Elektrik çarpması, ciddi yanıklara, kalp ritmi bozukluklarına ve hayati tehlikeye yol açabilen acil bir durumdur. Akıma kapılan birine yardım etmek isteyenlerin yaptığı en tehlikeli hatalardan biri, elektrik kaynağı kesilmeden kazazedeye dokunmaktır.
Doğru müdahale için öncelikle olay yerinin güvenli hâle getirilmesi, ardından kişinin bilincinin ve solunumunun değerlendirilmesi gerekir. Peki, elektrik çarpan birine nasıl müdahale edilmeli?
ELEKTRİK ÇARPAN KİŞİYE DOKUNULUR MU?
Elektrik akımı devam ediyorsa kişiye dokunulmamalıdır. Kazazedeye çıplak elle temas etmek veya onu çekerek kurtarmaya çalışmak, yardım eden kişinin de elektrik akımına kapılmasına neden olabilir.
Öncelikle güvenli bir şekilde mümkünse elektriği sigortadan veya ana şalterden kesin. Elektrik kaynağını güvenli biçimde kapatamıyorsanız kişiye yaklaşmayın ve 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın.
Yüksek gerilim hatlarında ve kopmuş elektrik kablolarının bulunduğu alanlarda kesinlikle yaklaşmayın. Elektrik ekiplerinin müdahalesini bekleyin.
ELEKTRİK AKIMI KESİLDİKTEN SONRA NE YAPILMALI?
Elektrik kaynağının kesildiğinden ve ortamın güvenli olduğundan emin olduktan sonra kazazedenin durumunu değerlendirin.
İzlenmesi gereken temel adımlar şöyle:
-
Bilinç kontrolü yapın: Kişiye seslenin ve yanıt verip vermediğini kontrol edin.
-
Solunumunu değerlendirin: Normal nefes alıp almadığını kontrol edin.
-
112'yi arayın: Kişi tepkisizse veya normal nefes almıyorsa acil yardım çağırın ya da çevrenizden birinden aramasını isteyin.
-
Gerekirse kalp masajına başlayın: Kişi tepkisizse ve normal nefes almıyorsa, ortam güvenliyken temel yaşam desteğine başlayın. Eğitimliyseniz uygulayın; değilseniz 112 görevlisinin talimatlarını izleyin.
-
Varsa otomatik eksternal defibrilatör kullanın: Cihazın sesli yönlendirmelerini takip edin.
Elektrik çarpması sonrasında ciltte belirgin bir yara bulunmaması, iç dokuların zarar görmediği anlamına gelmez. Bu nedenle kişinin genel durumu dikkatle değerlendirilmelidir.
ELEKTRİK ÇARPAN KİŞİYİ TAHTA VEYA PLASTİKLE KURTARMAK GÜVENLİ Mİ?
Elektrik kaynağı kesilemediğinde kazazedeyi tahta, plastik veya başka bir cisimle ayırmaya çalışmak güvenli bir yöntem olarak kabul edilmemelidir. Bu malzemelerin her koşulda yeterli yalıtım sağlayacağı garanti edilemez.
Özellikle yüksek gerilim hatlarında elektrik akımı, doğrudan temas olmadan da ciddi tehlike oluşturabilir. Bu nedenle güvenli mesafede kalın, 112'yi arayın ve yetkili ekiplerin müdahalesini bekleyin.
ELEKTRİK ÇARPMASI SONRASINDA YANIKLARA NASIL MÜDAHALE EDİLİR?
Elektrik çarpması ciltte küçük izler bıraksa bile vücudun iç dokularında hasara neden olabilir. Bu nedenle yanıkların görünümüne bakarak yaralanmanın hafif olduğuna karar verilmemelidir.
Ortam güvenliyse ve acil müdahaleyi geciktirmeyecekse yanık bölgesi temiz, serin akan suyla soğutulabilir. Ancak şu noktalara dikkat edilmelidir:
-
Cilde yapışmış giysileri çıkarmayın.
-
Yanık kabarcıklarını patlatmayın.
-
Yanığa diş macunu, yağ veya gelişigüzel krem sürmeyin.
-
Ciddi yanıklarda acil tıbbi yardım alın.
Göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, bilinç kaybı veya yanık varsa acil değerlendirme gerekir. Yüksek gerilim teması yaşanmışsa kişi kendisini iyi hissetse bile acil tıbbi yardım alınmalıdır.
ELEKTRİK ÇARPMASINDA HANGİ HATALARDAN KAÇINILMALI?
Elektrik kazalarında yanlış müdahale, tehlikenin büyümesine neden olabilir. Bu nedenle şu hatalardan kaçınılmalıdır:
-
Elektrik kaynağı kesilmeden kazazedeye dokunmak.
-
Kişiyi çıplak elle çekerek kurtarmaya çalışmak.
-
Kopmuş kablolara veya elektrik tesisatına müdahale etmek.
-
Yüksek gerilim hattına yaklaşmak.
-
Yanıklara diş macunu, yağ veya rastgele krem sürmek.
-
Kişi kendine geldiği için tıbbi değerlendirmeyi gereksiz görmek.
-
Bilinci kapalı veya tam açık olmayan kişiye ağızdan su, yiyecek ya da ilaç vermek.
YILDIRIM ÇARPAN KİŞİYE DOKUNULUR MU?
Yıldırım çarpan kişiye, ortam güvenliyse dokunulabilir ve ilk yardım uygulanabilir. Yıldırım çarpması yaşayan kişinin, yardım eden kişiye elektrik akımı aktaracağı düşüncesiyle müdahaleden kaçınılmamalıdır.
Ancak fırtına devam ediyorsa kurtarıcının güvenliği de gözetilmelidir. Öncelikle 112 aranmalı; kişi tepkisizse ve normal nefes almıyorsa temel yaşam desteği uygulanmalıdır.
ELEKTRİK ÇARPMASINDA 112 NE ZAMAN ARANMALI?
Elektrik çarpması ciddi yaralanmalara yol açabileceğinden aşağıdaki durumlarda acil yardım alınmalıdır:
-
Kişi bilincini kaybettiyse veya tepki vermiyorsa.
-
Normal nefes almıyorsa.
-
Göğüs ağrısı, çarpıntı veya nefes darlığı varsa.
-
Yanık oluştuysa.
-
Yüksek gerilim hattıyla temas yaşandıysa.
-
Elektrik çarpmasının etkileri konusunda şüphe varsa.
Kişinin kendisini iyi hissetmesi, elektrik çarpmasının etkisiz olduğu anlamına gelmez. Özellikle yüksek gerilim teması ve kalp belirtileri söz konusu olduğunda tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.
ELEKTRİK ÇARPMASI HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR
Elektrik çarpan kişiye hemen dokunulur mu?
Hayır. Elektrik kaynağı kesilmeden kişiye dokunmak, yardım eden kişinin de akıma kapılmasına neden olabilir.
Elektrik çarpan kişi iyi görünüyorsa hastaneye gitmeli mi?
Elektrik çarpmasının etkileri her zaman dışarıdan anlaşılmayabilir. Özellikle yüksek gerilim teması, yanık, çarpıntı, göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bilinç kaybı varsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.
Elektrik çarpmasında kalp masajı ne zaman yapılır?
Elektrik kaynağı kesilip ortam güvenli hâle getirildikten sonra kişi tepkisizse ve normal nefes almıyorsa 112 aranmalı ve kalp masajına başlanmalıdır. Varsa otomatik eksternal defibrilatör kullanılmalı, acil çağrı görevlisinin yönlendirmeleri izlenmelidir.
Elektrik çarpan kişiye su verilir mi?
Kişinin bilinci kapalıysa veya tam açık değilse ağızdan su, yiyecek ya da ilaç verilmemelidir. Bunlar solunum yoluna kaçma riski oluşturabilir.
Elektrik çarpmasında en önemli kural, önce kendi güvenliğinizi sağlamak, elektrik akımını güvenli biçimde kestirmek ve ardından acil yardım çağırmaktır. Yanlış müdahale ikinci bir kazaya neden olabilir.
