Avrupa’nın eğitim alanında uzun yıllardır öne çıkan ülkeleri, 2025 PISA sonuçlarıyla dikkat çeken bir tabloyla karşı karşıya kaldı. Fransa, Almanya ve Hollanda’da öğrencilerin performansı tarihi düşük seviyelere gerilerken, Finlandiya’da da matematik ve okuma puanları düştü.
15 yaşındaki öğrencilerin okuma, matematik ve fen bilimlerinde öğrendikleri bilgileri günlük yaşamda kullanabilme becerilerini ölçen PISA araştırması, Batı Avrupa’daki eğitim sistemlerinin yaşadığı gerilemeyi ortaya koydu.
AVRUPA’DA DÜŞÜŞ SÜRECİ DEVAM EDİYOR
2025 sonuçları, Avrupa’daki gerilemenin 2018’den bu yana devam ettiğini gösterdi. Fransa, Almanya, Hollanda ve Finlandiya’da temel okuma ve matematik becerilerinden yoksun öğrencilerin oranı yaklaşık üçte bire kadar yükseldi.
Birleşik Krallık ise kıta genelindeki bu eğilimin dışında kaldı.
Uzmanlar, pandemi dönemindeki öğrenme kayıplarının mevcut sorunları daha da belirgin hale getirdiğini ancak düşüşün tek nedeninin pandemi olmadığını belirtiyor. Öğretmen açığı, sık değişen müfredatlar ve eğitimde büyüyen sosyoekonomik eşitsizlikler de uzun süredir devam eden sorunlar arasında gösteriliyor.
Akıllı telefon ve sosyal medya kullanımındaki artışın da öğrencilerin dikkat süreleri ve okuma alışkanlıkları üzerinde etkili olduğu ifade ediliyor.
ALMANYA’DA “PISA ŞOKU” YENİDEN GÜNDEMDE
Almanya’da 2025 PISA sonuçları ülkenin eğitim performansına ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Öğrencilerin yaklaşık dörtte biri fen bilimlerinde, üçte biri ise okuma ve matematikte temel yeterlilik seviyesine ulaşamadı.
Her üç alanda birden yetersiz kalan öğrencilerin oranı yaklaşık yüzde 20 olarak ölçüldü. İleri eğitim ve iş hayatı için gerekli temel becerilerden yoksun olduğu değerlendirilen gençlerin sayısının son 10 yılda iki katına çıkması da dikkat çekti.
Almanya’da akademik başarı ile sosyoekonomik durum arasındaki farkın da belirgin olduğu görüldü. Düşük gelirli ailelerden gelen öğrencilerin yalnızca yüzde 2’si yüksek yeterlilik seviyesine ulaşırken, yüksek gelirli ailelerden gelenlerde bu oran yüzde 25’e çıktı.
Almanya, 2000 yılında yayımlanan kötü PISA sonuçlarının ardından ülke genelinde eğitim reformlarını hızlandırmıştı. 2012’deki sonuçlarda ise ülkenin OECD ortalamasının üzerine çıktığı görülmüştü. Son sonuçlarla birlikte Almanya yeniden OECD ortalamasına geriledi.
HOLLANDA’DA OKUMA BECERİLERİ ALARM VERDİ
Hollanda’da tablo özellikle okuma becerileri açısından dikkat çekti. Ülkedeki 15 yaşındaki öğrencilerin yüzde 39’unun günlük yaşamda ihtiyaç duyulan temel okuma becerilerine sahip olmadığı belirlendi. 2022’de bu oran yüzde 33 seviyesindeydi.
Hollandalı öğrencilerin okuma puanı son 10 yılda 60 puandan fazla geriledi. Araştırmacılar, mevcut seviyenin bugünün 15 yaşındaki öğrencilerinin yaklaşık 10 yıl önceki 12 yaş grubunun ulaştığı seviyeye denk geldiğini belirtti.
Matematikteki düşüş daha sınırlı olsa da sonuçlar yine ülkenin şimdiye kadarki en düşük seviyeleri arasında yer aldı. Fen bilimleri puanları da önceki dönemlerin altında kaldı.
Hollanda Eğitim Bakanlığı, sonuçların yaşanan düşüşün geçici bir pandemi etkisi olmadığını ve yapısal sorunlara işaret ettiğini açıkladı.
Öğretmen sendikaları ise öğretmen açığı, derslerin iptal edilmesi ve artan iş yükünün eğitimdeki gerilemede etkili olduğunu savundu.
FRANSA’DA TARİHİ DÜŞÜŞ
Fransa da PISA sonuçlarında benzer bir tabloyla karşılaştı. Ülkenin performansı tarihindeki en düşük seviyelere geriledi.
Fransız eğitim uzmanları, özellikle ilkokullardaki yatırım eksikliğine ve öğrencilerin başarısında sosyoekonomik durumun belirleyici olmasına dikkat çekiyor.
Son 10 yılda sekiz farklı eğitim bakanının görev yapması da eğitim politikalarındaki sık değişiklikleri gündeme getirdi. Öğretmen maaşlarının OECD ortalamasının altında kalması ve eğitimcilerin mesleki koşulları da tartışılan başlıklar arasında yer aldı.
FİNLANDİYA’NIN EĞİTİM KARNESİ DE DEĞİŞTİ
Uzun yıllardır eğitim sistemiyle uluslararası alanda öne çıkan Finlandiya’da da puan kaybı yaşandı.
Ülkede matematik ve okuma sonuçları 2022’ye göre gerilerken, fen bilimlerindeki puanlar aynı seviyede kaldı. Finlandiya Eğitim Araştırmaları Enstitüsü PISA ulusal proje yöneticisi Dr. Arto K. Ahonen, düşüşün öğrencilerin çaba ve motivasyonuna ilişkin tartışmaları beraberinde getirdiğini belirtti.
Ahonen, düşüşü tersine çevirmenin hedeflendiğini ancak yaşanan gerilemenin yalnızca Finlandiya’ya özgü olmadığını ifade etti. Eğitim sisteminin zaman içinde değişen toplum ve ihtiyaçlara göre yenilenmesi gerektiğine dikkat çekti.
İSVEÇ’TE DE SONUÇLAR TARTIŞMA YARATTI
Komşu İsveç’te de PISA sonuçlarının düşük seviyelere gerilemesi eğitim tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Ülkede göçmenlik, öğretmen açığı ve eğitim sistemindeki farklılıklar siyasi tartışmaların başlıca konuları arasında yer aldı. Ancak eğitim uzmanları, sonuçlardaki düşüşün tek bir nedene bağlanamayacağını vurguladı.
2025 PISA sonuçları, Avrupa’nın eğitim alanında uzun yıllardır öne çıkan ülkelerinde temel beceriler konusunda yaşanan gerilemenin artık geniş bir coğrafyaya yayıldığını ortaya koydu.
