Hürmüz Boğazı'nın geleceğine ilişkin diplomatik temaslar sürerken İran, Umman'ın bölgesel ortak yönetim modelini reddetti. Tahran yönetimi, boğazın güvenliği ve deniz trafiğinin kontrolü konusunda kendi egemenlik haklarından taviz vermeyeceğini belirterek öneriye olumsuz yanıt verdi.
İRAN: KONTROLÜN BÜYÜK BÖLÜMÜ BİZDE OLMALI
Reuters'a konuşan İranlı üst düzey bir yetkili, Hürmüz Boğazı'na giriş güzergahının tamamının ve çıkış güzergahının bir bölümünün İran'ın kontrolünde olması gerektiğini söyledi. Yetkili, Umman ile yüzde 50-50 ortak yönetim modelinin İran'ın ulusal çıkarlarıyla örtüşmediğini ifade ederken, Umman'ın ise dost ve önemli bir komşu olarak görüldüğünü dile getirdi.
Aynı yetkili, ABD ve Suudi Arabistan'ın boğaza ilişkin planlarını ilerletmek amacıyla Umman üzerinde baskı kurmaya çalıştığını da öne sürdü. Bu iddiaya ilişkin Washington, Riyad veya Maskat'tan henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
DEVRİM MUHAFIZLARI ÜÇ TANKERİ DURDURDU
İran Devrim Muhafızları Ordusu da Hürmüz Boğazı'nda üç petrol tankerinin "güvensiz ve yasa dışı rota" kullandıkları gerekçesiyle durdurulduğunu açıkladı. Açıklamada, İran'ın boğaz üzerindeki kontrolünü sürdürdüğü belirtilirken, bölgedeki ABD askeri faaliyetlerine yönelik eleştiriler de yinelendi.
UMMAN'IN ÖNERİSİNDE ORTAK YÖNETİM MODELİ YER ALIYORDU
Reuters'ın daha önce aktardığı bilgilere göre Umman, Hürmüz Boğazı'nın yönetimi için bölgesel ortak bir mekanizma oluşturulmasını önermişti. Plan kapsamında, boğazdan geçen gemilerin güvenliğinin ortak şekilde sağlanması, deniz trafiğinin koordineli olarak yönetilmesi ve gemilerin navigasyon, çevre koruma ile arama-kurtarma faaliyetleri için gönüllü katkı payı ödemesi öngörülüyordu. Modelin, Malakka Boğazı'nda uygulanan iş birliği sisteminden esinlenerek hazırlandığı belirtilmişti.
GÖRÜŞ AYRILIĞI SÜRÜYOR
Umman'ın önerisinde, Hürmüz Boğazı'nın tek bir ülkenin kontrolünde olmaması gerektiği vurgulanırken, İran ise stratejik geçiş noktası üzerindeki mevcut etkinliğini korumakta ısrar ediyor.
Taraflar arasındaki bu görüş ayrılığı nedeniyle boğazın yönetimine ilişkin diplomatik çözüm arayışlarının kısa vadede sonuç vermesinin zor olduğu değerlendiriliyor. Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin önemli bölümünün geçtiği en kritik deniz geçişlerinden biri olmayı sürdürüyor.
