Hiç alkol tüketmeyen bir insan, yalnızca bir tabak makarna veya birkaç dilim ekmek yedikten sonra sarhoş olabilir mi? Tıp literatüründe oto-bira fabrikası sendromu (Auto-Brewery Syndrome/ABS) olarak bilinen nadir rahatsızlık, bunun mümkün olduğunu gösteriyor. Hastalığa sahip bazı kişilerde bağırsak mikroorganizmaları, tüketilen karbonhidratları alkole dönüştürerek sarhoşluk belirtilerinin ortaya çıkmasına neden olabiliyor.
Bağırsak fermantasyon sendromu olarak da adlandırılan bu durum, vücudun sindirim sistemi içerisinde etanol üretmesiyle ortaya çıkıyor. Oluşan alkol kana karışarak kişinin alkol tüketmiş gibi belirtiler göstermesine yol açabiliyor.
MAKARNA VE EKMEK NASIL SARHOŞLUK YAPIYOR?
Normal şartlarda karbonhidratlar sindirim sistemi tarafından parçalanarak vücudun enerji ihtiyacının karşılanmasında kullanılıyor. Ancak oto-bira fabrikası sendromuna sahip kişilerde bağırsaklarda bulunan bazı maya ve bakteriler, karbonhidratları fermantasyon yoluyla etanole dönüştürebiliyor. Bu nedenle ekmek, makarna ve şeker içeren besinlerin tüketilmesinin ardından kişinin kanındaki alkol düzeyi yükselebiliyor. Hastalığın ortaya çıkmasında bağırsak mikrobiyotasındaki dengesizliklerin rol oynadığı düşünülüyor. Bazı araştırmalarda maya türlerinin yanı sıra Escherichia coli ve Klebsiella pneumoniae gibi bakterilerin de alkol üretimiyle ilişkili olabileceği belirtiliyor. Ancak bu durum son derece nadir görülüyor ve karbonhidrat tüketen sağlıklı bireylerde beklenen bir sonuç olarak değerlendirilmiyor. 
ALKOL İÇMEDEN SARHOŞ OLMANIN BELİRTİLERİ NELER?
Oto-bira fabrikası sendromunda ortaya çıkan belirtiler, alkol tüketiminin ardından görülen şikâyetlere benzeyebiliyor. Hastalarda peltek konuşma, denge ve koordinasyon kaybı, baş dönmesi, zihinsel bulanıklık, bulantı ve yorgunluk gibi belirtiler görülebiliyor. Bazı kişilerde ise alkol tüketilmediği hâlde ertesi gün yaşanan akşamdan kalmalık hissine benzer şikâyetler ortaya çıkabiliyor. Belirtilerin yemeklerden sonra tekrarlaması, hastalığın değerlendirilmesinde önemli bir ipucu olabiliyor. Bununla birlikte bu şikâyetler başka sağlık sorunlarında da görülebildiği için yalnızca belirtilere bakılarak tanı konulamıyor.
BAĞIRSAK BAKTERİLERİ HASTALIĞI TETİKLEYEBİLİYOR
Bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklikler, oto-bira fabrikası sendromunun gelişiminde etkili olabilen faktörler arasında gösteriliyor. Özellikle antibiyotik kullanımının ardından bağırsak mikroorganizmalarının dengesinin bozulması, bazı maya veya bakterilerin aşırı çoğalmasına zemin hazırlayabiliyor. Crohn hastalığı, kısa bağırsak sendromu ve diyabet gibi sağlık sorunları da bazı vakalarda sendromla ilişkili olabiliyor. Ancak bu hastalıklara sahip herkesin oto-bira fabrikası sendromu geliştireceği anlamı çıkarılmamalı. 
OTO-BİRA FABRİKASI SENDROMUNUN TEDAVİSİ VAR MI?
Hastalığın teşhisinde kişinin tıbbi geçmişi, belirtileri ve kan alkol düzeyleri birlikte değerlendiriliyor. Gerekli görülen durumlarda hekim gözetiminde kontrollü karbonhidrat yükleme testi uygulanarak vücudun alkol üretip üretmediği araştırılabiliyor. Tedavi ise altta yatan nedene göre planlanıyor. Bazı hastalarda beslenme düzeninin değiştirilmesi ve karbonhidrat tüketiminin sınırlandırılması önerilebiliyor. Hastalığa neden olduğu belirlenen mikroorganizmalara yönelik ilaç tedavileri de kullanılabiliyor. Bağırsak mikrobiyotasını değiştirmeyi amaçlayan dışkı mikrobiyotası nakli ise bazı vakalarda araştırılan yöntemler arasında bulunuyor. Ancak bu uygulama, hastalık için standart veya kesin tedavi olarak kabul edilmiyor. Uzman değerlendirmesi olmadan katı diyetlere başlanması ya da ilaç kullanılması önerilmiyor.
HASTALIK GÜNLÜK YAŞAMI DA ETKİLEYEBİLİYOR
Oto-bira fabrikası sendromu, fiziksel belirtilerinin yanı sıra sosyal ve hukuki sorunlara da neden olabiliyor. Alkol tüketmediği hâlde kanında alkol tespit edilen kişiler, özellikle trafik kontrollerinde veya iş yaşamında güçlüklerle karşılaşabiliyor. Bu nedenle tekrarlayan ve açıklanamayan sarhoşluk belirtileri yaşayan kişilerin sağlık kuruluşlarına başvurması, olası nedenlerin uzman hekimler tarafından araştırılması önem taşıyor.
