Evlerde ilaçların en sık saklandığı yerlerden biri banyo dolapları oluyor. Ağrı kesiciler, vitaminler, şuruplar ve düzenli kullanılan ilaçlar, kolay ulaşılabilmesi amacıyla banyolarda veya mutfak dolaplarında muhafaza edilebiliyor. Ancak yüksek sıcaklık, nem ve doğrudan güneş ışığı gibi çevresel etkenler, bazı ilaçların yapısını ve etkinliğini olumsuz etkileyebiliyor. Üstelik ilaçların son kullanma tarihinin geçmemiş olması, uygun olmayan koşullarda saklandıklarında güvenli olduklarını garanti etmiyor. Peki, ilaçlar evde nerede saklanmalı ve hangi hatalardan kaçınılmalı?
TÜRKİNFORM'a konuşan Serbest Eczacı Abdulkadir Gebeş, bilinçli ilaç kullanımında kişinin yaşı, mevcut hastalıkları, kullandığı diğer ilaçlar ve kullanım süresinin dikkate alınması gerektiğini vurguladı. Güvenli ilaç kullanımının önemli bir diğer boyutunu ise ürünlerin uygun koşullarda saklanması oluşturuyor.
İLAÇLARI BANYODA SAKLAMAK NEDEN RİSKLİ?
Banyolarda sıcak su kullanımı ve duş sonrasında oluşan buhar, ortamın nem oranının kısa sürede yükselmesine neden olabiliyor.
Özellikle sıcaklık ve neme duyarlı ilaçlar, bu koşullardan olumsuz etkilenebiliyor.
Bazı ilaçların içeriğindeki etken maddeler veya yardımcı bileşenler, uygun olmayan saklama koşullarında değişime uğrayabiliyor. Bunun sonucunda ilacın etkinliği azalabiliyor.
İlaçların banyo dolabında muhafaza edilmesi, ambalajın nemle temas etme ihtimalini de artırabiliyor.
Bu nedenle birçok ilaç için serin, kuru ve doğrudan güneş ışığı almayan alanlar daha uygun saklama koşulları sunuyor.
Ancak bütün ilaçların aynı sıcaklıkta korunması gerekmiyor. Ürünlerin ambalajında belirtilen saklama talimatları esas alınmalı.
SON KULLANMA TARİHİ GEÇMESE DE BOZULABİLİR
İlaç kutularının üzerinde bulunan son kullanma tarihi, ürünün belirtilen koşullarda saklanması halinde geçerli olan süreyi gösteriyor.
Ancak bir ilacın uzun süre yüksek sıcaklığa veya neme maruz kalması, son kullanma tarihinden önce de kalite kaybına neden olabiliyor.
Özellikle tablet ve kapsüllerde renk değişimi, birbirine yapışma, çatlama veya olağan dışı koku gibi belirtiler, ürünün uygun koşullarda korunmadığına işaret edebiliyor.
Bununla birlikte ilacın dış görünümünün değişmemiş olması da etkinliğinin kesin olarak korunduğu anlamına gelmiyor.
Bu nedenle uygun olmayan koşullarda saklandığından şüphelenilen ilaçların kullanılabilirliği konusunda eczacıya danışılması gerekiyor.
HER İLAÇ BUZDOLABINDA SAKLANIR MI?
İlaçların bozulmasını önlemek amacıyla bütün ürünleri buzdolabında muhafaza etmek de doğru bir yöntem değil.
Bazı ilaçların belirli bir sıcaklık aralığında soğuk zincir korunarak saklanması gerekirken bazı ürünler oda sıcaklığında muhafaza edilmek üzere hazırlanıyor.
Gereksiz yere buzdolabına konulan bazı ilaçlarda ise düşük sıcaklık veya donma nedeniyle istenmeyen değişiklikler meydana gelebiliyor.
Özellikle insülinler, bazı biyolojik ilaçlar ve hazırlanmış belirli antibiyotik süspansiyonları gibi ürünlerde saklama koşulları, ürünün türüne ve üretici talimatlarına göre değişebiliyor.
Bu nedenle ilaçların buzdolabına yerleştirilmeden önce kutularındaki saklama bilgilerinin okunması önem taşıyor.
Soğuk zincir gerektiren bir ilacın yanlışlıkla oda sıcaklığında bırakılması veya donması durumunda ise ürünün kullanılabilirliği eczacıya ya da ilgili sağlık profesyoneline danışılarak değerlendirilmeli.
MUTFAK DOLABI DA HER ZAMAN GÜVENLİ DEĞİL
Evlerde ilaçların saklandığı bir diğer yaygın alan mutfak dolapları.
Ancak ocak, fırın, bulaşık makinesi veya lavabo yakınındaki dolaplarda sıcaklık ve nem değişimleri yaşanabiliyor.
Bu durum özellikle uzun süre saklanan ilaçların uygun koşullarda muhafaza edilmesini zorlaştırabiliyor.
İlaçların mutfakta saklanması gerekiyorsa sıcaklık kaynaklarından ve nemli bölgelerden uzak, çocukların erişemeyeceği güvenli alanlar tercih edilmeli.
Çekmece veya kapalı dolap kullanılması, tek başına yeterli koruma sağlamıyor. Ortam koşullarının ilaçların saklama talimatlarıyla uyumlu olması gerekiyor.
Ayrıca araç içerisinde, pencere önünde veya doğrudan güneş ışığı alan raflarda ilaç bırakılmasından kaçınılmalı.
İLAÇLARI ORİJİNAL KUTUSUNDAN ÇIKARMAYIN
İlaçların evde daha az yer kaplaması amacıyla farklı kutulara aktarılması, saklama sırasında yapılan hatalar arasında bulunuyor.
Ancak ilaçların orijinal ambalajlarından çıkarılması, ürün adının, son kullanma tarihinin veya kullanım bilgilerinin karıştırılmasına neden olabiliyor.
Bazı ilaçların ambalajları, nem ve ışık gibi dış etkenlerden korunmaları amacıyla özel olarak tasarlanıyor.
Bu nedenle ilaçların mümkün olduğunca orijinal kutularında, kullanım bilgileriyle birlikte saklanması önem taşıyor.
Özellikle farklı kişilere ait ilaçların aynı kutuda tutulması veya etiketlerinin çıkarılması, yanlış ilaç kullanımı riskini artırabiliyor.
Serbest Eczacı Abdulkadir Gebeş'in bilinçli ilaç kullanımında dikkat çektiği önemli konulardan biri de aynı etken maddenin fark edilmeden birden fazla ürün aracılığıyla alınabilmesi.
Bu nedenle ilaçların isimlerinin, içeriklerinin ve kullanım bilgilerinin kolayca kontrol edilebilmesi önem taşıyor.
ÇOCUKLARIN ULAŞABİLECEĞİ YERLERDEN UZAK TUTUN
İlaçların saklanmasında yalnızca sıcaklık ve nem değil, evde yaşayan kişilerin güvenliği de dikkate alınmalı.
Özellikle küçük çocukların ilaçları şeker veya gıda ürünüyle karıştırması, ciddi sağlık risklerine yol açabiliyor.
Bu nedenle ilaçların çocukların göremeyeceği ve ulaşamayacağı, tercihen kilitli alanlarda saklanması gerekiyor.
İlaçların kolay açılabilir kutularda, çanta içerisinde veya yatak başında bırakılması da risk oluşturabiliyor.
Çocukların yanı sıra evcil hayvanların da ilaçlara erişiminin engellenmesi önem taşıyor.
Bir çocuğun yanlışlıkla ilaç aldığından şüphelenilmesi halinde belirti ortaya çıkması beklenmeden 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi'nden bilgi alınmalı; acil durumlarda 112 aranmalı.
TARİHİ GEÇEN İLAÇLAR NE YAPILMALI?
Evlerde uzun süre kullanılmadan bekleyen ilaçların düzenli aralıklarla kontrol edilmesi gerekiyor.
Son kullanma tarihi geçmiş, ambalajı zarar görmüş veya uygun olmayan koşullarda saklandığı düşünülen ilaçlar, yeniden kullanılmadan önce değerlendirilmelidir.
Özellikle son kullanma tarihi geçmiş ilaçların başka kişilere verilmesi veya sonraki hastalıklarda kullanılmak üzere saklanması güvenli bir yaklaşım değil.
Kullanılmayan ilaçların gelişigüzel çöpe atılması veya lavabo ve tuvalete dökülmesi de çevresel sorunlara yol açabiliyor.
Bu ürünlerin uygun şekilde bertaraf edilmesi için belediyelerin atık ilaç toplama noktaları veya bu hizmete katılan eczaneler hakkında bilgi alınabiliyor.
GÜVENLİ İLAÇ KULLANIMI EVDE BAŞLIYOR
İlaçların doğru dozda ve uygun süreyle kullanılması kadar doğru koşullarda saklanması da önem taşıyor.
Serbest Eczacı Abdulkadir Gebeş'in bilinçsiz ilaç kullanımına ilişkin uyarıları, sağlık ürünlerinin kişisel ihtiyaçlara ve kullanım özelliklerine göre değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Evde saklanan ilaçların ambalajlarının korunması, son kullanma tarihlerinin kontrol edilmesi ve üretici tarafından belirtilen sıcaklık koşullarına uyulması, güvenli ilaç kullanımının temel adımları arasında bulunuyor.
Özellikle yüksek sıcaklık, nem veya güneş ışığına maruz kaldığından şüphelenilen ilaçların kullanılabilirliği konusunda eczacıya danışılması önem taşıyor.
İlaç dolabının düzenli aralıklarla kontrol edilmesi ve gereksiz ilaç birikiminin önlenmesi de evdeki sağlık ürünlerinin daha güvenli yönetilmesine yardımcı olabiliyor.
