Sürekli yorgun hissetmek, hiçbir şey yapmak istememek ve sosyal hayattan uzaklaşmak, günlük yaşamı olumsuz etkileyebiliyor. Yoğun stres ve iş yüküyle ilişkilendirilebilen bu belirtiler, bazı durumlarda tükenmişlik sendromunun veya klinik depresyonun göstergeleri arasında yer alabiliyor. Psikolog Ayşenur Sezer, iki durumun sıklıkla karıştırıldığını belirterek belirtilerin hangi alanlarda ortaya çıktığının ayırt edilmesi gerektiğini vurguladı.
TÜKENMİŞLİK VE DEPRESYON NASIL AYIRT EDİLİR?
Psikolog Ayşenur Sezer, tükenmişlik sendromu ile klinik depresyonun benzer belirtiler gösterebildiğini ancak aralarında önemli farklar bulunduğunu söyledi.
Sezer, “Bu belirtiler; tükenmişlik sendromu (burnout) veya klinik depresyonun göstergeleri arasında sayılabilir. İkisi sıklıkla karıştırılsa da aralarında belirgin farklar vardır” dedi.
Tükenmişliğin çoğunlukla iş, okul veya kişinin belirli bir sorumluluk alanıyla bağlantılı olduğunu belirten Sezer, “Burnout dediğimiz tükenmişlik, temel olarak iş, okul veya belirli bir rolle sınırlıdır; kişi o rolden çıktığında rahatlamış ve mutlu hisseder” ifadelerini kullandı.
Tükenmişlik yaşayan kişiler, belirli bir işe veya sorumluluğa karşı duygusal yorgunluk ve zihinsel uzaklaşma hissedebiliyor. Kişinin kendisini en çok hangi koşullarda yorgun hissettiğini değerlendirmesi, yaşadığı durumun anlaşılması açısından önem taşıyor.
TATİL YAPINCA YORGUNLUK VE İSTEKSİZLİK AZALIYOR MU?
Tükenmişlikte belirtilerin stres kaynağıyla bağlantılı olabileceğine dikkat çeken Sezer, iş yükünün azalması veya ortam değişikliğinin rahatlama sağlayabileceğini belirtti.
Sezer, “İş yükünün azalması, tatil veya ortam değişikliğiyle belirtiler hafifler” dedi.
Klinik depresyonda ise belirtiler yalnızca iş veya okul gibi belirli bir alanla sınırlı kalmayabiliyor. Sezer, “Klinik depresyona baktığımızda ise hayatın her alanına yansıyan ve belirli bir duruma özgü olmaksızın devam eden bir tabloyla karşılaşırız” ifadelerini kullandı.
Bu nedenle kişinin yaşadığı yorgunluk ve isteksizliğin yalnızca belirli bir sorumlulukla mı ilişkili olduğu, yoksa sosyal ilişkiler ve günlük yaşam dahil farklı alanlarda da devam edip etmediği önem taşıyor. Bununla birlikte, yalnızca tatille rahatlamak veya rahatlayamamak üzerinden kişinin yaşadığı durum hakkında kesin bir sonuca varılamıyor.
UYKU DÜZENİ RUH SAĞLIĞINI NASIL ETKİLİYOR?
Psikolog Ayşenur Sezer, uyku ile ruh sağlığı arasında çift yönlü bir ilişki bulunduğunu belirtti. Uyku kalitesinin bozulmasının duygusal tepkileri etkileyebildiğini söyleyen Sezer, “Kalitesiz uyku, beynin tehdit algısını öne çıkararak duygusal dalgalanmaları artırabilir” dedi.
Sezer, uyku bozukluklarının depresyon ve anksiyete riskini artırabildiğini, ruhsal sorunların da uyku düzenini olumsuz etkileyebildiğini ifade etti.
“Uyku bozuklukları depresyon ve anksiyete riskini tırmandırırken, mevcut ruhsal rahatsızlıklar da uyku mimarisini bozarak bir kısır döngü yaratır” diyen Sezer, uyku sorunlarının ruhsal durumla birlikte değerlendirilmesinin önemine dikkat çekti.
Uyku kalitesindeki düşüş, kişinin gün içindeki enerjisini ve duygusal dayanıklılığını etkileyebiliyor. Uzun süre devam eden uyku sorunlarıyla birlikte yorgunluk ve isteksizlik yaşanması, belirtilerin bütün olarak ele alınmasını gerektiriyor.
UZUN SÜREN TÜKENMİŞLİK DEPRESYONA DÖNÜŞEBİLİR Mİ?
Tükenmişliğin uzun süre devam etmesi ve yönetilememesi durumunda daha ciddi ruhsal sorunlarla ilişkili olabileceğini belirten Sezer, kronikleşen tükenmişliğin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
Sezer, “Kronikleşen ve yönetilmeyen tükenmişliğin zamanla klinik depresyonu tetikleyebileceği unutulmamalıdır” ifadelerini kullandı.
Sürekli yorgunluk, isteksizlik, sosyal hayattan uzaklaşma ve uyku sorunları günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyorsa profesyonel destek almak önem taşıyor. Bu belirtiler tek başına depresyon veya tükenmişlik tanısı koymak için yeterli değil. Belirtilerin süresi, şiddeti ve kişinin yaşamına etkisi uzman değerlendirmesiyle ele alınmalı.
