Kentsel dönüşüm strateji belgelerinin hazırlanması zorunlu hale geliyor ve dönüşüm uyuşmazlıklarına bakacak ihtisas mahkemeleri için çalışma başlatılıyor. 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'na göre iki adım için mevzuat çalışması yapılacak. Program kat malikleri arasındaki anlaşmazlıkların ve yükleniciyle yaşanan hukuki sorunların daha hızlı çözülmesini hedefliyor. Türkiye genelinde dönüşüme dahil edilen bağımsız birimler 2 milyon 761 bini buldu.
Programdaki verilere göre riskli yapı tespitlerinde 1 milyon 480 bin bağımsız birim riskli çıktı. Kapsamdaki birimlerin geri kalanını riskli alan ilanlarıyla dönüşüme dahil edilen yapılar oluşturuyor. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun çerçevesinde 59 ilde 292 riskli alan ilan edildi. Riskli yapı tespiti yapmak için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan lisans alan 1.696 kurum ve kuruluş görev yapıyor.
STRATEJİ BELGESİ NE İŞE YARAYACAK?
Kentsel dönüşüm strateji belgesi bir şehirde afet riski en yüksek bölgeleri belirleyen ve dönüşümün hangi sırayla yapılacağını gösteren yol haritası niteliği taşıyor. Belgeler bugüne kadar bazı belediyeler tarafından Bakanlığın talimatları doğrultusunda hazırlanıp onaya sunuluyordu. Çorlu Belediyesi örneğin 2020'de belgeyi ihaleyle bir proje şirketine hazırlatmıştı. Yeni düzenlemeyle belgelerin hazırlanması zorunlu tutulacak. Zorunluluğun hangi kurumları ve kentleri kapsayacağı ise henüz açıklanmadı.
Programa göre dönüşüm alanları önceliklendirilirken afet ve iklim tehlikeleri, binaların risk durumu ve bölgenin toplumsal ve ekonomik zorlukları birlikte değerlendirilecek. Uygulamaların şehirlerin dokusuna ve kimliğine uygun yürütülmesi ve mahalle sakinlerinin yerinde dönüşümle aynı bölgede kalabilmesi amaçlanıyor. Her kentin ihtiyacına göre farklı dönüşüm modelleri geliştirilecek.
İHTİSAS MAHKEMELERİ NEYİ DEĞİŞTİRECEK?
Dönüşüm süreçlerinde en sık yaşanan sorunlar kat malikleri arasındaki uzlaşmazlık ve yükleniciyle imzalanan sözleşmelerden doğan davalar oluyor. Hangi mahkemenin görevli olduğu konusu da uzun süre tartışma yarattı. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi şubat ayında verdiği kararla riskli yapı maliklerinin tüketici sayılıp sayılmayacağı meselesinde emsal oluşturmuştu.
Yıllık Program uzlaşma süreçlerine katılımı artırmayı ve anlaşmazlıkları uzman mahkemelerde hızla sonuçlandırmayı öngörüyor. Mahkemelerin sayısı, yeri ve ne zaman kurulacağı ise programda yer almıyor.
İSTANBUL'DA DÖNÜŞÜM NE DURUMDA?
Programın önceliklerinden biri Marmara'da beklenen depreme karşı riskli binaların yenilenmesi. Bakanlık verilerine göre İstanbul'da 2012'den beri 1 milyon 298 bin bağımsız bölüm dönüşüm kapsamına alındı. Rakam ülke genelindeki toplamın yaklaşık yüzde 47'sine denk geliyor. Yarısı Bizden kampanyasında dönüşümü tamamlanan bağımsız bölüm sayısı 123 bin 396'ya ulaşırken 544 bin 564 bağımsız bölümde süreç başlatıldı.
Programa göre kampanyada 70 bin 416 bağımsız birim için 86,7 milyar lira destek sağlandı. Sağlanan tutar birim başına ortalama 1 milyon 231 bin liraya karşılık geliyor. Kampanya hak sahiplerine 875 bin lira hibe ile aynı tutarda kredi ve 125 bin lira taşınma yardımı veriyor. Konut başına destek 1 milyon 875 bin lirayı buluyor. Başvuru süresi 31 Aralık 2027'ye kadar uzatılmıştı.
