Aysel Kılıç 2019'da bel ağrısı yüzünden gittiği yoga dersini yedi yıldır bırakmadı. Kılıç, Türkinform'a özel yaptığı açıklamada "Başlarken amacım biraz esneyip belimi rahatlatmaktı. Yıllar içinde yoganın bir egzersizden ibaret olmadığını, arkasında uzun bir tarih ve bir düşünce sistemi bulunduğunu gördüm" dedi.
Yoganın kökü Hindistan'da ve binlerce yıl geride, adı Sanskritçe "birleştirmek" anlamındaki "yuj" kökünden türedi. "Kelimenin anlamını ilk duyduğumda etkilendim, çünkü pratikte beden, nefes ve zihin gerçekten tek bir şeye dönüşüyor" diyen Kılıç, yoganın başlangıçta hareketle değil meditasyonla ve zihni yatıştırmakla ilgili olduğunu söyledi.
PATANJALİ'NİN "ASANA"SI YALNIZCA OTURMAKTI
Yoganın temel metni sayılan Yoga Sutraları'nı Patanjali yaklaşık 2 bin yıl önce yazdı. Metin yogayı sekiz basamaktan oluşan bir yol olarak tarif ediyor, ahlaki ilkeler ve kişisel disiplinle başlayan yol duruş, nefes, duyuların içe çekilmesi, odaklanma ve meditasyondan geçip bütünleşmeyle bitiyor. "Derste 'asana' dediğimiz kelimenin o dönemde meditasyon için rahatça oturmak anlamına geldiğini öğrenince şaşırdım. Bugün yaptığımız hareketlerin neredeyse hiçbiri o zaman yoktu" dedi.
Fiziksel duruşlar Hatha yogayla öne çıktı. Svatmarama'nın 15. yüzyılda kaleme aldığı Hatha Yoga Pradipika duruşları ve nefes tekniklerini anlatan metinlerin başında geliyor, lotus duruşu o günden beri en önemli oturuşlardan sayılıyor. "Yedi yıl oldu, tam lotusa hala rahat oturamıyorum, kalçalarım izin vermiyor" diyen Kılıç, eski metinlerin bile herkese uymadığını söyledi.
STÜDYODAKİ AKIŞ 1930'LARDA MYSORE'DA ŞEKİLLENDİ
Kılıç'a göre en şaşırtıcı bilgi stüdyolardaki dinamik yoganın yaşı. Akışlı dersler büyük ölçüde 20. yüzyılda şekillendi. Tirumalai Krishnamacharya 1930'larda Mysore Sarayı'nda eski duruşları akıcı serilere bağladı, yoga tarihçisi Mark Singleton'a göre bu serilerde Hint pehlivanlarının idmanının ve Avrupa jimnastiğinin izi var. Yöntemi dünyaya öğrencileri taşıdı, B. K. S. Iyengar blok ve kayışı, Pattabhi Jois nefese bağlı akışıyla Ashtanga'yı yaygınlaştırdı. "İlk derslerde blok almaya utanırdım, sonra bunun koca bir ustanın yöntemi olduğunu öğrendim" diyen Kılıç, artık bloksuz derse girmediğini söyledi.
Güneşe Selam serisi de sanıldığı kadar eski değil. Aundh racası Bhawanrao Pant Pratinidhi seriyi 1920'lerde sağlık egzersizi olarak yaydı, 1928'de kitabını yazdı, Krishnamacharya seriyi Mysore'daki derslerine aldı. Savaşçı duruşları adını Hint mitolojisindeki savaşçı Virabhadra'dan alıyor. "Tek ayak üstünde dengede kalmaya çalışırken kafamdaki bütün sesler kesiliyor" diyen Kılıç'ın favorisi ağaç duruşu.
COCHRANE 21 ÇALIŞMAYI İNCELEDİ, YOGA BEL AĞRISINA MUHTEMELEN İYİ GELİYOR
Kılıç yedi yılın karnesini kendi bedeninde çıkardı. Bel ağrısı büyük ölçüde geçti, esnekliği ve dengesi arttı, uykusu düzeldi. "Asıl değişen stresle başa çıkma biçimim oldu. Nefesi yönetmeyi öğrenince sinirlendiğimde ya da kaygılandığımda birkaç derin nefesle toparlanabiliyorum. Her derde deva değil, ama düzenli yapınca insan bedenini dinlemeyi öğreniyor" dedi.
Bilimsel kanıt Kılıç'ın deneyimiyle örtüşüyor. Cochrane'in Kasım 2022'de güncellenen incelemesi, biri Türkiye'den 21 klinik çalışmada 2 bin 223 kronik bel ağrısı hastasını kapsadı. İncelemeye göre yoga üç ay sonunda ağrı ve bel işlevinde egzersiz yapmamaya kıyasla muhtemelen daha iyi, ama fark küçük, bele yönelik başka egzersizlerle arasında ise işlev açısından muhtemelen çok az fark var ya da hiç yok. Çalışmalarda en sık bildirilen yan etki bel ağrısı, ciddi zarar bulgusu yok. Türkinform masa başı çalışanlarda pilatesin etkisini daha önce anlatmıştık.
DÜNYA YOGA GÜNÜ 2015'TEN BERİ 21 HAZİRAN'DA KUTLANIYOR
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun Aralık 2014'te aldığı kararla 21 Haziran, 2015'ten bu yana Dünya Yoga Günü olarak kutlanıyor, seçilen tarih kuzey yarımkürenin en uzun gündüzü. Kılıç 21 Haziran'ı her yıl açık hava dersiyle geçiriyor. Türkiye'de yoga eğitmenliği Herkes İçin Spor Federasyonu'nun kademeli kurslarıyla belgeleniyor.
