Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM) 1 Kasım 2026 itibarıyla uygulanması planlanan uzaktan sağlık hizmeti, aile hekimlerinin iş yükü ve hasta güvenliği tartışmalarını beraberinde getirdi. Aile Hekimliği Çalışanları Sendikası (AHESEN), uygulamanın teknik altyapı ve hukuki düzenlemeler tamamlanmadan hayata geçirilmesinin yeni sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu.
AHESEN Yönetim Kurulu Üyesi ve Hukuk ve Mevzuat Sekreteri Dr. İlkay Eren, günlük zorunlu randevu kotası yerine hastaların ihtiyaçlarını esas alan esnek bir sistem kurulmasını istedi. Eren, özellikle yaşlı, engelli, yatağa bağımlı ve kronik hastalığı bulunan kişilerin uzaktan sağlık hizmetinden öncelikli yararlanması gerektiğini vurguladı.
AHESEN Genel Başkanı Dr. Ahmet Kandemir de aile hekimliği sistemindeki mevcut sorunlar giderilmeden yeni yükümlülükler getirilmesinin birinci basamak sağlık hizmetlerinin işleyişini zorlaştırabileceğini belirtti.
UZAKTAN MUAYENEDE GÜNLÜK 3 RANDEVU KOTASI NEDEN ELEŞTİRİLİYOR?
Dr. İlkay Eren, tüm kayıtlı nüfusa açık ve günlük zorunlu randevu kotasına dayalı bir modelin, uzaktan sağlık hizmetine gerçekten ihtiyaç duyan kişilerin erişimini zorlaştırabileceğini ifade etti.
Dijital sistemleri daha kolay kullanabilen kişilerin randevulara daha hızlı ulaşabileceğine dikkat çeken Eren, yaşlı ve engelli vatandaşların geri planda kalabileceğini belirtti. Uzaktan muayene randevularında Evde Sağlık Hizmetleri birimlerine kayıtlı kişiler başta olmak üzere yatağa bağımlı, kronik hastalığı bulunan ve hareket kısıtlılığı yaşayan hastaların ihtiyaçlarının dikkate alınmasını önerdi.
Eren'e göre uzaktan sağlık hizmeti, yüz yüze muayenenin yerine geçen genel bir uygulama olarak değil, gerekli durumlarda sağlık hizmetine erişimi kolaylaştıran tamamlayıcı bir yöntem olarak planlanmalı.
FİZİKSEL MUAYENE GEREKTİREN DURUMLAR NASIL BELİRLENMELİ?
Uzaktan görüşmelerin her hastalığın tanı ve tedavi süreci için yeterli olmayabileceğini belirten Eren, fiziksel muayene gerektiren durumların açık biçimde tanımlanması gerektiğini söyledi.
Hekimlerin uzaktan değerlendirme sırasında yüz yüze muayeneye ihtiyaç olduğuna karar vermesi halinde hastayı sağlık kuruluşuna yönlendirme ve görüşmeyi sonlandırma yetkisinin mevzuatla güvence altına alınmasını isteyen Eren, tıbbi kararların hasta güvenliği doğrultusunda verilebilmesi için açık rehberler hazırlanması çağrısında bulundu.
Eren, uzaktan görüşmelerde fark edilmeyebilecek akut sağlık sorunlarının yanı sıra muayene yapılmadan düzenlenen reçete ve raporların doğurabileceği sonuçlara da dikkat çekti. Sağlık çalışanlarının hukuki sorumluluklarının netleştirilmesi gerektiğini vurguladı.
KVKK VE SGK MEVZUATINDA HANGİ DÜZENLEMELER İSTENİYOR?
AHESEN, uzaktan sağlık hizmetlerinde kişisel sağlık verilerinin korunması, kimlik doğrulama ve hasta-hekim mahremiyeti konularında etkili güvenceler oluşturulmasını talep etti.
Görüntülü görüşmelerin izinsiz kaydedilmesi ve sağlık bilgilerinin yetkisiz kişilerle paylaşılması gibi risklere karşı önlem alınması gerektiğini belirten Eren, Sağlık Bakanlığı düzenlemeleri ile Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ve denetim süreçlerinin uyumlu hale getirilmesini istedi.
Uzaktan değerlendirme sonucunda düzenlenen reçete ve raporların hangi şartlarda geçerli olacağının açıkça belirlenmesi gerektiğini kaydeden Eren, ilaç erişimi, iş göremezlik raporları ve geri ödeme uygulamalarındaki belirsizliklerin sağlık çalışanları açısından mali ve hukuki sorunlara neden olabileceği uyarısında bulundu.
ZORUNLU RANDEVU KOTASI YERİNE NASIL BİR MODEL ÖNERİLİYOR?
Günlük en az üç uzaktan muayene randevusu açılması planını eleştiren Eren, aile hekimlerinin aynı zamanda yüz yüze hasta başvuruları, aşı uygulamaları, gebe ve bebek izlemleri ile kronik hastalık takiplerini yürüttüğünü hatırlattı.
Uzaktan randevuların mevcut işleyişe zorunlu bir yük olarak eklenmesinin sağlık çalışanlarının iş yükünü artırabileceğini belirten Eren, sistemin aile sağlığı merkezlerinin yoğunluğu, hekimlerin mesleki değerlendirmeleri ve hastaların ihtiyaçları doğrultusunda esnek biçimde yürütülmesini önerdi.
Eren ayrıca çalışanların sağlık hizmetlerine erişim sorunlarının yalnızca uzaktan muayene kontenjanlarıyla çözülemeyeceğini, yasal sağlık izinlerinin kullanılmasını kolaylaştıracak düzenlemelere de ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
AHESEN’İN SAĞLIK BAKANLIĞINA SUNDUĞU 5 MADDELİK ÇÖZÜM ÖNERİSİ NELER?
AHESEN Yönetim Kurulu Üyesi Dr. İlkay Eren, uzaktan sağlık hizmetinin hasta güvenliğini ve sağlık çalışanlarının haklarını koruyacak şekilde uygulanması için beş temel adım önerdi:
1. Akıllı triyaj sistemi kurulmalı: Yaşlı, engelli, yatağa bağımlı ve kronik hastalığı bulunan kişilere randevu önceliği tanınmalı.
2. Tıbbi ve hukuki rehber hazırlanmalı: Fiziksel muayenenin gerekli olduğu durumlar belirlenmeli, hekimlerin hastaları yüz yüze muayeneye yönlendirme yetki ve sorumlulukları açıklığa kavuşturulmalı.
3. Sağlık Bakanlığı ve SGK mevzuatı uyumlaştırılmalı: Reçete, rapor, ilaç erişimi ve geri ödeme süreçlerine ilişkin kurallar netleştirilmeli.
4. Kişisel veriler güvence altına alınmalı: Kimlik doğrulama, görüntülü görüşme güvenliği ve hasta-hekim mahremiyeti korunmalı.
5. Zorunlu randevu kotası yeniden değerlendirilmeli: Uzaktan muayene planlaması günlük sayısal hedefler yerine tıbbi gereklilikler ve ASM’lerin çalışma koşulları esas alınarak yapılmalı.
AHESEN, uzaktan sağlık hizmetinin doğru planlandığında birinci basamak sağlık hizmetlerine katkı sunabileceğini, ancak teknik altyapı, mevzuat ve işleyiş sorunları giderilmeden uygulanmasının yeni sorunlar yaratabileceğini savundu. Sendika, sahadaki sağlık çalışanlarının deneyimlerini dikkate alan, hasta güvenliğini önceleyen ve sürdürülebilir bir sistem oluşturulması çağrısında bulundu.
