İzlanda’da Avrupa Birliği üyeliği konusunda uzun süredir devam eden tartışmada halk son sözü sandıkta söyledi. Hükümetin AB ile üyelik müzakerelerini yeniden başlatma teklifinin oylandığı referandumda “Hayır” cephesi kazandı. Yaklaşık 270 bin kayıtlı seçmenin bulunduğu ülkede sayılan ilk 188 bin 500 oyun sonuçlarına göre, seçmenlerin yüzde 52,5’i müzakerelerin yeniden başlatılmasına karşı çıktı. “Evet” diyenlerin oranı ise yüzde 47,5’te kaldı.
İZLANDA’DA AVRUPA BİRLİĞİ İÇİN KRİTİK OYLAMA
Referandum, İzlanda’nın Avrupa Birliği ile ilişkilerinin geleceği açısından büyük önem taşıyordu. Hükümet, daha önce askıya alınan AB üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılıp başlatılmaması konusunda halkın görüşüne başvurdu. Sandıktan çıkan sonuçla birlikte İzlandalı seçmenler, AB üyeliği için müzakere sürecinin yeniden başlamasına kapıyı kapattı. Sonuçlar aynı zamanda ülkedeki siyasi ve ekonomik tartışmaların bölgeler arasında ne kadar farklılaştığını da ortaya koydu.
BAŞKENTTE “EVET”, KIRSALDA “HAYIR” ÇIKTI
Referandum sonuçlarında İzlanda'nın başkenti Reykjavik ile kırsal bölgeler arasındaki görüş ayrılığı dikkat çekti. Reykjavik'in kuzeyinde “Evet” oyları yüzde 57,5 seviyesine ulaşırken, başkentin güneyinde de “Evet” cephesi yüzde 54,5 oranında destek gördü. Ancak kırsal ve kıyı bölgelerinde tablo tamamen değişti. Güney bölgesinde “Hayır” oylarının oranı yüzde 60,5, Kuzeydoğu'da yüzde 61,2, Kuzeybatı'da ise yüzde 62,9 olarak kayıtlara geçti. Bu sonuçlar, AB ile yeniden müzakere konusunda özellikle kırsal kesimdeki seçmenlerin ciddi çekinceleri bulunduğunu gösterdi.
TARIM VE BALIKÇILIK ENDİŞESİ SANDIĞA YANSIDI
İzlanda Başbakanı Kristrún Frostadóttir, referandumun ardından yaptığı değerlendirmede özellikle kırsal bölgelerdeki endişilere dikkat çekti. Frostadóttir, tarım, balıkçılık ve doğal kaynaklar konusunda halk arasında ciddi kaygılar bulunduğunu belirtti. İzlanda'nın ekonomisi ve toplumsal yapısı açısından büyük önem taşıyan balıkçılık sektörü, ülkenin AB üyeliği tartışmalarında da en hassas başlıklardan biri olarak öne çıkıyor. Referandum sonucunun arkasında yalnızca siyasi tercihlerin değil, ülkenin ekonomik ve doğal kaynakları üzerindeki kontrolün geleceğine ilişkin endişelerin de bulunduğu değerlendiriliyor.
“HAYIR” ÇIKARSA BİR DAHA GÜNDEME GELMEYECEK
Başbakan Frostadóttir daha önce yaptığı açıklamada oldukça net bir mesaj vermişti. Frostadóttir, referandumdan “Hayır” sonucu çıkması halinde kendi hükümeti döneminde AB'ye katılım sürecinin bir daha gündeme getirilmeyeceğini ifade etmişti. Sandıktan beklenen “Hayır” sonucunun çıkmasıyla birlikte hükümetin AB konusunda izleyeceği yol da merak konusu oldu. Başbakan Frostadóttir'in, Dışişleri Bakanı Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir ve Eğitim ve Çocuk Bakanı Inga Sæland ile sonuçların ardından basın toplantısı düzenlemesi bekleniyor.
REFERANDUM ÖNCESİ GERİLİM DE YAŞANDI
Oylama sürecinde yalnızca AB üyeliği tartışılmadı. Kampanya döneminde ülkedeki siyasi atmosferin de oldukça gerildiği bildirildi. Başbakan Frostadóttir, kampanya sırasında yaşanan kutuplaşmaya ve Dışişleri Bakanı Gunnarsdóttir'e yönelik tehditlere dikkat çekti. Frostadóttir, siyasilerin güvenlik koşullarının değiştiğini belirtirken, toplumun genel olarak sağduyulu davrandığını ifade etti.
İZLANDA’NIN AB SERÜVENİ YENİDEN BAŞLAMADAN BİTTİ
İzlanda'nın AB üyeliğiyle ilgili tartışması aslında yeni değil. Ülke daha önce Avrupa Birliği'ne katılım müzakerelerini başlatmış ancak süreç daha sonra askıya alınmıştı. Son referandum ise bu sürecin yeniden canlandırılıp canlandırılmayacağına ilişkin önemli bir dönüm noktası oldu. Sandıktan çıkan yüzde 52,5'lik “Hayır” sonucu, AB ile üyelik görüşmelerinin yeniden başlatılmasına yönelik mevcut siyasi girişime halk desteğinin oluşmadığını ortaya koydu.
“EVET” İLE “HAYIR” ARASINDAKİ FARK DİKKAT ÇEKTİ
Referandumda iki taraf arasındaki farkın oldukça sınırlı olması da dikkat çekti. İlk sonuçlara göre “Hayır” yüzde 52,5, “Evet” ise yüzde 47,5 seviyesinde kaldı. Aradaki yaklaşık 5 puanlık fark, İzlanda kamuoyunun AB konusunda kesin bir görüş birliğine sahip olmadığını gösterdi. Başkentte “Evet” oylarının güçlü çıkması, buna karşılık kırsal bölgelerde “Hayır” oylarının yüksek oranlara ulaşması da ülke içerisindeki görüş ayrılığını gözler önüne serdi.
İZLANDA’DA ŞİMDİ NE OLACAK?
Referandum sonucuyla birlikte hükümetin AB ile üyelik müzakerelerini yeniden başlatma planı halktan onay alamadı. Bundan sonraki süreçte hükümetin Avrupa Birliği politikası ve ülke içindeki siyasi tartışmaların nasıl şekilleneceği merak konusu oldu. Başbakan Frostadóttir'in sonuçların ardından vereceği mesaj ve hükümetin atacağı adımlar, İzlanda'nın Avrupa Birliği ile ilişkilerinin geleceği açısından belirleyici olacak.
