Çocuklarda aniden yükselen vücut sıcaklığı, anne ve babaların en fazla endişelendiği sağlık sorunlarından biri. Özellikle gece saatlerinde ortaya çıkan ateş, aileleri hızla ilaç vermeye veya farklı yöntemlerle çocuğun vücut sıcaklığını düşürmeye yöneltebiliyor. Ancak uzmanlar, ateşin her zaman tehlikeli bir hastalığa işaret etmediğini, yanlış uygulamaların ise çocuk sağlığı açısından risk oluşturabileceğini belirtiyor. Peki, çocuklarda ateş kaç derece olunca tehlikeli? Hangi durumlarda ateş düşürücü kullanılmalı ve ne zaman hastaneye başvurulmalı?
TÜRKİNFORM'a konuşan Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Sevgi Başkan, ailelerin ateş karşısında gereğinden fazla endişelenebildiğine dikkat çekerek özellikle bilinçsiz ilaç kullanımına karşı uyarıda bulundu.
ATEŞ HER ZAMAN TEHLİKELİ Mİ?
Çocuklarda ateş, çoğunlukla vücudun enfeksiyonlara karşı geliştirdiği doğal savunma yanıtlarından biri olarak ortaya çıkıyor.
Vücut sıcaklığının yükselmesi, bağışıklık sisteminin bazı enfeksiyonlarla mücadele ettiği süreçte görülebiliyor. Ancak ateşin varlığı, tek başına hastalığın ne kadar ciddi olduğunu göstermiyor.
Prof. Dr. Sevgi Başkan, ateşin vücudun savunma mekanizmasının çalıştığını gösteren belirtilerden biri olduğuna dikkat çekti.
Bu nedenle ailelerin yalnızca termometredeki rakama odaklanmak yerine çocuğun genel sağlık durumunu da değerlendirmesi önem taşıyor.
Özellikle çocuğun çevresiyle iletişim kurabilmesi, sıvı tüketebilmesi, nefes alışverişi ve genel hareketliliği, ateşin değerlendirilmesinde dikkate alınması gereken unsurlar arasında bulunuyor.
Bununla birlikte ateşin doğal bir savunma yanıtı olması, her durumda zararsız olduğu anlamına gelmiyor.
AİLELERİN EN SIK YAPTIĞI HATA NE?
Çocukların hastalandığı dönemlerde yapılan yanlış uygulamalara değinen Prof. Dr. Sevgi Başkan, özellikle ilaç kullanımına dikkat çekti.
Başkan, ailelerin yaklaşımını şu sözlerle anlattı:
“Aileler hemen antibiyotik başlıyor, ateşten çok korkuyor ve yoğun ateş düşürücü kullanıyorlar.”
Ateşin tek başına antibiyotik kullanmayı gerektirmediğini belirten Başkan, enfeksiyonun nedeninin hekim tarafından değerlendirilmesinin önemini vurguladı.
Özellikle viral enfeksiyonlarda antibiyotiklerin hastalığı tedavi etmediği unutulmamalı.
Ailelerin daha önce başka bir hastalık için reçete edilen antibiyotiği yeniden kullanması veya başka bir çocuğa verilen ilacı kendi çocuklarına uygulaması da ciddi sorunlara yol açabiliyor.
ÇOCUKLARDA ATEŞ KAÇ DERECE OLUNCA TEHLİKELİ?
Çocuklarda ateşin değerlendirilmesinde yaş önemli bir belirleyici.
Özellikle üç aydan küçük bebeklerde 38 derece ve üzerindeki vücut sıcaklığı, gecikmeden tıbbi değerlendirme gerektiriyor.
Daha büyük çocuklarda ise ateşin derecesinin yanında çocuğun genel görünümü, sıvı alımı ve eşlik eden belirtiler önem taşıyor.
Örneğin ateşi bulunan ancak rahat nefes alan, çevresiyle iletişim kuran ve sıvı tüketebilen bir çocuğun durumu ile belirgin halsizlik, bilinç değişikliği veya nefes darlığı yaşayan bir çocuğun durumu aynı şekilde değerlendirilmiyor.
Tekrarlayan 40 derece üzerindeki ateşlerde de hekime başvurulması gerekiyor.
Özellikle küçük bebeklerde yalnızca ateşin düşmesini beklemek, gerekli değerlendirmeyi geciktirebiliyor.
ATEŞ DÜŞÜRÜCÜ İLAÇLAR NASIL KULLANILMALI?
Ateş düşürücü ilaçların amacı, yalnızca termometredeki sayıyı düşürmek değil, gerekli durumlarda çocuğun rahatsızlığını azaltmak.
Ancak bu ilaçların uygun olmayan dozlarda veya gereğinden sık verilmesi sağlık sorunlarına neden olabiliyor.
Çocuklarda kullanılan ilaçların dozu, yaşın yanında özellikle vücut ağırlığına ve ilacın içeriğine göre değişebiliyor.
Bu nedenle ailelerin başka bir çocuğa önerilen dozu örnek almaması gerekiyor.
Ayrıca aynı etken maddeyi içeren farklı ürünlerin birlikte kullanılması, fark edilmeden fazla ilaç alınmasına yol açabiliyor.
Ateş düşürücülerin dönüşümlü kullanılması da hekim önerisi olmadan uygulanmamalı.
Özellikle küçük çocuklarda hangi ilacın uygun olduğuna ve ne miktarda kullanılacağına sağlık profesyonelinin karar vermesi önem taşıyor.
SOĞUK DUŞ VE SİRKELİ SU ATEŞİ DÜŞÜRÜR MÜ?
Çocuklarda ateş yükseldiğinde bazı aileler soğuk suyla duş aldırmak, buz uygulamak veya sirke ve alkol içeren karışımlarla vücudu silmek gibi yöntemlere başvurabiliyor.
Ancak bu uygulamalar önerilmiyor.
Özellikle buzlu su ve aşırı soğuk uygulamalar, çocukta titremeye ve rahatsızlığın artmasına neden olabiliyor.
Alkolle vücudu silmek ise emilim ve solunum yoluyla maruziyet nedeniyle ayrıca tehlikeli olabiliyor.
Ateşi bulunan çocukların aşırı kalın kıyafetlerle giydirilmemesi, ortamın uygun sıcaklıkta tutulması ve yeterli sıvı alımının desteklenmesi önem taşıyor.
Ancak sıvı alamayan veya belirgin susuzluk belirtileri gösteren çocuklarda evde izlem yeterli olmayabiliyor.
HANGİ BELİRTİLERDE ACİL YARDIM GEREKİYOR?
Ateşle birlikte görülen bazı belirtiler, çocuğun acil tıbbi değerlendirmeye ihtiyaç duyabileceğini gösteriyor.
Nefes almakta güçlük, bilinç değişikliği, uyandırılmakta zorlanma, ense sertliği, nöbet ve bastırıldığında solmayan döküntüler ciddi uyarı işaretleri arasında bulunuyor.
Ayrıca tekrarlayan kusma, belirgin sıvı kaybı, çok az idrar yapma veya çocuğun genel durumunun hızla kötüleşmesi halinde de sağlık kuruluşuna başvurulmalı.
Üç aydan küçük bebeklerde 38 derece ve üzerindeki ateşte belirtilerin ağırlaşması beklenmemeli.
Özellikle ciddi belirtilerde evde yeniden ilaç vermeyi denemek veya ateşin düşmesini beklemek yerine acil sağlık yardımı alınması gerekiyor.
ÇOCUĞUN ATEŞİ EVDE NASIL TAKİP EDİLMELİ?
Ateş takibinde ölçümün güvenilir bir termometreyle yapılması önem taşıyor.
Ölçümün hangi bölgeden yapıldığı, kullanılan cihazın özellikleri ve çocuğun yaşı, sonucun değerlendirilmesini etkileyebiliyor.
Özellikle alın, kulak ve koltuk altından yapılan ölçümlerin aynı koşullarda birebir karşılaştırılması doğru olmayabiliyor.
Çocuğun ateşinin yanı sıra ne kadar sıvı tükettiği, idrar yapma sıklığı, uyku hali ve genel davranışları da takip edilmeli.
Ateşin uzun sürmesi, tekrar tekrar yükselmesi veya yeni belirtilerin eklenmesi durumunda hekim değerlendirmesi gerekiyor.
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Sevgi Başkan'ın uyarıları, ateş karşısında paniğe kapılıp bilinçsiz ilaç kullanmak yerine çocuğun genel durumuna ve tehlike belirtilerine dikkat edilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
