Nutella'nın üreticisi Ferrero'nun Rekabet Kurulu'na verdiği fındık alım taahhütleri 2026 sezonuyla sona eriyor. Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle Türkiye'nin en büyük fındık alıcısı olan şirketin taahhütlere uyup uymadığını an be an izlediklerini açıkladı. Küle ihlal tespit edilirse şirketin "çok ağır idari para cezası" ile karşılaşabileceğini söyledi. Kurum ayrıca fındık ticaretinde öne çıkan 6 şirket hakkında 22 Ekim'de soruşturma başlattı.
Ferrero'nun taahhütleri şirketin hakim durumunu kötüye kullandığı iddiasıyla 2023-2024 yıllarında yürütülen soruşturma sırasında gündeme gelmişti. Rekabet Kurulu şirketin sunduğu taahhütleri rekabet endişelerini gidereceği gerekçesiyle kabul etti. Taahhütler 2024, 2025 ve 2026 alım sezonları için şirket açısından bağlayıcı hale getirildi. 2026 sezonunun ardından Ferrero'nun alımları için yeni bir çerçeve belirlenip belirlenmeyeceği henüz açıklanmadı.
FERRERO HANGİ ŞARTLARA UYMAK ZORUNDA?
Basına yansıyan bilgilere göre Ferrero taahhütler kapsamında müdahale referans fiyatının altında fındık almayacak. Şirketin bir sezondaki alımı 100 bin tonu geçemeyecek ve her yıl eylül-aralık döneminde asgari bir miktar alım yapması gerekecek. Rekabet Kurulu geçen yıl don ve kokarca zararı nedeniyle 2025 için asgari alım miktarını 45 bin tondan 30 bin tona indirmişti. Taahhütlere uyulmaması halinde ihlal süresince günlük idari para cezası uygulanacak.
Ferrero'nun alımları Nutella'nın tedarik zincirinin merkezinde yer alıyor. Kremanın yaklaşık yüzde 13'ünü fındık oluşturuyor. 400 gramlık bir kavanozda ortalama 52 gram fındık bulunuyor. 2015'te yayımlanan bir National Geographic araştırması şirketin dünyadaki fındık rekoltesinin yaklaşık dörtte birini kullandığını ortaya koymuştu. Küle'ye göre dünyadaki fındığın yüzde 70'i Türkiye'de yetişiyor.
6 ŞİRKETE NEDEN SORUŞTURMA AÇILDI?
Kurum eylülde sezonun başlamasıyla sektör genelinde ön araştırma başlattı ve Karadeniz'in batısından doğusuna başlıca şirketlerde yerinde inceleme yaptı. Toplanan belgeler sonucunda 6 büyük şirketin rekabeti ciddi biçimde ihlal ettiği şüphesiyle soruşturma açıldı. Soruşturmada iki soruya yanıt aranıyor. İlki pazarın en büyük alıcısıyla sahadaki küçük ve orta ölçekli tüccarlar arasında fiyatı aşağı çekmeye dönük bir ilişki olup olmadığı. İkincisi ise birbiriyle rekabet etmesi gereken alıcıların gizlice ortak fiyat belirleyip belirlemediği.
Kurum soruşturma açılan 6 şirketin adını açıklamadı. Ferrero'nun soruşturma kapsamında olup olmadığına ilişkin bir açıklama da yapılmadı. Küle inceleme sürecinde çiftçiyi mağdur eden başka şirketler tespit edilmesi halinde onların da soruşturmaya dahil edileceğini vurguladı. Kurum 2024'te fiyatları birlikte belirledikleri gerekçesiyle Trabzon'da 21 ve Düzce'de 10 şirkete para cezası vermişti.
FINDIK FİYATLARINDA SON DURUM
Soruşturma serbest piyasa fiyatlarının Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) açıkladığı fiyatın belirgin şekilde altında seyrettiği bir döneme denk geldi. TMO 2026-2027 sezonunda kabuklu fındığın kilogramını Giresun kalitede 255, Levant kalitede 250 liradan alıyor. Eylül ortasında serbest piyasada fiyat 170 ile 190 lira arasına geriledi. Üreticinin eline geçen fiyat TMO'nun yüzde 25 ile 33 altında kaldı.
Yeni sezonda rekoltenin geçen yıla göre belirgin şekilde artması da fiyatları aşağı çekiyor. Ordu'da rekolte yaklaşık 3,5 kat artışla 190 bin tona yaklaştı. Financial Times'ın haberine göre Ferrero geçen yıl düşük rekolte ve yüksek fiyatlar nedeniyle Türkiye'den alımlarını askıya almıştı. Küle geçimini fındıktan sağlayan yaklaşık 400 bin ailenin emeğini korumak için tüm yasal araçları kullanacaklarını söyledi.
