Çocukların ve gençlerin son yıllarda sıkça kullandığı stres topları ve “squishy” olarak bilinen yumuşak oyuncaklar, sosyal medyada yayılan bazı akımlarla birlikte farklı şekillerde kullanılmaya başladı. Ancak oyuncakların ısıtılması, güneş altında bırakılması, delinmesi veya üretici talimatlarının dışında kullanılması ciddi güvenlik riskleri oluşturabiliyor.
Özellikle sıcaklığa maruz kalan bazı ürünlerin patlaması sonucu içindeki dolgunun cilde temas etmesi yanıklara ve göz yaralanmalarına yol açabiliyor. ABD Tüketici Ürün Güvenliği Komisyonu (CPSC) de 2026 yılında bu oyuncakların mikrodalgada ısıtılmasına yönelik sosyal medya akımlarına karşı yeniden uyarıda bulundu.
STRES OYUNCAKLARI NEDEN PATLAYABİLİYOR?
Stres toplarının tamamı aynı malzemeden üretilmiyor. Ürüne göre jel, köpük, su boncukları veya farklı dolgu maddeleri kullanılabiliyor. Bu nedenle bir oyuncaktan çıkan maddenin tüm stres oyuncakları için aynı olduğunu söylemek mümkün değil.
Ancak yüksek sıcaklık önemli bir risk faktörü oluşturuyor. CPSC, squishy oyuncakların mikrodalgada ısıtılmaması, sıcak araçlarda bırakılmaması, doğrudan güneş altında uzun süre tutulmaması ve ısıtıcıların yakınına konulmaması gerektiğini belirtiyor. Bazı oyuncakların sıcak araç içinde çok yüksek sıcaklıklara ulaşabildiği konusunda da uyarı yapılıyor.
BUZDOLABINA VE DONDURUCUYA KOYMAK GÜVENLİ Mİ?
Bir stres oyuncağını daha sert hale getirmek amacıyla buzdolabına veya dondurucuya koymak da üretici tarafından açıkça önerilmiyorsa yapılmamalı.
Çünkü oyuncakların farklı malzemelerden üretilmesi nedeniyle sıcaklık değişiminin ürünün yapısını nasıl etkileyeceği her ürün için aynı olmayabilir. En güvenli yaklaşım, ambalaj üzerinde belirtilen kullanım koşullarının dışına çıkmamak.
Özellikle sosyal medyada görülen “ısıt, dondur, patlat” gibi deneylerin çocuklar tarafından taklit edilmemesi gerekiyor.
STRES OYUNCAĞININ İÇİNDEKİ JEL ZEHİRLİ Mİ?
Stres oyuncaklarının içindeki dolgu maddesinin tamamını “zehirli” olarak nitelendirmek doğru değil. Ürünlerin içeriği birbirinden farklı olabilir. Bu nedenle bir oyuncağın içindeki maddenin güvenliği ancak ürünün içeriğine ve maruz kalma şekline göre değerlendirilebilir.
Bununla birlikte asıl tehlikelerden biri, ısınmış dolgunun cilde temas etmesi. CPSC, sıcak materyalin cilde yapışarak ısı transferini sürdürebileceği ve yanığın daha ciddi hale gelebileceği konusunda uyarıyor.
Oyuncak yırtılmış, delinmiş, sızdırıyor, yapışkan hale gelmiş veya belirgin şekilde deforme olmuşsa çocukların kullanmasına izin verilmemeli.
PATLAYAN OYUNCAK CİLDE TEMAS EDERSE NE YAPILMALI?
Patlayan veya ısınan oyuncaktan çıkan madde cilde temas ettiyse öncelikle bölge en az 20 dakika boyunca serin akan su altında tutulmalı. CPSC, ciltte kalan materyalin nazikçe temizlenmesini ve ardından yanığın yapışmayan steril bir örtüyle kapatılmasını öneriyor.
Yanık üzerine buz uygulanmamalı. Özellikle küçük çocuklarda meydana gelen ciddi veya geniş yanıklarda sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Yanığın yüz, göz çevresi veya başka hassas bölgeleri etkilemesi halinde de tıbbi değerlendirme geciktirilmemeli.
JEL GÖZE KAÇARSA DİKKAT!
Oyuncaktan çıkan madde göze temas ederse göz temiz akan suyla bol şekilde durulanmalı. Özellikle sıcak dolgunun göze ulaşması daha ciddi bir yaralanma riski oluşturabilir.
Şiddetli ağrı, görme değişikliği, gözü açamama veya durulamaya rağmen devam eden rahatsızlık varsa tıbbi yardım alınması gerekiyor.
OYUNCAK ALIRKEN CE İŞARETİNE BAKIN
Türkiye'de oyuncakların ilgili güvenlik gereklerini karşılaması ve CE işareti taşıması gerekiyor. Ticaret Bakanlığı, oyuncak satın alırken CE işaretinin yanı sıra ürünün yaş grubuna uygunluğunun, güvenlik uyarılarının ve üretici veya ithalatçı bilgilerinin kontrol edilmesini öneriyor.
Bakanlık ayrıca ürün ambalajındaki kullanım talimatlarının dikkatle okunmasını ve çocukların yaş ve becerilerine uygun oyuncakların tercih edilmesini tavsiye ediyor.
CE işareti bulunması, oyuncağın kullanım talimatlarının dışında güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Ürünün normal ve öngörülebilir kullanım koşullarında güvenlik gereklerini karşılaması gerekiyor.
STRES OYUNCAĞI KULLANIRKEN BU HATALARDAN KAÇININ
Çocukların kullandığı stres oyuncaklarında şu noktalara özellikle dikkat edilmeli:
-
Oyuncağı mikrodalgaya koymayın.
-
Isıtıcı veya kalorifer üzerinde bekletmeyin.
-
Sıcak araç içinde bırakmayın.
-
Uzun süre doğrudan güneş altında tutmayın.
-
Üreticinin talimatında belirtilmiyorsa dondurmayın.
-
Oyuncağı kesmeyin, delmeyin veya parçalamayın.
-
Yırtılmış ya da sızdıran ürünleri kullanmayın.
-
Çocuğun çıkan dolguyu ağzına götürmesine izin vermeyin.
-
Yaş uyarılarını mutlaka kontrol edin.
-
Ambalajda üretici veya ithalatçı bilgisi bulunmayan ürünlere karşı dikkatli olun.
CPSC de hasarlı, delinmiş, sızdıran, yapışkanlaşan veya bozulmaya başlayan oyuncakların kullanılmamasını ve çocuklardan uzaklaştırılmasını tavsiye ediyor.
Kısacası stres oyuncaklarının tamamını tehlikeli olarak değerlendirmek doğru değil. Ancak ısıtmak, mikrodalgaya koymak, hasarlı ürünü kullanmaya devam etmek veya üreticinin belirttiği kullanım koşullarının dışına çıkmak ciddi risk oluşturabilir. Özellikle çocukların bu tür sosyal medya akımlarını denememesi ve ebeveynlerin oyuncakları düzenli olarak kontrol etmesi büyük önem taşıyor.
