın aynı dönemi için 2011'den beri görülen en düşük seviyede. Kuruluş AB'nin kasım ile mart arasında geçen kışa göre yaklaşık 14 milyar metreküp daha az gaz tüketmek zorunda kalabileceğini öngörüyor. Hesap talepte yaklaşık yüzde 7'lik bir düşüşe karşılık geliyor.
Arz tarafında iki baskı üst üste biniyor. 28 Şubat'ta başlayan İran savaşıyla Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatlar aksadı. Dünyadaki petrol ve gaz taşımacılığının yaklaşık beşte biri boğazdan geçiyor. AB'nin Rusya'dan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatını Ocak 2027'den itibaren tamamen yasaklaması da alternatif kaynakları daraltıyor.
FİYATLAR NE KADAR YÜKSELDİ?
Avrupa'da gösterge kabul edilen Hollanda merkezli TTF'de kasım vadeli kontratlar eylül başında megavatsaat başına 70 euronun altındaydı. Fiyat 29 Ekim'de gün içinde 101 euroya yaklaştı. Trading Economics verilerine göre TTF 4 Kasım sabahı megavatsaat başına 92,10 eurodan işlem gördü. Brent petrolün varili aynı saatlerde 102,64 dolardı.
BRÜKSEL NE ÖNERİYOR?
AB enerji bakanları 29 Ekim'de Lüksemburg'da maliyetleri ve arz riskini azaltmak için dört seçeneği görüştü. Masada gönüllü tüketim kesintisi, depo doluluk hedefini yüzde 90'dan 80'e çekmek, daha fazla LNG almak ve ortak alım mekanizması kurmak vardı. Hane faturalarını düşürmek için 2030'a kadar evlerin yarısında akıllı sayaç kullanılması da gündeme geldi.
Toplantıdan bağlayıcı bir tüketim kararı çıkmadı. Üye ülkeler ortak alım ve enerji vergileri konusunda uzlaşamadı. Şebeke ücretlerine dair bir anlaşmanın aralıktan önce sağlanması beklenmiyor. Avrupa Komisyonu ise Birliğin enerji krizlerine karşı 2022'deki Rus işgali öncesine göre daha güçlü olduğunu savunuyor.
TÜRKİYE'DE FATURALAR ARTACAK MI?
Bayraktar 18 Ekim'deki açıklamasında doğal gaz tarifelerinde ekim ve kasım aylarında bir düzenleme öngörülmediğini söyledi. Bakan kış aylarında elektrik ve doğal gaza zam beklenmediğini ve faturalara yönelik desteklerin süreceğini de belirtti. Destekler tüketim miktarına göre uygulanıyor. BOTAŞ'ın belirlediği tüketim limitlerini aşan aboneler destek kapsamı dışında kalabiliyor. Türkiye'nin Silivri ve Tuz Gölü'ndeki depolama tesislerinin toplam kapasitesi Bakanlığın mart ayındaki verilerine göre 6,3 milyar metreküp.
