Dünya genelinde yetişkinlerin eğitim düzeyini karşılaştıran yükseköğretim mezuniyeti verileri, ülkeler arasındaki farklılıkları ortaya koydu. OECD, Birleşmiş Milletler ve Çin Ulusal İstatistik Bürosu verilerine dayandırılan derlemeye göre 25-64 yaş grubundaki yetişkinler arasında yükseköğretim diplomasına sahip kişilerin oranı Kanada'da yüzde 64'e ulaşırken Türkiye'de yüzde 28 seviyesinde kaldı. Üniversite ve kolej mezunlarının yanı sıra ön lisans ve diploma programlarını da kapsayan sıralamada İrlanda, Japonya ve Güney Kore üst sıralarda yer aldı. Peki, üniversite mezunu oranı en yüksek ülke hangisi, Türkiye dünyada kaçıncı sırada?
ÜNİVERSİTE MEZUNU ORANI EN YÜKSEK ÜLKE HANGİSİ?
Paylaşılan verilere göre 25-64 yaş aralığındaki yetişkin nüfus içinde yükseköğretim mezunu oranının en yüksek olduğu ülke yüzde 64 ile Kanada oldu.
Kanada'yı yüzde 59 ile İrlanda takip ederken Japonya ve Güney Kore yüzde 58'lik oranla üçüncü sırayı paylaştı.
Birleşik Krallık ve Lüksemburg yüzde 55, Avustralya yüzde 54, ABD ise yüzde 52'lik yükseköğretim mezunu oranıyla listenin üst sıralarında yer aldı.
İlk 10 ülkede yükseköğretim mezunu oranının yüzde 50'nin üzerinde olması dikkat çekti.
Bu veriler, söz konusu ülkelerde 25-64 yaş grubundaki yetişkinlerin en az yarısının yükseköğretim düzeyinde bir yeterliliğe sahip olduğunu gösteriyor.
TÜRKİYE ÜNİVERSİTE MEZUNU ORANINDA KAÇINCI SIRADA?
Türkiye, paylaşılan 47 ülkeli sıralamada yüzde 28'lik yükseköğretim mezunu oranıyla 37. sırada yer aldı.
Buna göre Türkiye'de 25-64 yaş grubundaki her 100 yetişkinden yaklaşık 28'i üniversite, ön lisans veya eşdeğer yükseköğretim yeterliliğine sahip bulunuyor.
Türkiye, listede yüzde 29'luk oranlara sahip Kolombiya ve Çekya'nın hemen ardından gelirken aynı orana sahip Kosta Rika ile birlikte sıralandı.
Türkiye'nin üzerinde yer alan bazı ülkelerde yükseköğretim mezunu oranları şöyle gerçekleşti:
-
Almanya: Yüzde 35
-
Yunanistan: Yüzde 35
-
Portekiz: Yüzde 33
-
Macaristan: Yüzde 32
-
Hırvatistan: Yüzde 31
-
Slovakya: Yüzde 30
Türkiye'nin yüzde 28'lik oranı, listenin ilk sırasında bulunan Kanada'nın 36 yüzde puan gerisinde kaldı.
Ancak bu karşılaştırmanın yalnızca yükseköğretim mezuniyet oranını gösterdiği, ülkelerin eğitim kalitesi veya üniversitelerinin akademik başarısı hakkında doğrudan bir sıralama sunmadığı belirtilmeli.
ÜNİVERSİTE MEZUNU ORANI EN YÜKSEK 47 ÜLKE
2023-2025 dönemine ait olduğu belirtilen veriler doğrultusunda hazırlanan yükseköğretim mezunu oranları sıralaması şöyle:
| Sıra | Ülke | Mezun oranı |
|---|---|---|
| 1 | Kanada | %64 |
| 2 | İrlanda | %59 |
| 3 | Japonya | %58 |
| 4 | Güney Kore | %58 |
| 5 | Birleşik Krallık | %55 |
| 6 | Lüksemburg | %55 |
| 7 | Avustralya | %54 |
| 8 | ABD | %52 |
| 9 | İsveç | %51 |
| 10 | İsrail | %51 |
| 11 | Norveç | %50 |
| 12 | Litvanya | %50 |
| 13 | Belçika | %47 |
| 14 | Hollanda | %46 |
| 15 | İsviçre | %46 |
| 16 | Danimarka | %46 |
| 17 | Fransa | %45 |
| 18 | Yeni Zelanda | %44 |
| 19 | İzlanda | %44 |
| 20 | Finlandiya | %43 |
| 21 | İspanya | %42 |
| 22 | Estonya | %42 |
| 23 | Letonya | %41 |
| 24 | Polonya | %40 |
| 25 | Avusturya | %38 |
| 26 | Şili | %37 |
| 27 | Bulgaristan | %36 |
| 28 | Almanya | %35 |
| 29 | Yunanistan | %35 |
| 30 | Slovenya | %35 |
| 31 | Portekiz | %33 |
| 32 | Macaristan | %32 |
| 33 | Hırvatistan | %31 |
| 34 | Slovakya | %30 |
| 35 | Kolombiya | %29 |
| 36 | Çekya | %29 |
| 37 | Türkiye | %28 |
| 38 | Kosta Rika | %28 |
| 39 | Arjantin | %23 |
| 40 | Brezilya | %22 |
| 41 | Meksika | %22 |
| 42 | İtalya | %22 |
| 43 | Romanya | %19 |
| 44 | Çin | %18 |
| 45 | Hindistan | %16 |
| 46 | Endonezya | %13 |
| 47 | Güney Afrika | %8 |
Not: Sıralama, paylaşılan derlemedeki ülke sırasını esas alıyor. Aynı yüzdeye sahip ülkeler tabloda ayrı satırlarda gösterildi. Veriler genel olarak 2023-2025 dönemine aitken Çin için 2020 yılı verisi kullanıldı.
AVRUPA'DA ÜNİVERSİTE MEZUNU ORANI EN YÜKSEK ÜLKELER
Avrupa ülkeleri arasında İrlanda yüzde 59'luk yükseköğretim mezunu oranıyla ilk sırada bulunuyor. İrlanda'yı yüzde 55 ile Birleşik Krallık ve Lüksemburg takip ediyor.
İsveç'te yetişkin nüfusun yüzde 51'i, Norveç ve Litvanya'da ise yüzde 50'si yükseköğretim yeterliliğine sahip.
Avrupa'nın büyük ekonomilerinden Almanya'da bu oran yüzde 35, Fransa'da yüzde 45 ve İtalya'da yüzde 22 olarak kaydedildi.
Almanya ve İtalya gibi ülkelerin yükseköğretim mezunu oranlarında listenin üst sıralarında bulunmaması, ülkelerin mesleki eğitim sistemleri ve yükseköğretime geçiş yapılarının da karşılaştırmalarda dikkate alınması gerektiğini gösteriyor.
Özellikle mesleki yeterliliklerin üniversite dışındaki eğitim programlarıyla kazanılabildiği ülkelerde, yükseköğretim mezunu oranı tek başına iş gücünün beceri düzeyini açıklamak için yeterli olmayabiliyor.
ASYA'DA JAPONYA VE GÜNEY KORE ÖNE ÇIKTI
Asya ülkeleri arasında Japonya ve Güney Kore yüzde 58'lik yükseköğretim mezunu oranıyla listenin üst sıralarında yer aldı.
Her iki ülkede de 25-64 yaş grubundaki yetişkinlerin yarısından fazlası yükseköğretim düzeyinde bir yeterliliğe sahip.
Buna karşılık Çin'de yükseköğretim mezunu oranı yüzde 18, Hindistan'da yüzde 16 ve Endonezya'da yüzde 13 olarak belirtildi.
Ancak Çin için kullanılan verilerin 2020 yılına ait olması, diğer ülkelerle yapılan karşılaştırmalarda önemli bir metodolojik farklılık oluşturuyor.
Ayrıca nüfus büyüklüğü ile yükseköğretim mezunu oranının farklı göstergeler olduğu unutulmamalı. Bir ülkede üniversite mezunu sayısının yüksek olması, yetişkin nüfusa oranla aynı düzeyde yüksek bir mezuniyet oranına sahip olduğu anlamına gelmiyor.
ÜNİVERSİTE MEZUNU ORANI EN DÜŞÜK ÜLKELER HANGİLERİ?
Paylaşılan 47 ülkeli listenin son sırasında yüzde 8 ile Güney Afrika yer aldı.
Güney Afrika'yı yüzde 13 ile Endonezya, yüzde 16 ile Hindistan, yüzde 18 ile Çin ve yüzde 19 ile Romanya takip etti.
Brezilya, Meksika ve İtalya'da ise yükseköğretim mezunu oranı yüzde 22 olarak gösterildi.
Bu oranlar ülkelerin yetişkin nüfusundaki yükseköğretim yeterliliği dağılımını ortaya koyarken eğitim sistemlerinin niteliği, okuryazarlık oranı veya genel eğitim başarısı hakkında tek başına kesin bir değerlendirme yapılmasına olanak sağlamıyor.
YÜKSEKÖĞRETİM MEZUNU ORANI NASIL HESAPLANIYOR?
Sıralamada kullanılan gösterge, 25-64 yaş aralığındaki yetişkin nüfus içinde yükseköğretim düzeyinde yeterliliğe sahip kişilerin payını ifade ediyor.
Bu kapsamda yalnızca dört yıllık lisans ve lisansüstü programlardan mezun olanlar değil, ülkelerin eğitim sistemlerine göre yükseköğretim kapsamında değerlendirilen ön lisans ve diploma programlarının mezunları da hesaba katılıyor.
Dolayısıyla veriler, yalnızca dört yıllık üniversite mezunlarının oranını değil, daha geniş kapsamlı yükseköğretim mezuniyetini yansıtıyor.
Derlemede OECD, Birleşmiş Milletler Dünya Nüfus Beklentileri ve Çin Ulusal İstatistik Bürosu kaynak gösteriliyor. Verilerin 2023-2025 dönemine yayılması ve Çin için 2020 yılının esas alınması nedeniyle sıralama, bütün ülkelerin aynı yıl ölçüldüğü tek bir küresel araştırma olarak değerlendirilmemeli.
TÜRKİYE'DE YÜKSEKÖĞRETİM MEZUNU ORANI NE ANLAMA GELİYOR?
Türkiye'nin yüzde 28'lik oranla 47 ülke arasında 37. sırada bulunması, yetişkin nüfusun yükseköğretim yeterliliği bakımından karşılaştırılan ülkelerin önemli bir bölümünün gerisinde kaldığını gösteriyor.
Bununla birlikte yükseköğretime erişim, mezuniyet oranları, genç nüfusun eğitim düzeyi ve istihdam olanakları birbirinden farklı göstergeler olarak ele alınmalı.
Özellikle 25-64 yaş grubuna ait veriler, geçmiş yıllarda eğitimini tamamlayan kuşakları da kapsadığı için yalnızca günümüzde üniversiteye devam eden gençlerin durumunu yansıtmıyor.
Yükseköğretim mezuniyet oranlarının değerlendirilmesinde mezunların istihdama katılımı, mesleki beceriler, eğitim alanları ve iş gücü piyasasının ihtiyaçları da önem taşıyor.
Bu nedenle Türkiye'nin eğitim göstergelerindeki konumunu daha kapsamlı değerlendirmek için yükseköğretim mezuniyet oranının yanı sıra genç yetişkinlerin eğitim düzeyi ve mezunların istihdam verilerinin de birlikte incelenmesi gerekiyor.
