Ayva reçeli, olgun ayvaların şeker ve su ile belirli bir süre kaynatılmasıyla hazırlanan, yoğun kıvamlı ve aromatik bir reçel türüdür. Klasik Türk mutfağında özellikle sonbahar ve kış aylarında çokça yapılır. Ayvanın lifli yapısı, kendine özgü kokusu ve doğal pektin oranı sayesinde hem lezzetli hem de besleyici bir ürün ortaya çıkar.
Günümüzde ayva reçeli sadece kahvaltıda tüketilen bir lezzet olmaktan çıkmış; pastalarda, tartlarda, yoğurt ve dondurma üzerinde sos niyetine kullanılan çok yönlü bir malzeme haline gelmiştir. Ev yapımı ayva reçeli, katkı maddesi içermemesi, şeker oranının kontrol edilebilmesi ve meyvenin besin değerinin korunması sayesinde hazır ürünlere kıyasla çok daha sağlıklı bir alternatiftir.
TEMEL AYVA REÇELİ TARİFİ
1 kg ayva
800 g – 1 kg toz şeker
4–5 su bardağı su
1 adet limonun suyu
Ayvanın çekirdekleri
Ayvaları Hazırlama: Ayvaları güzelce yıkayın, kabuklarını soyun. İstiyorsanız kabukları da kullanabilirsiniz; kabuklar hem aroma hem renk verir. Çekirdeklerini ve çekirdek yuvasını ayırın, çekirdekleri atmayın – bir kenarda saklayın. Ayvaları küçük küpler veya ince dilimler halinde doğrayın.
Kararmayı Önleme: Ayvalar doğranırken kararmamaları için geniş bir kapta limonlu su hazırlayın. Doğradığınız ayva dilimlerini bu suyun içine koyun. Böylece hem rengi korunur hem de oksitlenme yavaşlar.
Şekerle Bekletme: Ayvaları süzerek tencereye alın, üzerine şekeri ekleyin ve mümkünse 3–4 saat, vaktiniz varsa bir gece buzdolabında bekletin. Bu işlem ayvanın suyunu salmasını ve şekerle daha iyi özdeşleşmesini sağlar.
Su ve Çekirdekleri Ekleme: Tencereye suyu ilave edin. Ayva çekirdeklerini küçük bir tülbent veya çay demliği süzgecine koyup tencereye ekleyin. Çekirdekler reçelin hem pembe-kırmızı rengini güçlendirir hem de pektin salarak kıvam verir.
Kaynatma Aşaması: Tencereyi orta ateşe alın ve karışımı kaynamaya bırakın. Kaynamaya başladıktan sonra altını biraz kısın ve ara ara karıştırarak pişirin. Pişirme süresi ayvanın cinsine ve doğrama kalınlığına göre değişse de yaklaşık 45–60 dakika arasında olur.
Kıvam Kontrolü: Reçelin kıvamını anlamak için soğuk bir tabağa birkaç damla reçel şerbeti damlatın. Tabak hafif eğildiğinde şerbet hemen akıp gitmiyorsa, hafif yoğunlaşmış bir şekilde ağır ağır akıyorsa kıvam olmuş demektir.
Limon Ekleme: Pişirme süresinin son 5–10 dakikasında limon suyunu ekleyin. Limon, şekerin kristalleşmesini önler, reçelin daha parlak ve dayanıklı olmasını sağlar.
Dinlendirme ve Kavanozlama: Reçeli ocaktan aldıktan sonra üzerindeki köpükleri bir kaşıkla sıyırabilirsiniz. Ilındıktan sonra steril kavanozlara doldurun, ağızlarını sıkıca kapatın. Uzun süre saklamak istiyorsanız sıcak doldurup ters çevirerek vakumlama yöntemi uygulayabilirsiniz.
KIVAM RENK VE TAT
Düşük – Orta Isı: Çok yüksek ateş reçeli hızlı koyulaştırır ama şekerin karamelize olup tadın acılaşmasına neden olabilir. Orta ateşte, kontrollü ve sabırlı pişirme en idealidir.
Şeker Oranı: Klasik oran, meyveyle eşit veya biraz daha az şekerdir (1 kg ayvaya 800–1000 g şeker). Daha az şeker, daha hafif bir reçel sağlar ama dayanma süresini kısaltır.
Ayvanın Cinsi: Sert, aromalı ve kokusu yoğun ayvalar reçelde daha iyi sonuç verir. Çok yumuşamış ve çürüğe dönmüş ayvalardan kaçının.
