Küresel piyasalarda ABD'nin siyasi hamleleri, Orta Doğu'daki gerilim, enerji fiyatları ve merkez bankalarının faiz politikaları yakından takip ediliyor. ABD'de ara seçim sonuçlarının Demokratlar lehine şekillenmesi piyasalarda ilk aşamada olumlu karşılanırken, jeopolitik risklerin devam etmesi barış beklentilerini zayıflatıyor.
Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cüneyt Dirican, küresel gelişmelerin piyasalar üzerindeki etkilerini Türkinform'a değerlendirdi. Dirican, Orta Doğu'daki gerilim sona ermeden petrol fiyatlarında kalıcı bir geri dönüş beklemenin zor olduğunu belirtirken, altın fiyatlarında Fed politikası ve ABD tahvillerindeki hareketliliğin belirleyici olacağını ifade etti.
PETROL FİYATLARINDA GERİ DÖNÜŞ İÇİN ZAMAN GEREKİYOR
ABD'deki siyasi gelişmelerin piyasalarda olumlu beklenti oluşturduğunu ancak bunun jeopolitik sorunları ortadan kaldırmadığını belirten Doç. Dr. Cüneyt Dirican, İsrail'in güvenlik politikalarında değişim yaşanmadığı sürece bölgede tansiyonun kolay kolay düşmeyeceğine dikkat çekti.
Dirican, ABD Başkanı Donald Trump'ın benzin fiyatlarının Amerikan seçmeni açısından önemini bilmesine rağmen İran politikasında köklü bir değişikliğe gitmediğini vurguladı. Bölgedeki gelişmelerin yalnızca söylem ve yöntem değişikliğiyle sınırlı kalabileceğini belirten Dirican, petrol fiyatlarında kalıcı bir geri dönüş için daha fazla zamana ihtiyaç olduğunu değerlendirdi.
ALTIN FİYATLARINDA FED VE ABD TAHVİLLERİ BELİRLEYİCİ OLACAK
Küresel piyasalarda Fed'in aralık ayı faiz beklentisinin önemini koruduğunu ifade eden Dirican, piyasalarda yaşanan düzeltmenin ardından yeni gelişmelerin teknik destek seviyelerinde izleneceğini belirtti.
ABD tahvillerinden çıkışın devam etmesi ve enerji fiyatlarının yüksek seyretmesinin faizler üzerindeki baskıyı artırabileceğine dikkat çeken Dirican, tahvillerden çıkan sermayenin altına yönelmesi durumunda ise altın fiyatlarında yeniden yükseliş hareketi görülebileceğini kaydetti.
Gram altının seyrinde ons altın ve Fed politikalarının öncelikli başlıklar olduğunu belirten Dirican, küresel gelişmelerin altın piyasası üzerindeki etkisinin yakından takip edilmesi gerektiğini vurguladı.
KÜRESEL BELİRSİZLİK PİYASALARI ETKİLEMEYE DEVAM EDECEK
Piyasaların barış beklentisini fiyatlamak istediğini ancak Avrupa ve Ukrayna kaynaklı gelişmelerin belirsizliği artırdığını belirten Dirican, dünyada yeni bir ekonomik ve siyasi yapılanma yaşandığını ifade etti.
Ülkeler arasındaki dengeler ve ticaret yolları üzerindeki kontrol mücadelesi netleşmeden piyasalardaki oynaklığın azalmasının zor olduğunu değerlendiren Dirican, enerji maliyetleri ve ticaret yollarındaki sorunların finansal piyasalar açısından önemli riskler oluşturduğuna dikkat çekti.
TÜRKİYE İÇİN ÇIKIŞ YOLU ÜRETİM EKONOMİSİ
Küresel ekonomideki yüksek enerji maliyetlerinin Türkiye'ye enflasyon, dış ticaret açığı ve kur maliyeti üzerinden yansıyabileceğini belirten Doç. Dr. Cüneyt Dirican, bu döngüden çıkışın üretim ekonomisiyle mümkün olabileceğini vurguladı.
Dirican, Türkiye'nin finansal ekonomi yerine üretim, teknoloji, araştırma ve geliştirme yatırımlarına ağırlık vermesi gerektiğini ifade etti. Uzay çalışmaları, Afrika pazarına açılım, marka ve patent yatırımları gibi alanlarda daha fazla kamu girişimine ihtiyaç olduğunu belirten Dirican, özel sektörün de kârını yalnızca fiyat artışlarına değil, inovasyona yönlendirmesinin önem taşıdığını kaydetti.
Türkiye'nin geçmişte büyüme, cari açık ve bütçe dengesi açısından önemli fırsatlar yakaladığını hatırlatan Dirican, küresel ekonomide yeni bir çıkış aranırken üretim odaklı politikaların yeniden değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
YAPAY ZEKA VE TİCARET YOLLARI YENİ REKABET ALANI
ABD'nin Güney Amerika'daki etkisini artırma çabalarının ve ticaret yolları üzerindeki kontrol mücadelesinin küresel rekabette önemli yer tuttuğunu belirten Dirican, Çin'in bu stratejinin merkezindeki ülkelerden biri olduğunu değerlendirdi.
Yapay zekânın küresel rekabetin en önemli cephelerinden biri hâline geldiğini ifade eden Dirican, ABD'nin bu alandaki üstünlüğünü korumak istediğini vurguladı. Borsaların ayakta tutulmasının ve faizlerin dengelenmesinin de bu ekonomik ve siyasi stratejinin önemli parçaları olduğunu belirten Dirican, küresel piyasalarda belirsizliklerin bir süre daha devam edebileceğini kaydetti.
Dirican'a göre enerji maliyetleri, ticaret yolları ve jeopolitik gelişmeler netleşmeden piyasalarda kalıcı bir sakinleşme beklemek güç. Türkiye açısından ise bu süreçte üretim, teknoloji ve inovasyon yatırımlarını güçlendirmek büyük önem taşıyor.
