Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada ülkesinin en önemli doğal alanlarından Issık Gölü’nün ciddi iklim baskısı altında olduğunu söyledi. Gölün su seviyesindeki düşüşe ve onu besleyen buzulların erimesine dikkat çeken Caparov, uluslararası topluma birlikte hareket etme çağrısında bulundu.
SU SEVİYESİNDEKİ DÜŞÜŞ HIZLANDI
Caparov’un paylaştığı verilere göre Issık Gölü’nün su seviyesi son 170 yılda yaklaşık 14 metre düştü. Son yıllarda kaybın hızlandığını belirten Kırgızistan Cumhurbaşkanı, göldeki su seviyesinin son beş yılda yılda ortalama 7 santimetre gerilediğini söyledi.
Caparov, Issık Gölü’nü ülkesinin ve bölgenin önemli bir doğal mirası olarak tanımladı. Su seviyesindeki uzun süreli düşüşün, iklim değişikliğinin göl üzerindeki etkisini görünür hale getirdiğini ifade etti. Gölün korunması için yalnızca bugünkü duruma müdahale edilmesinin değil, gelecekteki su kaynaklarının da gözetilmesinin gerektiğini vurguladı.
GÖLÜ BESLEYEN BUZULLAR ERİYOR
Issık Gölü’nün su kaynakları arasında Tanrı Dağları’ndaki buzullar bulunuyor. Caparov, son 70 yılda bölgedeki buzulların yüzde 30’undan fazlasının eridiğini, bu azalmanın yaklaşık yüzde 20’sinin ise son 7 ila 10 yılda gerçekleştiğini belirtti.
Gölü besleyen akarsulara ilişkin rakamlar da konuşmada öne çıktı. Caparov’a göre tarih boyunca Issık Gölü’ne akan nehirlerin sayısı 101’den 30’a düştü. Kırgızistan Cumhurbaşkanı, buzullardaki kayıp ile göle ulaşan su miktarındaki azalmanın birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
“YARDIM DEĞİL, KÜRESEL ORTAKLIK ÖNERİYORUZ”
Caparov, Issık Gölü’nün korunması için uluslararası katılıma açık özel bir ortak güven fonu kurulmasını önerdi. Kırgızistan’ın bu fona devlet bütçesinden 10 milyon dolar katkı sağlamaya hazır olduğunu açıkladı.
“Yardım istemiyoruz, küresel ortaklık öneriyoruz” diyen Caparov, gölü gelecek kuşaklara bırakılması gereken bir emanet olarak gördüklerini söyledi. Önerilen fonun kurulması ve diğer ülkelerle kurumların nasıl katkı sunacağına ilişkin ayrıntılar ise henüz açıklanmadı.
İKLİM KRİZİ TARIM VE ENERJİYİ DE ETKİLİYOR
Kırgızistan Cumhurbaşkanı, sıcaklık artışlarının ve iklim kaynaklı acil durumların yalnızca doğal alanları etkilemediğini belirtti. Tarım, enerji üretimi ve gıda güvenliğinin de değişen iklim koşulları karşısında risk altında olduğunu ifade etti.
Caparov’a göre dağlık bölgelerdeki buzulların erimesi, Kırgızistan’ın ötesine geçen bir çevre sorunu. Bu nedenle ülkesi, dağlık bölgelerin iklim sorunlarına ortak çözümler aranması amacıyla 21-23 Ekim 2027’de Bişkek’te düzenlenecek “Bişkek+25” Küresel Dağ Zirvesi’ne katılım çağrısı yaptı.
BM GÜVENLİK KONSEYİ İÇİN REFORM ÇAĞRISI
Caparov, BM Genel Kurulu konuşmasında uluslararası sistemin işleyişine de değindi. BM Güvenlik Konseyinin genişletilmesi gerektiğini savunan Caparov, Afrika ülkelerine iki, Latin Amerika ülkelerine ise bir daimi üyelik verilmesini önerdi. Konseyde yer almak isteyen diğer ülkelerin taleplerinin de değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Yaptırımlara ilişkin görüşlerini de paylaşan Caparov, yaptırım uygulama hakkının yalnızca BM’ye ait olması gerektiğini belirtti. BM kararlarına sistematik biçimde uyulmayan durumlarda Güvenlik Konseyinin daimi üyelerinin veto yetkisini kullanmaktan kaçınması çağrısında bulundu. Caparov’un konuşmasının en acil mesajlarından biri ise Issık Gölü için uluslararası iş birliğinin gecikmeden başlatılması oldu.
