Mantar zehirlenmesi, toksik maddeler içeren mantarların tüketilmesi sonucunda ortaya çıkan bir sağlık sorunudur. Özellikle orman, tarla, bahçe ve diğer doğal alanlardan toplanan mantarlar risk oluşturabilir.

Bazı zehirli mantarlar yenilebilir türlere oldukça benzediği için yalnızca görünüşlerine bakarak güvenli olup olmadıklarını anlamak mümkün değildir. Üstelik bazı mantar toksinleri pişirme, kurutma veya dondurma gibi işlemlerle etkisiz hâle gelmez.

Zehirlenmenin şiddeti; mantarın türüne, içerdiği toksine, tüketilen miktara ve kişinin sağlık durumuna göre değişebilir. Bazı vakalar sindirim sistemi şikâyetleriyle sınırlı kalırken bazıları hayati organlarda hasara neden olabilir.

Kestane Mantari Karaagac

MANTAR ZEHİRLENMESİNİN İLK BELİRTİLERİ NELERDİR?

Mantar zehirlenmesinin belirtileri, tüketilen mantarın türüne göre farklılık gösterir. İlk şikâyetler çoğunlukla sindirim sistemiyle ilgili olsa da bazı toksinler sinir sistemini ve iç organları da etkileyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır:

Belirtilerin tamamının aynı anda görülmesi gerekmez. Doğadan toplanmış mantar tüketildiyse belirtilerin başlamasını beklemeden tıbbi yardım alınmalıdır.

MANTAR ZEHİRLENMESİ KAÇ SAATTE BELLİ OLUR?

Mantar zehirlenmesinde belirtilerin başlama süresi, mantarın türüne ve içerdiği toksine bağlıdır. Bazı zehirlenmelerde şikâyetler kısa süre içinde ortaya çıkarken bazı tehlikeli türlerde belirtiler 6 ila 24 saat sonra veya daha geç başlayabilir.

Bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishal erken dönemde görülebilen belirtiler arasındadır. Ancak bazı mantar toksinleri karaciğer veya böbrek hasarına yol açabilir ve bu hasar başlangıçta belirgin olmayabilir.

Hatta ilk şikâyetlerin hafiflemesi, zehirlenmenin sona erdiğini göstermez. Bu nedenle mantar tükettikten sonra saatler boyunca kendini iyi hisseden kişilerin de şüpheli tüketim durumunda tıbbi değerlendirme alması önemlidir.

Kanlicamantari 1024X1024-1

MANTAR ZEHİRLENMESİ HANGİ ORGANLARA ZARAR VERİR?

Mantarların içerdiği toksinler vücudun farklı sistemlerini etkileyebilir. Bazı türler öncelikle sindirim sisteminde şikâyetlere neden olurken bazıları karaciğer, böbrek ve sinir sisteminde ciddi sorunlara yol açabilir.

Karaciğer: Bazı mantar toksinleri karaciğer hücrelerine zarar verebilir. Başlangıçta bulantı, kusma ve ishal görülürken ilerleyen süreçte karaciğer işlevlerinde bozulma, sarılık, kanama sorunları ve ağır vakalarda karaciğer yetmezliği gelişebilir.

Böbrekler: Bazı toksinler böbrekleri etkileyerek idrar miktarında azalma ve böbrek işlevlerinde bozulmaya neden olabilir. Hasar her zaman tüketimin hemen ardından fark edilmeyebilir.

Sinir sistemi: Bazı mantar türleri sersemlik, denge bozukluğu, davranış değişikliği, halüsinasyon ve nöbet gibi belirtilere yol açabilir.

Bu bulguların ortaya çıkması durumunda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

MANTAR ZEHİRLENMESİ ŞÜPHESİNDE NE YAPILMALI?

Mantar zehirlenmesinden şüphelenildiğinde en önemli adım, belirtilerin geçmesini beklemeden tıbbi yardım almaktır.

Bu durumda şu noktalara dikkat edilmelidir:

  • Doğadan toplanmış mantar tüketildiyse belirti olmasa bile acil tıbbi danışmanlık alın.

  • Kişide bilinç değişikliği, nöbet, solunum sorunu veya başka ciddi belirtiler varsa 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın.

  • Kişiyi kendi kendinize kusturmaya çalışmayın.

  • Sağlık uzmanı önermedikçe ilaç veya başka bir madde vermeyin.

  • Mümkünse mantarın kalan örneğini ya da fotoğrafını sağlık ekiplerine göstermek üzere saklayın; ancak bunu yapmak için yardım almayı geciktirmeyin.

  • Aynı mantardan yiyen diğer kişilerin de belirti göstermeseler bile sağlık uzmanlarına bilgi vermesini sağlayın.

Türkiye'de zehirlenmeler konusunda bilgi ve yönlendirme almak için Ulusal Zehir Danışma Merkezi'nin 114 numaralı hattı aranabilir. Acil belirtilerde 112 üzerinden yardım istenmelidir.

PİŞİRİLEN MANTARIN ZEHİRİ GEÇER Mİ?

Mantarlarla ilgili yaygın yanlış inanışlardan biri, pişirmenin zehirli maddeleri etkisiz hâle getirdiğidir. Oysa bazı mantar toksinleri yüksek sıcaklığa dayanıklıdır ve pişirme işlemiyle ortadan kalkmaz.

Kurutma, dondurma veya kaynatma da bütün zehirli mantarları güvenli hâle getirmez. Benzer şekilde mantarın renginin değişmemesi, böcekler tarafından yenmesi ya da tadının normal olması güvenli olduğunun kanıtı değildir.

Zehirli ve yenilebilir mantarlar birbirine benzeyebildiği için geleneksel yöntemlerle tür belirlemeye çalışmak tehlikeli olabilir. En güvenli yaklaşım, doğadan toplanan ve türü kesin olarak bilinmeyen mantarları tüketmemektir.

MANTAR ZEHİRLENMESİ NASIL ÖNLENİR?

Mantar zehirlenmesini önlemenin en güvenli yolu, doğada kendiliğinden yetişen mantarları tüketmemektir. Zehirli türleri yalnızca görünüşlerine bakarak ayırt etmek güvenilir bir yöntem değildir.

Korunmak için şu öneriler dikkate alınabilir:

  • Mantarları güvenilir satış noktalarından satın alın.

  • Türünden emin olmadığınız mantarları tüketmeyin.

  • Çocukların park, bahçe ve ormanlık alanlarda buldukları mantarları ağızlarına götürmesini önleyin.

  • Doğadan toplanmış mantarları pişirmenin veya kurutmanın onları mutlaka güvenli hâle getireceğini düşünmeyin.

  • Şüpheli tüketim durumunda belirtilerin ortaya çıkmasını beklemeden tıbbi destek alın.

Güvenilir bir satış noktasından alınmış kültür mantarları da uygun koşullarda saklanmalı ve hazırlanmalıdır. Bozulmuş veya yanlış muhafaza edilmiş gıdalar farklı sağlık sorunlarına yol açabilir.

Kaynak: HABER MERKEZİ