İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında belirli şartların gerçekleşmesi halinde iş kazası olarak değerlendiriliyor. İş kazasının meydana gelmesinin ardından hem işveren hem de sigortalı açısından yerine getirilmesi gereken bildirim yükümlülükleri bulunuyor.
Bildirim süresinin geçirilmesi halinde ise özellikle işverenler açısından idari ve mali sonuçlar ortaya çıkabiliyor. İş kazası sigortası kapsamında sigortalılara geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve şartların oluşması halinde farklı ödemeler de yapılabiliyor.
HANGİ DURUMLAR İŞ KAZASI SAYILIYOR?
5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalının işyerinde bulunduğu sırada veya işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle meydana gelen olaylar iş kazası kapsamında değerlendirilebiliyor.
Bunun yanında sigortalının görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda meydana gelen olaylar da iş kazası sayılabiliyor.
Emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanda yaşadığı olaylar ile işveren tarafından sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen olaylar da kapsamda bulunuyor.
Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan sigortalıların yürüttükleri iş nedeniyle meydana gelen olaylar da iş kazası olarak değerlendirilebiliyor.
BİR OLAYIN İŞ KAZASI SAYILMASI İÇİN HANGİ ŞARTLAR ARANIYOR?
Bir olayın SGK tarafından iş kazası olarak değerlendirilebilmesi için bazı unsurların birlikte bulunması gerekiyor.
Buna göre kişinin sigortalı olması, bir olayla karşılaşması ve meydana gelen olay nedeniyle bedenen veya ruhen engelli hale gelmesi gerekiyor.
Olayın iş kazası kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, olayın özellikleri ve ilgili mevzuat kapsamında inceleniyor.
4/A SİGORTILISININ İŞ KAZASI SGK'YA KAÇ GÜN İÇİNDE BİLDİRİLMELİ?
Hizmet akdine tabi çalışan 4/a sigortalılarının iş kazası bildirimlerinin işveren tarafından yapılması gerekiyor.
İşverenin iş kazasını kolluk kuvvetlerine derhal, SGK'ya ise olayın meydana geldiği tarihten sonraki üç iş günü içerisinde bildirmesi gerekiyor.
Örneğin pazartesi günü meydana gelen bir iş kazasının SGK'ya en geç perşembe günü, çarşamba günü meydana gelen bir iş kazasının ise en geç pazartesi günü bildirilmesi gerekiyor.
Bildirimler e-Sigorta uygulaması üzerinden yapılabileceği gibi “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesi” ile doğrudan veya posta yoluyla Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ya da Sosyal Güvenlik Merkezine de yapılabiliyor.
4/B SİGORTILILARI İŞ KAZASINI NE ZAMAN BİLDİRMELİ?
Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan 4/b sigortalılarında iş kazası bildirim yükümlülüğü sigortalının kendisine ait.
4/b kapsamındaki sigortalıların iş kazasını, bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığın bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonraki üç iş günü içinde SGK'ya bildirmesi gerekiyor.
Bu nedenle 4/b sigortalılarının sağlık durumlarının bildirim yapmaya elverişli hale gelmesinden sonraki süreyi dikkatle takip etmesi önem taşıyor.
İŞ KAZASI BİLDİRİM SÜRESİ KAÇIRILIRSA NE OLUR?
İş kazasının kanunda belirtilen süre içerisinde bildirilmemesi halinde işveren açısından bazı sonuçlar doğabiliyor.
4/a kapsamındaki sigortalının iş kazasının işverence süresinde bildirilmemesi durumunda, bildirimin SGK'ya yapıldığı tarihe kadar sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil ediliyor.
Ayrıca iş kazası bildirimini süresinde yapmayan işverenlere idari para cezası da uygulanabiliyor.
İŞ KAZASI SİGORTASINDAN HANGİ HAKLAR SAĞLANIYOR?
İş kazası sigortasından sağlanan haklardan yararlanabilmek için kaynakta belirtilen kapsamda herhangi bir prim günü sınırı bulunmuyor.
İş kazası sigortası kapsamında sağlanan başlıca haklar şöyle sıralanıyor:
- Geçici iş göremezlik ödeneği
- Sürekli iş göremezlik geliri
- Ölüm geliri
- Evlenme ödeneği
- Cenaze ödeneği
GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ NEDİR?
Geçici iş göremezlik, sigortalının iş kazası, meslek hastalığı, hastalık veya analık nedeniyle, SGK tarafından yetkilendirilen hekim ya da sağlık kurullarınca verilen istirahat raporunda belirtilen süre boyunca geçici olarak çalışamaması durumunu ifade ediyor.
Geçici iş göremezlik ödeneği ise istirahatli bulunan sigortalıya çalışamadığı günler için SGK tarafından yapılan parasal yardım olarak uygulanıyor.
İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle verilen geçici iş göremezlik ödeneğinde yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı, ayaktan tedavilerde ise günlük kazancın üçte ikisi esas alınıyor.
GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ ALMAK İÇİN PRİM ŞARTI VAR MI?
İş kazası nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği alınabilmesi için belirli bir sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı veya yaş şartı bulunmuyor.
Sigortalılık niteliği devam eden kişinin iş kazası sonucunda iş göremez hale gelmesi durumunda, gerekli sağlık raporu şartlarının bulunması halinde SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği ödeniyor.
SİGORTALILIK NİTELİĞİ NE ZAMAN SONA ERİYOR?
İş kazası açısından sigortalılık niteliğinin sona erdiği tarih, sigortalının çalışma statüsüne göre değişiyor.
Hizmet akdine tabi çalışanlarda sigortalılık niteliği hizmet akdinin sona erdiği tarihten, kendi adına ve hesabına çalışanlarda ise terk tarihinden itibaren sona eriyor.
GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDEMESİ NEREDEN ALINIYOR?
Geçici iş göremezlik ödemeleri anlaşmalı banka şubeleri aracılığıyla gerçekleştiriliyor.
Sigortalının ödeneği banka hesabına gönderildiğinde, kişiye cep telefonu üzerinden SMS yoluyla bilgilendirme yapılabiliyor.
SÜREKLİ İŞ GÖREMEZLİK GELİRİ KİMLERE BAĞLANIYOR?
İş kazası veya meslek hastalığı sonucunda ortaya çıkan hastalık ve engellilik nedeniyle meslekte kazanma gücünde belirli oranda kayıp meydana gelmesi halinde sürekli iş göremezlik geliri gündeme geliyor.
Kaynakta yer alan bilgilere göre, SGK tarafından yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulu raporlarına istinaden SGK Sağlık Kurulu tarafından meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 oranında azaldığı tespit edilen sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanabiliyor.
SÜREKLİ İŞ GÖREMEZLİK GELİRİ NE ZAMAN BAŞLIYOR?
Sürekli iş göremezlik geliri, geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılıyor.
Geçici iş göremezlik tespit edilmeden doğrudan sürekli iş göremezlik durumuna girilmesi halinde ise SGK tarafından yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulu raporunun tarihini takip eden ay başı esas alınıyor.
