Veteriner Hekim Eren Saygılı, Türkinform Muhabiri Almila Kerküklü’ye verdiği özel röportajda, kedilerin aynadaki görüntüyü algılama biçiminin insanlardan farklı olduğunu belirterek, bu davranışın kedilerin duyularıyla ve çevreyi değerlendirme biçimleriyle yakından ilişkili olduğunu söyledi.
KEDİLER AYNADAKİ GÖRÜNTÜYÜ KENDİLERİ OLARAK ALGILIYOR MU?
Veteriner Hekim Eren Saygılı’ya göre kedilerin aynada kendilerini insanlardaki gibi tanıdığını söylemek mümkün değil. Kedilerde klasik anlamda aynadaki görüntünün “ben” olduğuna dair kesin ve güçlü bir bilimsel kanıt bulunmuyor.
Saygılı, kedilerin çevrelerindeki canlıları yalnızca görüntülerinden değerlendirmediğine dikkat çekerek, “Kedi için karşısındaki canlıyı tanımlamak sadece görmekten ibaret değil. Koku, ses, hareket ve diğer duyusal bilgiler de oldukça önemli” değerlendirmesinde bulundu.
“KARŞISINDA BAŞKA BİR KEDİ VAR” DİYE DÜŞÜNEBİLİR Mİ?
Aynaya ilk kez bakan bir kedinin verdiği tepki, çoğu zaman karşısında başka bir kedi varmış gibi görünebilir. Tüylerin kabarması, kuyruğun hareketlenmesi, tıslama, aynaya pati atma veya aynanın arkasına bakma gibi davranışlar bunun en dikkat çekici örnekleri arasında yer alıyor.
Saygılı, kedinin aynadaki görüntüyü ilk anda başka bir hayvan gibi değerlendirebileceğini, ancak burada kesin olarak “kedi aynadaki görüntüyü başka bir kedi sanıyor” demenin de doğru olmayacağını ifade etti.
Çünkü aynadaki görüntü kedinin hareketlerini birebir takip ediyor ancak koku, ses ve fiziksel temas gibi kedinin diğer canlıları tanımlamasında kullandığı önemli ipuçlarını vermiyor. Bu nedenle kedi için ortaya oldukça sıra dışı bir durum çıkıyor. Veteriner hekim Saygılı, kedinin aynaya yaklaşarak görüntünün arkasına bakmasının da bu çelişkiyi anlamlandırmaya yönelik bir davranış olabileceğine dikkat çekti.
NEDEN BAZI KEDİLER AYNAYA TISLIYOR, BAZILARI HİÇ İLGİLENMİYOR?
Her kedinin aynaya verdiği tepki aynı değil. Bazı kediler görüntüyü gördüğünde savunmaya geçerken bazıları merakla yaklaşabiliyor. Bazıları ise birkaç karşılaşmanın ardından aynayı tamamen önemsiz bir nesne olarak görmeye başlıyor.
Saygılı’ya göre burada kedinin karakteri, geçmiş deneyimleri ve aynayla daha önce karşılaşıp karşılaşmadığı önemli olabilir. İlk karşılaşmada aynadaki görüntü kedinin ilgisini çekebilir. Ancak görüntünün kendisine herhangi bir karşılık vermediğini, ortada gerçek bir hayvan bulunmadığını ve aynanın arkasında da başka bir canlı olmadığını deneyimleyen kedi zamanla bu görüntüye alışabilir.
AYNANIN ARKASINA BAKMASININ SEBEBİ NE?
Kedilerin aynanın arkasına bakması, sahiplerinin en çok dikkatini çeken davranışlardan biri. Çünkü kedi bir yandan aynadaki görüntüyü görüyor, diğer yandan karşısında gerçek bir hayvan olmadığına dair başka duyusal ipuçları alıyor.
Veteriner Hekim Eren Saygılı, kedilerin bu davranışının merak ve çevreyi kontrol etme eğilimiyle açıklanabileceğini söyledi. Kedi için görüntü hareket ediyor ancak görüntünün bulunduğu yerde koku yok, ses yok ve dokunabileceği gerçek bir canlı yok. Dolayısıyla kedinin aynanın arkasına bakarak “Bu görüntünün kaynağı nerede?” sorusuna kendi yöntemleriyle yanıt araması mümkün.
AYNAYI GÖRMEZDEN GELEN KEDİ KENDİNİ TANIYOR MU?
İlginç olan noktalardan biri de bazı kedilerin aynayla karşılaştığında hiçbir tepki vermemesi. Ancak bu durum, kedinin aynada kendisini tanıdığını da göstermiyor. Eren Saygılı, aynanın karşısında sakin kalmanın tek başına “kendini tanıyor” anlamına gelmeyeceğinin altını çizdi.
Kedi, daha önce aynayla karşılaşmış ve bu görüntünün kendisi için herhangi bir anlam taşımadığını öğrenmiş olabilir. Başka bir ifadeyle, tepki vermemesi aynadaki görüntüyü kendisi olarak tanıdığı anlamına gelmeyebilir.
“AYNADA KENDİNİ TANIYAMAMAK ZEKÂ EKSİKLİĞİ DEĞİL”
Saygılı, kedilerin aynada kendilerini tanıyıp tanımamasının zekâlarıyla ilgili doğrudan bir gösterge olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Ayna testinin ağırlıklı olarak görsel algıya dayandığını belirten Saygılı, bir kedinin bu testi geçememesinin onun kendisinin farkında olmadığı ya da çevresini anlayamadığı anlamına gelmeyeceğini ifade etti.
Saygılı, kedilerin çevrelerini yalnızca görme duyusuyla değerlendirmediğine dikkat çekerek, koku, işitme, dokunma ve hareket gibi farklı duyuların da kedilerin çevreyi algılamasında önemli rol oynadığını belirtti. Bu nedenle aynadaki yansımaya verilen tepkinin tek başına kedinin bilişsel kapasitesi hakkında kesin bir sonuç ortaya koymayacağını vurguladı.
Kısacası kediniz aynada size baktığı gibi kendisine bakıyor olmayabilir. Onun için aynadaki görüntü; hareket eden, ancak kokmayan, ses çıkarmayan ve fiziksel olarak ulaşılamayan oldukça tuhaf bir “görüntü” olabilir.
