Sokakta yürürken veya yeni bir ortama girdiğinizde hiç tanışmadığınız birini daha önce görmüş gibi hissettiniz mi? Karşınızdaki kişinin kim olduğunu hatırlayamasanız da yüzü size oldukça tanıdık gelebilir. Bu durum, beynin yüzleri tanıma ve geçmiş deneyimlerle ilişkilendirme biçimiyle açıklanabiliyor.
Uzmanlara göre bir yüzün tanıdık gelmesi, o kişiyle mutlaka daha önce karşılaşıldığı anlamına gelmiyor.
BEYİN YÜZLERİ NASIL TANIYOR?
İnsan beyni, yüzleri tanımak için gözlerin konumu, burun yapısı, yüz şekli ve mimikler gibi birçok özelliği birlikte değerlendiriyor.
Yeni karşılaşılan bir kişi, geçmişte görülen başka birine fiziksel olarak benzediğinde beyin tanıdıklık hissi oluşturabiliyor.
Bu nedenle daha önce hiç tanışmadığınız birinin yüzü, eski bir arkadaşınızı, akrabanızı veya yalnızca kısa süre gördüğünüz bir kişiyi hatırlatabiliyor.
TANIDIK GELİYOR AMA NEREDEN HATIRLADIĞINIZI BİLMİYOR MUSUNUZ?
Hafıza araştırmalarında tanıdıklık hissi ile bir anıyı ayrıntılarıyla hatırlama birbirinden ayrılıyor.
Bazen beyin bir yüzü tanıdık olarak değerlendirirken o yüzün nerede veya ne zaman görüldüğüne ilişkin bilgiye ulaşamıyor.
Bu durum, daha önce sosyal medyada, televizyonda veya kalabalık bir ortamda farkında olmadan gördüğünüz bir yüzle karşılaştığınızda da yaşanabiliyor. 
BU DURUM DEJAVU MU?
Hiç tanışmadığınız birini tanıyormuş gibi hissetmek, zaman zaman dejavu deneyimiyle karıştırılabiliyor.
Dejavu, aslında yeni yaşanan bir olayın daha önce yaşanmış olduğu hissini ifade ediyor. Yabancı bir yüzün tanıdık gelmesi ise daha çok yüz tanıma ve hafıza süreçleriyle ilişkili.
İki deneyimde de tanıdıklık hissi bulunabilse de aynı durum değiller.
BEYNİMİZ BİZE YANLIŞ BİR TANIDIKLIK HİSSİ VEREBİLİR Mİ?
Evet. İnsan hafızası her zaman kusursuz çalışmıyor. Beyin, yeni bilgileri geçmiş deneyimlerle karşılaştırırken bazen gerçekte var olmayan bir tanıdıklık hissi oluşturabiliyor.
Özellikle birbirine benzeyen yüzler, ses tonları, mimikler ve davranışlar bu hissi güçlendirebiliyor.
Ara sıra yaşanan bu deneyim genellikle normal bir bilişsel süreç olarak değerlendiriliyor. Ancak tanıdıklık hissine sık tekrarlayan bilinç değişiklikleri, dalgınlık nöbetleri veya başka nörolojik belirtiler eşlik ediyorsa tıbbi değerlendirme gerekebilir.
Kısacası hiç tanışmadığınız birinin size tanıdık gelmesi, gizemli bir bağlantıdan çok beyninizin geçmiş deneyimlerle yeni yüzler arasında kurduğu benzerliklerden kaynaklanabiliyor.
