Bağışıklık sistemi, vücudu enfeksiyonlara, bakterilere ve yabancı maddelere karşı koruyan karmaşık bir savunma hattıdır. Bu sistemin en önemli bileşenlerinden biri olan kompleman sistemi, kan plazmasında bulunan yaklaşık 30 farklı proteinden oluşur. Bu proteinler arasında yer alan C4, bağışıklık yanıtının başlatılması ve sürdürülmesinde kritik bir rol oynayarak vücudun istilacılara karşı verdiği savaşı destekler.
KOMPLEMAN C4 NEDİR?
C4, esas olarak karaciğerde sentezlenen ve kan dolaşımına salınan bir kompleman proteinidir. Bağışıklık sisteminin "klasik yolak" adı verilen aktivasyon sürecinde görev alır. Kompleman C4, vücuda giren antijen-antikor komplekslerini tanıyarak parçalanmalarına ve vücuttan uzaklaştırılmalarına yardımcı olur. Sağlıklı bir bireyde bu protein belirli bir dengede bulunur ancak vücutta bir iltihaplanma veya kronik hastalık geliştiğinde seviyeleri değişkenlik gösterebilir.
C4 DÜŞÜKLÜĞÜ NE ANLAMA GELİR?
Kan tahlili sonuçlarında C4 seviyesinin referans aralığının altında çıkması, genellikle vücudun bu proteini normalden çok daha hızlı tükettiği anlamına gelir. Bu durum bağışıklık sisteminin aşırı çalıştığına veya bir hata sonucu kendi dokularına saldırdığına işaret edebilir. C4 düşüklüğü görülen başlıca durumlar şunlardır:
- Sistemik Lupus Eritematozus (SLE): Bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırdığı kronik bir hastalık.
- Herediter Anjioödem: Genetik yollarla geçen, deri ve mukoza altında ani şişliklere neden olan bir bozukluk.
- Kronik Hepatit: Karaciğerde meydana gelen uzun süreli iltihaplanmalar.
- Romatoid Artrit: Eklemleri etkileyen iltihaplı bir otoimmün hastalık.
- Tekrarlayan Bakteriyel Enfeksiyonlar: Vücudun savunma mekanizmasının yetersiz kalması durumu.
KOMPLEMAN C4 TESTİ NEDEN YAPILIR?
Doktorlar, hastada açıklanamayan eklem ağrıları, cilt döküntüleri, böbrek fonksiyon bozuklukları veya kronik yorgunluk gibi belirtiler gözlemlediğinde C4 testi isteyebilirler. Bu test tek başına teşhis koymak için yeterli olmasa da, diğer kompleman testleri (C3 gibi) ile birlikte değerlendirildiğinde hastalığın seyri hakkında önemli bilgiler sunar. Ayrıca, teşhisi konulmuş otoimmün hastalıkların tedavisinin ne kadar etkili olduğunu takip etmek ve alevlenme dönemlerini öngörmek için de düzenli olarak bu tahlile başvurulur.
C4 YÜKSEKLİĞİ HANGİ DURUMLARDA GÖRÜLÜR?
C4 düşüklüğü kadar sık olmasa da bazı durumlarda bu değerin yüksek çıktığı gözlemlenebilir. Kompleman proteinleri aynı zamanda "akut faz reaktanı" olarak bilinir. Yani vücutta ani gelişen bir iltihap, enfeksiyon veya travma olduğunda bu proteinlerin üretimi geçici olarak artabilir. C4 yüksekliği genellikle spesifik bir hastalığı işaret etmek yerine vücutta aktif bir inflamasyon süreci olduğunu gösterir. Kanser türleri, akut enfeksiyonlar ve bazı kronik iltihaplı durumlarda seviyelerde artış yaşanabilir.