Uzmanlara göre Ukrayna'dan Orta Doğu'ya uzanan çatışmalar, savaşın kurallarının değiştiğini ve artık yalnızca büyük orduların zafer için yeterli olmadığını gösteriyor.
Wall Street Journal'da yayımlanan değerlendirmede, son dönemde yaşanan çatışmaların büyük güçlerin mutlak üstünlüğü anlayışını sarstığı vurgulandı.
ABD'nin İran'a yönelik operasyonlarına rağmen Tahran yönetiminin ayakta kalmayı sürdürdüğü, İran'ın bölgedeki etkisini koruduğu ve rakiplerine karşı caydırıcılık kapasitesini tamamen kaybetmediği ifade edildi.
Benzer şekilde Rusya'nın Ukrayna'da beklediği hızlı sonucu alamadığı, Ukrayna'nın ise Batı desteğindeki dalgalanmalara rağmen cephe hattını koruyarak Rus topraklarına yönelik saldırı kapasitesini artırdığına dikkat çekildi.
İHA DEVRİMİ SAVAŞLARIN DENGESİNİ DEĞİŞTİRİYOR
Uzmanlara göre savaş alanındaki en büyük dönüşümün merkezinde insansız hava araçları bulunuyor.
Düşük maliyetli ancak yüksek etkili İHA'lar ve hassas mühimmatlar, geçmişte büyük ordular karşısında sınırlı seçeneklere sahip olan küçük ve orta ölçekli devletlerin elini güçlendiriyor.
Letonya Dışişleri Bakanı Baiba Braže, Ukrayna'nın teknolojik yenilikleri hızlı biçimde adapte ederek sahada direnç kapasitesini artırdığını belirtirken, Çin'in de Ukrayna ve İran'daki çatışmalardan önemli askerî dersler çıkarmaya çalıştığı ifade edildi.
"BİR ÜLKEYİ İŞGAL ETMEK ARTIK ESKİSİ KADAR KOLAY DEĞİL"
İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, modern savaşların doğasının değiştiğini belirterek, bir ülkeyi işgal edip kontrol altında tutmanın giderek daha zor hale geldiğini söyledi.
Hollanda Genelkurmay Başkanı Onno Eichelsheim ise çatışmaların ilk haftalarında sonuç alınamaması durumunda savaşların uzun süreli yıpratma mücadelelerine dönüştüğünü ifade etti.
Uzmanlara göre askerî güç kullanarak rejim değiştirme veya hızlı zafer elde etme dönemi büyük ölçüde sona eriyor.
ORTA GÜÇLER YÜKSELİŞTE
Analizde dikkat çeken bir diğer nokta ise orta ölçekli devletlerin artan etkisi oldu.
Singapurlu akademisyen Bilahari Kausikan, doğru strateji ve güçlü toplumsal iradeye sahip ülkelerin büyük güçler karşısında dahi hareket alanı oluşturabileceğini savundu.
Kausikan'a göre Ukrayna örneğinin en önemli mesajı dış yardımdan çok ulusal direniş kapasitesi ve siyasi kararlılık.
Filipinler Savunma Bakanı Gilberto Teodoro Jr. da barışın korunabilmesi için güçlü savunma kapasitesinin vazgeçilmez olduğunu vurguladı.
YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İTTİFAKLAR ÖNE ÇIKIYOR
Uzmanlar, Kanada, Avrupa ülkeleri ve Asya'daki demokratik devletlerin ABD ve Çin gibi büyük aktörlere olan bağımlılıklarını azaltmak amacıyla yeni güvenlik ve ekonomi ağları oluşturmaya çalıştığını belirtiyor.
Fransız siyaset bilimci Nicolas Tenzer'e göre orta büyüklükteki ülkeler ortak hareket etmeyi başarabilirse, küresel güçlerin kararlarını dengeleyecek yeni bir uluslararası denge ortaya çıkabilir.
TEK BAŞINA GÜÇ YETMİYOR
Ukrayna savaşı, İran krizi ve Asya-Pasifik'teki gerilimler, modern çağın en önemli gerçeğini gözler önüne seriyor: Devasa ordular ve yüksek savunma bütçeleri artık tek başına zafer garantisi vermiyor.
Teknoloji, toplumsal direnç, ittifaklar ve stratejik esneklik; 21. yüzyılın savaşlarında tanklardan ve savaş uçaklarından çok daha belirleyici unsurlar haline geliyor. Bu nedenle birçok uzman, önümüzdeki dönemin "büyük güçlerin değil, akıllı güç kullanan devletlerin çağı" olabileceği görüşünde birleşiyor.
