Asgari ücretle çalışan milyonlarca kişi için maaş bordrolarının kontrol edilmesi, olası hak kayıplarının önüne geçilmesinde önemli rol oynuyor. Brüt ve net ücret arasındaki farktan SGK primlerine, fazla mesai ödemelerinden yıllık izin sürelerine kadar pek çok ayrıntının takip edilmesi gerekiyor.
Mali Müşavir Hafize Arslan, asgari ücretlilerin maaş bordrolarını incelerken nelere dikkat etmesi gerektiğini ve çalışma hayatında sahip oldukları yasal hakları açıkladı. Arslan, çalışanların yalnızca hesaplarına yatırılan maaşı değil, sigorta bildirimlerini ve ek çalışma karşılıklarını da kontrol etmesi gerektiğini vurguladı.
ASGARİ ÜCRETLİLER MAAŞ BORDROSUNDA NELERE DİKKAT ETMELİ?
Maaş bordrosunda yer alan tutarların kontrol edilmesi, eksik ödeme veya yanlış kesinti gibi sorunların fark edilmesini sağlayabiliyor. Özellikle brüt ücret, net ücret ve SGK primine esas kazanç tutarının birbiriyle uyumlu olması gerekiyor.
Mali Müşavir Hafize Arslan, çalışanların bordro kontrolünde dikkat etmesi gerekenleri şu sözlerle anlattı:
“Asgari ücretle çalışanların her ay maaş bordrolarını kontrol etmesi oldukça önemlidir. Öncelikle bordroda belirtilen brüt ücret, net ücret ve SGK primine esas kazanç tutarının doğru olup olmadığına bakılmalıdır. Çalışanın hesabına yatırılan ücret ile bordroda görünen net ücret karşılaştırılmalıdır.
Bunun yanında fazla mesai, hafta tatili ve resmi tatil çalışmalarının karşılıklarının bordroya doğru yansıtılıp yansıtılmadığı kontrol edilmelidir. İşveren tarafından yapılan kesintilerin hangi gerekçeyle yapıldığı da çalışan tarafından bilinmelidir.”
SGK PRİMİNİN EKSİK YATTIĞI NASIL ANLAŞILIR?
Çalışanların yalnızca maaş bordrosunu incelemesi yeterli olmayabiliyor. SGK'ya bildirilen prim günlerinin ve kazanç tutarlarının da düzenli olarak kontrol edilmesi gerekiyor. Eksik gün veya düşük kazanç bildirimi, çalışanın sosyal güvenlik haklarını etkileyebiliyor.
Arslan, e-Devlet üzerinden yapılabilecek kontrole ilişkin şu bilgileri paylaştı:
“Çalışanlar e-Devlet üzerinden SGK hizmet dökümlerini inceleyerek sigorta primlerinin doğru gün sayısı ve kazanç üzerinden bildirilip bildirilmediğini kontrol edebilir. Eksik prim günü veya düşük kazanç bildirimi gibi durumlar fark edildiğinde öncelikle işverenden açıklama istenmeli, sorun çözülmezse ilgili kurumlara başvurulmalıdır.”
ASGARİ ÜCRETLİLERİN FAZLA MESAİ HAKKI NE KADAR?
Asgari ücretle çalışmak, fazla mesai ücretinden yararlanma hakkını ortadan kaldırmıyor. Haftalık 45 saati aşan çalışmalar, yasal koşullar çerçevesinde fazla çalışma olarak değerlendiriliyor. Fazla çalışma yapan işçiye her bir saat için normal saatlik ücretinin yüzde 50 zamlı tutarının ödenmesi gerekiyor.
Mali Müşavir Hafize Arslan, asgari ücretlilerin diğer çalışanlarla aynı temel iş kanunu haklarına sahip olduğunu belirterek şöyle konuştu:
“Asgari ücretle çalışıyor olmak, çalışanın iş kanunundan doğan haklarını ortadan kaldırmaz. Asgari ücretli çalışanlar da diğer çalışanlar gibi fazla mesai ücreti, yıllık ücretli izin, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinden yararlanma hakkına sahiptir.
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma olarak değerlendirilir ve bu çalışmalar için saatlik ücretin yüzde 50 zamlı ödenmesi gerekir.”
RESMİ TATİLDE ÇALIŞANLARA EK ÜCRET ÖDENİYOR
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçilerin ücretleri de kanunla güvence altına alınıyor. İşçi tatil gününde çalışmasa da o günün ücretini alıyor. Çalışması halinde ise normal ücretine ek olarak bir günlük ücret daha ödenmesi gerekiyor.
Arslan, resmi tatil çalışmalarında çalışanların sahip olduğu hakkı şu sözlerle açıkladı:
“Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçilere ise çalışmadıkları günün ücretine ek olarak bir günlük ücret daha ödenir.”
YILLIK İZİN HAKKI KAÇ GÜN?
Yıllık ücretli izin hakkı için aynı işyerinde en az bir yıl çalışmış olmak gerekiyor. Çalışanın kıdem süresi, kullanabileceği asgari izin gününü belirliyor. Bir yıldan beş yıla kadar kıdemi bulunan çalışanlara en az 14 gün yıllık izin verilmesi gerekiyor.
Mali Müşavir Hafize Arslan, yıllık izin konusunda çalışanların kıdem sürelerini takip etmesi gerektiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Yıllık ücretli izin bakımından da çalışanların kıdem sürelerini bilmeleri önemlidir. Aynı işyerinde en az bir yıl çalışan işçiler yıllık ücretli izne hak kazanır. Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) kıdemi olan çalışanlara en az 14 gün yıllık izin verilmelidir.”
HAK KAYBI YAŞAMAMAK İÇİN ÇALIŞMA KAYITLARINI SAKLAYIN
Fazla mesai ve tatil çalışmalarının kayıt altına alınması, olası işçi-işveren uyuşmazlıklarında önem taşıyor. Çalışanların çalışma saatlerini, bordrolarını ve izin kayıtlarını saklaması, haklarını takip etmelerini kolaylaştırabiliyor.
Arslan, açıklamasında çalışanların haklarını bilmelerinin ve çalışma sürelerini belgelemelerinin önemini şu sözlerle vurguladı:
“Çalışanların bu haklarını bilmesi ve çalışma sürelerini kayıt altında tutması önemlidir. Fazla mesai ve tatil çalışmalarının yazılı olarak veya güvenilir kayıtlarla belgelenmesi, olası uyuşmazlıklarda hak kaybı yaşanmaması açısından önem taşır.”
