El uyuşması; his kaybı, karıncalanma, iğnelenme veya yanma şeklinde ortaya çıkabilir. Kolun üzerine yatmak ya da bileği uzun süre bükülü tutmak gibi durumlar sinirler üzerinde geçici baskı oluşturabilir. Pozisyon değiştirildiğinde şikâyetin azalması bu tür durumlarda görülebilir.
Ancak uyuşma sık tekrarlıyorsa, uzun süre devam ediyorsa veya güç kaybıyla birlikte ortaya çıkıyorsa altta yatan nedenin araştırılması gerekir. Uyuşmanın hangi parmaklarda görüldüğü, ne zaman başladığı ve ne kadar sürdüğü, tanı sürecinde önemli ipuçları sağlayabilir.
EL UYUŞMASI HANGİ HASTALIKLARIN BELİRTİSİ OLABİLİR?
El uyuşmasının farklı nedenleri bulunabilir. En sık değerlendirilen olasılıklar arasında sinir sıkışmaları, boyun kaynaklı sinir sorunları, diyabet ve B12 vitamini eksikliği yer alır.
Karpal tünel sendromu: El bileğindeki median sinirin baskı altında kalmasıyla ortaya çıkar. Özellikle başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma ve karıncalanmaya neden olabilir.
Diyabet: Kan şekerinin uzun süre yüksek seyretmesi sinirlerde hasara yol açabilir. Bu durum uyuşma, yanma ve his kaybı gibi şikâyetlerle kendini gösterebilir.
B12 vitamini eksikliği: Sinir sistemini etkileyebilen B12 vitamini eksikliği, ellerde ve ayaklarda uyuşma ya da karıncalanmaya neden olabilir.
Boyun kaynaklı sinir sorunları: Boyundaki sinirlerin etkilenmesi, kola ve ele yayılan ağrı, uyuşma veya güç kaybı oluşturabilir.
Dirsek çevresindeki sinir sıkışmaları: Özellikle yüzük ve serçe parmakta uyuşma görülmesi, dirsek bölgesinden geçen ulnar sinirin etkilenmesiyle ilişkili olabilir.
Bu belirtiler olası nedenler hakkında fikir verse de yalnızca uyuşmanın biçimine bakılarak kesin tanı konulamaz. Gerekli durumlarda doktor muayenesi ve çeşitli tetkiklerle neden araştırılır.
GECE EL UYUŞMASI NEDEN ARTAR?
Gece el uyuşması, uyku sırasında bileğin veya dirseğin uzun süre bükülü kalmasıyla ilişkili olabilir. Bu pozisyonlar bazı sinirler üzerindeki baskıyı artırabilir.
Özellikle başparmak, işaret ve orta parmakta hissedilen karıncalanma, geceleri artıyor ve kişiyi uykudan uyandırıyorsa karpal tünel sendromu olasılığı değerlendirilir. Yüzük ve serçe parmakta belirginleşen uyuşma ise farklı bir sinir sıkışmasına işaret edebilir.
Uyuşmanın sık tekrarlaması, gece uykusunu bölmesi veya gündüz el becerilerini etkilemesi durumunda sağlık uzmanına başvurulmalıdır.
EL UYUŞMASI HANGİ DURUMLARDA TEHLİKELİDİR?
El uyuşması her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Ancak bazı belirtiler acil değerlendirme gerektirir.
Uyuşma aniden başladıysa ve aşağıdaki belirtilerden biri eşlik ediyorsa inme olasılığı açısından acil yardım alınmalıdır:
-
Yüzün bir tarafında düşme veya asimetri
-
Kol ya da bacakta ani güçsüzlük
-
Konuşma bozukluğu veya söylenenleri anlamada güçlük
-
Ani görme kaybı ya da görme bozukluğu
-
Ani denge kaybı veya yürüme güçlüğü
Bu belirtiler ortaya çıkarsa 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Şikâyetlerin kısa sürede geçmesi de acil değerlendirme gerekliliğini ortadan kaldırmaz.
Bunun yanı sıra sürekli uyuşma, giderek artan güç kaybı veya günlük işleri yapmayı zorlaştıran el becerisi kaybı da geciktirilmeden değerlendirilmelidir.
EL UYUŞMASININ NEDENİ NASIL ANLAŞILIR?
El uyuşmasının nedenini belirlemek için öncelikle şikâyetin başlangıcı, süresi, hangi parmakları etkilediği ve eşlik eden belirtiler değerlendirilir. Doktor, gerekli gördüğünde sinir fonksiyonlarını ve kas gücünü inceleyen bir muayene yapabilir.
Şüphelenilen nedene göre kan testleri, sinir iletim çalışmaları veya başka tetkikler istenebilir. Örneğin B12 vitamini eksikliği ve diyabet için kan testleri değerlendirilirken sinir sıkışması şüphesinde sinir iletim incelemeleri gerekebilir.
Tedavi, uyuşmaya neden olan soruna göre belirlenir. Bu nedenle yalnızca belirtileri bastırmaya çalışmak yerine altta yatan nedenin tespit edilmesi önem taşır.
EL UYUŞMASI NASIL ÖNLENEBİLİR?
El uyuşmasını önlemek için uygulanabilecek yöntemler, şikâyetin nedenine göre değişir. Geçici pozisyon kaynaklı uyuşmalarda el ve bileğin uzun süre baskı altında kalmasını önlemek yardımcı olabilir.
-
Bileği uzun süre aşırı bükülü tutmaktan kaçının.
-
Uzun süre aynı pozisyonda çalışıyorsanız düzenli aralar verin.
-
Tekrarlayan el ve bilek hareketleri sırasında dinlenmeye zaman ayırın.
-
Diyabet gibi kronik hastalıkların takibini aksatmayın.
-
Uyuşma sık tekrarlıyorsa kendi kendinize tanı koymak yerine sağlık uzmanına başvurun.
El uyuşması geçici sinir baskısından kaynaklanabileceği gibi farklı hastalıkların belirtisi de olabilir. Özellikle tekrarlayan uyuşma, gece uykudan uyanma ve güç kaybı dikkate alınmalıdır. Ani uyuşmaya yüz, konuşma veya hareket bozukluklarının eşlik etmesi durumunda ise acil yardım alınması hayati önem taşır.
