Kırgızistan’ın başkenti Bişkek, Şanghay İşbirliği Örgütü’nün geniş katılımlı zirvesine ev sahipliği yapıyor. Irıs Ordo Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilen ŞİÖ+ formatındaki genişletilmiş oturum, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katılımıyla başladı. Zirvede, örgütün üye ülkelerinin yanı sıra diyalog ortakları, davetli ülkelerin temsilcileri ve uluslararası kuruluşların üst düzey yöneticileri bir araya geldi.
Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un ev sahipliğinde gerçekleştirilen toplantının gündeminde çok kutuplu dünya düzeni, uluslararası sistemde yaşanan değişimler, bölgesel güvenlik, ekonomik iş birliği ve Birleşmiş Milletlerin küresel meselelerdeki rolü bulunuyor. Liderlerin, mevcut krizlerin yanı sıra uluslararası kuruluşların daha etkin ve kapsayıcı hale getirilmesine ilişkin görüşlerini paylaşması bekleniyor.
ERDOĞAN VE ÇOK SAYIDA LİDER ZİRVEDE
Genişletilmiş oturumda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yanı sıra İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev yer aldı.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Hindistan Başbakanı Narendra Modi ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de zirveye katıldı. Mısır, Vietnam, Laos ve Togo’dan üst düzey temsilcilerin yanı sıra Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de genişletilmiş toplantıda hazır bulundu.
Farklı bölgelerden çok sayıda lideri aynı masa etrafında buluşturan zirve, özellikle değişen küresel güç dengeleri ve uluslararası sistemin geleceğine ilişkin mesajlar açısından dikkat çekiyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da oturum kapsamında katılımcılara hitap etmesi bekleniyor.
CAPAROV’DAN “ÇOK KUTUPLU DÜNYA” VURGUSU
Zirvenin açılış konuşmasını yapan Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, toplantının Şanghay İşbirliği Örgütü’nün kuruluşunun 25. yılı ile Kırgızistan’ın bağımsızlığının 35. yılına denk gelmesine dikkat çekti.
Bu dönemde ŞİÖ başkanlığını yürütmenin kendileri açısından önemli bir sorumluluk taşıdığını belirten Caparov, örgütün temel yaklaşımını ifade eden “Şanghay ruhunun” korunması ve ortak kalkınma alanlarının geliştirilmesinin önemine vurgu yaptı. Caparov, toplantının temel başlıklarından birinin adil bir dünya düzeninin oluşumunda Birleşmiş Milletlerin rolü olduğunu belirterek, ŞİÖ+ ülkelerinin bu sürece sağlayabileceği katkıların da değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
“HER DEVLETİN SESİ DİKKATE ALINMALI”
Kırgızistan Cumhurbaşkanı, uluslararası sistemde adaletin yalnızca büyük güçlerin değil, tüm devletlerin görüşlerinin dikkate alınmasıyla sağlanabileceğini söyledi. Ülkelerin gelişmişlik seviyelerindeki farklılıkların kabul edilmesi gerektiğini belirten Caparov, kültürlere, geleneklere ve farklı toplumsal yapılara saygının önem taşıdığını kaydetti.
Küresel imkanların ve sorumlulukların daha dengeli paylaşılması gerektiğini savunan Caparov, her devletin uluslararası karar alma mekanizmalarında sesinin duyulmasının adaletin temel ölçütlerinden biri olduğunu dile getirdi.
Caparov ayrıca uluslararası kuruluşların aldığı kararların tüm ülkeler açısından eşit ve tutarlı biçimde uygulanmasının gerekli olduğunu belirterek, mevcut dünya düzeninde daha kapsayıcı bir yapıya ihtiyaç duyulduğu mesajını verdi.
BM’NİN MERKEZİ ROLÜNE DİKKAT ÇEKTİ
Caparov, çok kutuplu bir dünya düzeninin oluşumunda Birleşmiş Milletlerin merkezi bir rol üstlenmesi gerektiğini söyledi. BM’nin mevcut yapısında birtakım eksiklikler bulunabileceğini ancak bu durumun örgütün önemini azaltmak için gerekçe olarak görülmemesi gerektiğini ifade etti.
Mevcut sorunların tam tersine Birleşmiş Milletlerin güçlendirilmesi ihtiyacını ortaya koyduğunu belirten Caparov, örgütün değişen küresel şartlara daha hızlı cevap verebilecek hale getirilmesi gerektiğini dile getirdi.
BM’nin uluslararası barış, güvenlik ve eşitlik açısından temel platformlardan biri olmayı sürdürmesi gerektiğini kaydeden Caparov, özellikle büyük küresel krizlerde ortak hareket edilebilmesi için kurumun koordinasyon kapasitesinin artırılmasının önem taşıdığını söyledi.
BMGK İÇİN REFORM MESAJI
Kırgızistan’ın Birleşmiş Milletler bünyesinde reform yapılmasını desteklediğini belirten Caparov, özellikle Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin yapısının günümüz gerçeklerine daha uygun hale getirilmesi gerektiğini ifade etti.
Caparov, böyle bir reformun geniş bir uluslararası uzlaşıyla gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulayarak, ülkeler arasındaki temsil dengesinin güçlendirilmesinin daha adil bir küresel sistem açısından önem taşıdığını söyledi.
ŞİÖ+ Zirvesi’nin genişletilmiş oturumunda liderlerin çok kutupluluk, bölgesel ve küresel güvenlik, ekonomik bağlantılar, uluslararası kuruluşların geleceği ve ülkeler arasındaki iş birliğinin artırılması gibi başlıklarda değerlendirmelerde bulunması bekleniyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın vereceği mesajlar da zirvenin yakından takip edilen bölümleri arasında yer alıyor.
