Türkiye'de güneş enerjisinin elektrik üretimindeki payı giderek artarken, elektrik faturasını düşürmek isteyen ev sahipleri de çatı tipi güneş panellerine yöneliyor. Ancak 300 bin liradan başlayıp 500 bin liraya kadar çıkabilen kurulum maliyeti, yatırımın ne kadar sürede geri döneceği sorusunu gündeme getiriyor.
Peki çatıya güneş paneli taktırmak gerçekten kazanç sağlıyor mu? Yatırım kaç yılda kendisini ödüyor ve hangi evlerde sistem daha avantajlı hale geliyor?
Türkinform muhabiri Pelin Zengin, güneş paneli kurulumunun maliyetini, elektrik faturasına etkisini, yatırımın geri dönüş süresini ve sistemin uzun vadeli ekonomik katkısını İnşaat Mühendisi ve Şanlı Solar Kurucusu Yakup Şanlı'ya sordu.
Şanlı, doğru projelendirilmiş bir sistemin birkaç yıl içerisinde kendisini amorti edebileceğini belirtirken, her ev için aynı geri dönüş süresinin geçerli olmadığını vurguladı. Şanlı'ya göre sistem kapasitesi belirlenirken evin tüketimi, bulunduğu bölge ve elektriğin hangi saatlerde kullanıldığı birlikte değerlendirilmelidir.
300-500 BİN LİRALIK YATIRIM KAÇ YILDA GERİ DÖNÜYOR?
Evlerde genellikle 5 ila 10 kW arasında sistemler tercih edilirken, anahtar teslim kurulum maliyetlerinin yaklaşık 300 bin ila 500 bin lira arasında değiştiği belirtiliyor.
Şanlı'nın aktardığı hesaplamalara göre 5 kW'lık bir sistem yaklaşık 300 bin lira seviyesinden başlarken, 10 kW'lık sistemlerde maliyet 500 bin liraya yaklaşabiliyor. Hesaplamalarda 5 ve 10 kW'lık sistemler referans alındı; çünkü bir evin elektrik tüketimini karşılamaya yetecek üretim genellikle bu aralıkta kalıyor.
Ancak yatırımın kendisini ödeme süresi yalnızca kurulum maliyetine bağlı değil. Evin bulunduğu bölgedeki güneşlenme süresi, yıllık elektrik tüketimi, tüketimin günün hangi saatlerinde gerçekleştiği ve sistemin doğru kapasitede kurulması geri dönüş hesabında belirleyici oluyor.
Şanlı, mevcut fiyatlar üzerinden yapılan hesaplamalarda ev tipi güneş enerjisi sistemlerinin yaklaşık 5 ila 7 yıl arasında kendisini amorti edebileceğini ifade ediyor.
Şanlı'nın sahadan aktardığı verilere göre 10 kW'lık bir sistemin aylık yaklaşık 7 bin ila 8 bin liralık ekonomik katkı sağlayabildiği belirtiliyor. Bu da yıllık yaklaşık 84 bin ila 96 bin liralık bir tasarruf potansiyeline işaret ediyor.
5 kW'lık sistemlerde ise aylık ekonomik katkının yaklaşık 3 bin 500 ila 4 bin lira seviyesinde olabildiği aktarılıyor.
Güneşlenme süresi yüksek bölgelerde bulunan, elektrik tüketimi fazla olan ve üretilen elektriğin önemli bölümünü doğrudan kullanan hanelerde yatırımın geri dönüş süresinin daha kısa olabileceği belirtiliyor.
DAHA FAZLA PANEL, DAHA FAZLA KAZANÇ DEMEK DEĞİL
Güneş paneli yatırımında en önemli hesaplardan biri sistemin kapasitesinin doğru belirlenmesi.
Şanlı'ya göre tüketimi düşük bir eve ihtiyacından çok daha büyük bir sistem kurulması, üretilen elektriğin daha büyük bölümünün şebekeye aktarılmasına neden olabiliyor. Bu durum da yatırımın geri dönüş süresini uzatabiliyor.
Bu nedenle yalnızca çatının ne kadar panel alabileceğine bakılarak karar verilmemesi gerekiyor. Sistemin öncelikle evin gerçek elektrik tüketimine göre projelendirilmesi önem taşıyor.
ELEKTRİK FATURASINDA 4 BİN KİLOVATSAAT SINIRI
Güneş paneli yatırımını gündeme getiren bir diğer konu ise yüksek elektrik tüketimine ilişkin düzenleme.
2026 yılında mesken aboneleri için son kaynak tedarik tarifesine ilişkin yıllık tüketim limiti 4 bin kilovatsaat olarak uygulanıyor. Bu sınırı aşan yüksek tüketimli mesken aboneleri, ilgili şartları sağlamaları halinde son kaynak tedarik tarifesi kapsamına girebiliyor.
Ayda ortalama 333 kilovatsaate denk gelen bu tüketim seviyesi, özellikle elektrikli araç kullanan, ısı pompası bulunan veya elektrik tüketimi yüksek olan haneler açısından önem taşıyor.
Şanlı, bu tür hanelerde güneş panelinin yalnızca elektrik tüketimini azaltmak açısından değil, yüksek tüketimin oluşturabileceği maliyetleri kontrol altında tutmak açısından da değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
ASIL HESAP PANELDE DEĞİL, TÜKETİM ZAMANINDA
Güneş panelinin sağlayacağı ekonomik faydayı belirleyen en önemli unsurlardan biri, üretilen elektriğin ne kadarının ev içerisinde doğrudan kullanılabildiği.
Gün boyunca evde kimsenin bulunmadığı bir hanede güneşin ürettiği elektriğin önemli bölümü şebekeye aktarılabilirken, gündüz saatlerinde elektrik tüketimi yüksek olan evlerde üretilen enerji doğrudan kullanılabiliyor.
Bu nedenle çamaşır ve bulaşık makinesi gibi elektrik tüketen cihazların mümkün olduğunca güneşin üretim yaptığı saatlerde çalıştırılması, sistemden elde edilen ekonomik faydayı artırabiliyor.
Şanlı da yatırım hesabında yalnızca evin yıllık elektrik tüketiminin değil, elektriğin günün hangi saatlerinde kullanıldığının da dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.
Çatı alanının geniş olması da tek başına yeterli kriter değil. Panel kapasitesinin evin tüketim profiline uygun şekilde belirlenmesi gerekiyor.
“FATURANIZ SIFIRLANIR” VAATLERİNE DİKKAT
Güneş paneli yatırımı yapmak isteyenlerin en çok merak ettiği konulardan biri de sistem kurulduktan sonra elektrik faturasının tamamen ortadan kalkıp kalkmayacağı.
Şanlı, “faturanız sıfırlanır” şeklindeki kesin vaatlere karşı temkinli olunması gerektiğini belirtiyor.
Doğru boyutlandırılmış bir sistem elektrik tüketim maliyetini önemli ölçüde azaltabilir. Ancak faturada tüketim bedelinin yanı sıra dağıtım bedeli ve vergiler gibi farklı kalemler de bulunuyor.
Bu nedenle yatırım hesabı yapılırken faturanın tamamen ortadan kalkacağı varsayımıyla hareket edilmemesi gerekiyor.
25 YIL BOYUNCA ÜRETİM: TOPLAM TASARRUF NE KADAR?
Güneş panelleri uzun yıllar elektrik üretmeye devam ederken, üreticilerin önemli bölümünde panel performans garantileri 25 yıl seviyesine ulaşıyor.
Yatırımın ilk yıllarda kendisini amorti etmesi halinde, sonraki dönemde sistem sahibinin elektrik maliyetlerini azaltmaya devam ettiği bir tasarruf dönemine dönüşebiliyor.
Şanlı'nın aktardığı kaba hesaplamalarda, bugünkü elektrik fiyatlarının değişmediği varsayımıyla 5 kW'lık bir sistemin uzun vadede yüz binlerce liralık elektrik tasarrufu sağlayabileceği belirtiliyor.
Daha yüksek tüketimli ve 10 kW seviyesindeki sistemlerde ise toplam ekonomik etkinin 1,5 milyon lira seviyesine ulaşabileceği ifade ediliyor.
Ancak bu rakamların elektrik fiyatlarının, üretim miktarının ve sistem performansının uzun vadede değişmediği varsayımına dayanan yaklaşık hesaplamalar olduğu unutulmamalı.
İNVERTÖRÜN ÖMRÜ PANELLE AYNI DEĞİL
Uzun vadeli yatırım hesabında yalnızca panel maliyetinin dikkate alınması yeterli değil.
Sistemin önemli parçalarından biri olan invertörün kullanım ömrünün panel kadar uzun olmayabileceğini belirten Şanlı, ilerleyen yıllarda ortaya çıkabilecek değişim maliyetlerinin de hesaplamaya dahil edilmesi gerektiğini ifade ediyor.
Teklif alınırken yalnızca toplam fiyatın değil, garanti süresinin ve garantinin hangi parçaları kapsadığının da sorulması gerekiyor.
Panellerde üretim garantileri 25 yıla ulaşabilirken, invertörlerde garanti süresinin genellikle 5 ila 10 yıl, işçilik garantisinin ise firmaya göre değişebildiği belirtiliyor.
PANEL TAKTIRMADAN ÖNCE BU 3 SORUYA CEVAP ARAYIN
Şanlı'ya göre güneş paneli yatırımı yapmak isteyenlerin teklif almadan önce özellikle üç noktayı kontrol etmesi gerekiyor:
Sistem evin gerçek elektrik tüketimine ve kullanım alışkanlıklarına göre mi boyutlandırıldı?
Çatı, panel ve taşıyıcı sistem uzun yıllar güvenli şekilde kullanılabilecek durumda mı?
Proje, izin ve onay süreçleri usulüne uygun şekilde yürütülüyor mu?
Güneş enerjisinde yalnızca kurulum fiyatına bakmanın uzun vadede yanıltıcı olabileceğini belirten Şanlı, yanlış kapasite seçimi, yetersiz taşıyıcı sistem veya eksik proje süreçlerinin yatırımın beklenen geri dönüşünü olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
Bu nedenle çatıya güneş paneli kurdurmak isteyenler için hesap yalnızca “Kaç liraya kurulur?” sorusuyla sınırlı kalmamalı. Sistemin gerçek tüketimle ne kadar örtüştüğü, üretilen elektriğin ne kadarının doğrudan kullanılabildiği ve yatırımın hangi koşullarda kendisini amorti edeceği birlikte değerlendirilmelidir.
