İran’da para biriminin tarihi değer kaybı ve yüzde 40’ı aşan enflasyonun tetiklediği toplumsal öfke, sokaklarda kontrol edilmesi güç bir sürece evrildi. Başlangıçta esnafın kepenk kapatma eylemleriyle başlayan protestolar, özellikle Tahran’da rejim karşıtı sloganların yükseldiği kitlesel gösterilere dönüştü. Ülke genelinde artan gerilim, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan yönetimini ciddi bir sınavla karşı karşıya bıraktı.
TAHRAN MERKEZLİ GERİLİM TIRMANIYOR
Başkent Tahran’da Büyük Çarşı, üniversite kampüsleri ve ana caddelerde toplanan kalabalıklar, ekonomik taleplerin ötesine geçerek doğrudan rejimi hedef alan sloganlar atmaya başladı. Görgü tanıkları, bazı bölgelerde “diktatöre ölüm” sloganlarının yankılandığını, güvenlik güçlerinin ise yoğun önlemler aldığını aktardı. Sosyal medyaya yansıyan görüntülerde çevik kuvvet polisinin tazyikli su ve göz yaşartıcı gaz kullandığı, zaman zaman sert müdahalelerde bulunduğu görülüyor. Protestoların gece saatlerinde de sürdüğü bildiriliyor.
EKONOMİK KRİZ SİYASİ ÖFKEYE DÖNÜŞTÜ
Uzmanlara göre protestoların temelinde riyalin hızla değer kaybetmesi, yaptırımlar nedeniyle daralan ekonomi ve artan yaşam maliyetleri bulunuyor. Ancak gelinen noktada, ekonomik taleplerin yerini siyasi öfkeye bıraktığı değerlendiriliyor. Tahran’da yaşayan bir esnaf, “Çalışmak zarar ettiriyor. Evde oturmak daha mantıklı hale geldi. İnsanlar artık sadece geçimi değil, geleceği de sorguluyor” sözleriyle durumu özetledi.
GÜVENLİK GÜÇLERİ SAHADA, CAN KAYBI YAŞANIYOR
İran medyası ve insan hakları örgütlerine göre, protestoların yayıldığı bazı kentlerde can kayıpları yaşandı, onlarca kişi gözaltına alındı. Özellikle Hamedan, İsfahan ve Lorestan bölgelerinde güvenlik güçleriyle göstericiler arasında sert çatışmaların yaşandığı bildirildi. Yetkililer ise kamu düzeninin bozulmasına izin verilmeyeceğini vurgularken, protestoların “şiddete dönüşmesi” halinde kararlı müdahale mesajı verdi.
PEZEŞKİYAN YÖNETİMİ BASKI ALTINDA
Reform ve ekonomik iyileşme vaatleriyle iktidara gelen Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, protestoları yatıştırmak için uzlaşmacı bir dil kullanmaya çalışsa da sokaktaki öfkenin dinmediği görülüyor. Merkez Bankası yönetiminde yapılan değişiklikler ve sınırlı ekonomik adımlar, şu ana kadar geniş kitleleri tatmin etmiş değil.
ULUSLARARASI GERİLİM DE ARTIYOR
ABD Başkanı Donald Trump’ın, protestoculara yönelik şiddet uygulanması halinde askeri müdahale tehdidinde bulunması, krizi yalnızca iç politik bir mesele olmaktan çıkardı. Washington’dan gelen bu sert açıklamalar, Tahran yönetimi üzerindeki baskıyı daha da artırdı.
İran’da ekonomik krizle başlayan protestoların, başkent Tahran’da açıkça rejim karşıtı sloganlara dönüşmesi, ülkenin yeni ve belirsiz bir sürece girdiğine işaret ediyor. Gözler, önümüzdeki günlerde hem sokakların hem de yönetimin atacağı adımlara çevrilmiş durumda.
