Bursa'nın tarihi Kapalı Çarşı'sı yakınlarında bulunan Hoca İlyas Ortaokulu, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan 558 yıllık geçmişiyle dikkat çekiyor. 1468 yılında Kümbetli Mektep adıyla kurulan okul, savaşlara, depremlere ve değişen eğitim sistemlerine rağmen varlığını korudu. Türkiye'nin en köklü eğitim kurumlarından biri olan okul, bugün yüzlerce öğrenciye ev sahipliği yapıyor. İşte Bursa'nın asırlık eğitim çınarının hikâyesi...
Bursa'da 1468 yılında Kümbetli Mektep adıyla eğitim hayatına başlayan Hoca İlyas Ortaokulu, 558 yıllık geçmişiyle Türkiye'nin en eski eğitim kurumları arasında yer alıyor. Tarihi okul, asırlardır öğrenci yetiştirmeyi sürdürüyor.
Okulun temelleri, Fatih Sultan Mehmet döneminde Hocailyaszade Mehmet Çelebi tarafından kurulan vakıfla atıldı. İlk yıllarında Sıbyan Mektebi olarak hizmet veren yapı, Osmanlı eğitim sisteminin önemli kurumlarından biri oldu.
Bursa'nın tarihi Kapalı Çarşı'sı yakınlarında bulunan okul binası, 28 Şubat 1855'te meydana gelen depremde kısmen yıkıldı. Tarihi yapı, daha sonra aslına uygun şekilde yeniden inşa edilerek eğitim hayatına kazandırıldı.
1912-1914 yıllarında restore edilen okul, Müdafaa-i Milliye Hoca İlyaszade Vakıf Mektebi adını aldı. Milli Mücadele döneminin izlerini taşıyan yapı, Bursa'nın işgali sırasında kısa süreliğine Yunan ordusu tarafından karargâh olarak kullanıldı.
Bursa'nın kurtuluşunun ardından yeniden eğitime açılan okul, Cumhuriyet döneminde Hoca İlyas İlkokulu adıyla faaliyet gösterdi. 1998 yılında ilköğretim okuluna dönüştürülen kurum, 2014 yılından bu yana Hoca İlyas Ortaokulu olarak hizmet veriyor.
Okulun arşivinde Osmanlı döneminden kalan resmi kayıt defterleri, diplomalar, mektuplar ve eski fotoğraflar muhafaza ediliyor. 1910'lu yıllarda Osmanlıca tutulan kayıtların harf inkılabından sonra Latin alfabesiyle devam etmesi, Türkiye'nin eğitim tarihindeki dönüşümü gözler önüne seriyor.
Beş asrı aşkın süredir eğitim faaliyetlerini sürdüren Hoca İlyas Ortaokulu, bugün 542 öğrenci ve 42 öğretmene ev sahipliği yapıyor. Tarihi kurum, geçmişten gelen eğitim mirasını yeni nesillere aktarmaya devam ediyor.
Okul Müdürü Yalçın Pehlivan, kurumda korunan Osmanlıca belgelerin uzmanlar tarafından incelenmesinin dönemin sosyoekonomik yapısına ilişkin önemli bilgiler sağlayabileceğini belirtti. Pehlivan, okulun köklü geçmişinin akademik araştırmalara ve doktora çalışmalarına konu olabileceğini ifade etti.
Okul Müdürü Yalçın Pehlivan, Hoca İlyas Ortaokulunun savaş ve deprem dönemleri dışında kesintisiz eğitim verdiğini belirterek, "Okulumuz, Osmanlı zamanından, Fatih Sultan Mehmet zamanından beri ışık saçan bir eğitim çınarıdır." ifadelerini kullandı.
