Yeni bir işe başlarken imzalanan sözleşmelerde yer alan maddeler, çalışma hayatının tüm sürecini doğrudan etkiliyor. Avukat Fırat Bilici, işe girişte dikkat edilmesi gereken temel başlıkları, yasal dayanakları ve çalışanların mutlaka incelemesi gereken kritik noktaları açıkladı.
SÖZLEŞMEDEKİ KRİTİK MADDELER
Avukat Fırat Bilici, işe girişte en önemli başlıkların başında ücret ve yan hakların geldiğini belirtti. Brüt ve net ücretin açık şekilde yazılması gerektiğini ifade eden Bilici, görev tanımı, çalışma saatleri, vardiya sistemi ve uzaktan çalışma koşullarının da net biçimde belirlenmesi gerektiğini aktardı.
Fazla çalışma düzeni, on-call uygulamaları, yıllık izin hakları ve deneme süresine ilişkin hükümlerin de sözleşmede açıkça yer alması gerektiğini belirten Bilici, çalışanların veri işleme süreçleri, cihaz denetimi ve masraf-avans uygulamalarını da dikkatle incelemesi gerektiğini söyledi.
YASAL DÜZENLEMELER
Bilici, Türk Borçlar Kanunu’nun 419. maddesine göre işverenin işçi verilerini yalnızca işe uygunluk ve sözleşmenin ifası kapsamında kullanabileceğini ifade etti. 420. madde kapsamında ise yalnızca işçi aleyhine düzenlenen ceza şartlarının geçersiz sayıldığını ve ibra sözleşmelerinde sıkı geçerlilik şartları bulunduğunu belirtti.
Sosyal Güvenlik Kurumu açısından sigortalı işe giriş bildiriminin fiili başlangıçtan önce yapılmasının esas olduğunu aktaran Bilici, çalışma durumunun tespit edilememesi halinde hizmet tespiti için 5510 sayılı kanunun 86. maddesinde yer alan beş yıllık sürenin dikkate alınması gerektiğini söyledi.
SÖZLEŞMEYİ YAVAŞ OKUMA UYARISI
Sözleşmelerde bazı ifadelerin özellikle dikkatle incelenmesi gerektiğini belirten Bilici, “ücrete dahil fazla mesai”, “esnek çalışma ve denkleştirme”, “çağrı üzerine ulaşılabilirlik”, “rekabet yasağı”, “ceza şartı”, “kişisel veri ve cihaz inceleme”, “işyeri değişikliği” ve “izin kayıt düzeni” başlıklarının çalışanlar açısından kritik olduğunu ifade etti.
Yıllık izin hakkından vazgeçilemeyeceğini belirten Bilici, izin kayıtlarının tutulmasının zorunlu olduğunu ve çalışma sürelerinin belgeye dayandırılması gerektiğini de sözlerine ekledi.
EN ÖNEMLİ 3 TAVSİYE
Bilici, işe girişte çalışanlar için üç temel öneriyi şu şekilde sıraladı:
Sözleşmede yer alan tüm maddelerin detaylı ve yavaş şekilde okunması gerektiğini belirten Bilici, özellikle ücret, çalışma düzeni ve ek yükümlülüklerin net anlaşılması gerektiğini ifade etti.
İkinci olarak, belirsiz veya açık olmayan ifadelerin yazılı olarak açıklığa kavuşturulması gerektiğini aktaran Bilici, sözlü beyanların değil yazılı metinlerin esas alınması gerektiğini söyledi.
Üçüncü olarak ise çalışanların haklarına ilişkin belgeleri saklaması gerektiğini belirten Bilici, izin kayıtları, çalışma saatleri ve bordroların düzenli şekilde muhafaza edilmesinin önemine dikkat çekti.
