Gün içinde yaşanan yoğunluk ve stresin ardından akşam saatlerinde bitki çaylarına yönelenlerin sayısı artarken, melisa çayı da özellikle sakinleşmek ve uykuya geçişi kolaylaştırmak amacıyla tercih edilen içecekler arasında yer alıyor. Halk arasında oğulotu olarak da bilinen melisa bitkisi, uzun yıllardır sakinleştirici özelliğiyle kullanılıyor.
Melisa (Melissa officinalis) üzerine yapılan bilimsel çalışmalar da bitkinin özellikle kaygı, stres ve uyku ile ilişkili etkilerini araştırıyor. Ancak elde edilen sonuçların büyük bölümünün belirli dozlarda hazırlanan melisa ekstreleri üzerinden elde edildiği ve doğrudan evde hazırlanan çayın etkisinin aynı şekilde değerlendirilmemesi gerektiği belirtiliyor.
MELİSA ÇAYI STRESİ AZALTMAYA YARDIMCI OLUR MU?
Melisa üzerine yapılan klinik çalışmalar, bitkinin kaygı ve stres belirtileri üzerindeki olası etkilerine işaret ediyor.
2021 yılında yayımlanan sistematik inceleme ve meta-analizde, melisa kullanımının plaseboya kıyasla kaygı ve depresyon belirtilerinde iyileşmeyle ilişkili olduğu bildirildi. Araştırmacılar ise çalışmalar arasındaki farklılıklar ve sınırlı sayıdaki klinik araştırma nedeniyle sonuçların dikkatli yorumlanması gerektiğini belirtti.
2023 yılında yapılan başka bir randomize kontrollü çalışmada da standartlaştırılmış melisa ekstresi kullanan ve stres, kaygı veya uyku problemi yaşayan yetişkinlerde bazı ölçümlerde iyileşmeler görüldü. Ancak bu çalışmanın çay değil, standartlaştırılmış melisa ekstresi ile yapıldığı unutulmamalı.
AKŞAM MELİSA ÇAYI UYKUYA YARDIMCI OLUR MU?
Melisanın uyku üzerindeki etkisi de araştırılan konular arasında bulunuyor.
2024 yılında yayımlanan kontrollü bir çalışmada standartlaştırılmış melisa ekstresinin kullanıldığı grupta uyku kalitesiyle ilgili bazı ölçümlerde iyileşme görüldü. Çalışmada melisa ekstresi kullanan katılımcıların bir bölümünde uyku kalitesinin arttığı bildirildi.
2026 yılında yayımlanan bir başka çalışmada da melisa içeren standartlaştırılmış bir ürünün uyku kalitesi ve psikolojik iyi oluş üzerindeki etkileri incelendi. Araştırmada özellikle uyku kalitesinde ve stres ölçümlerinde iyileşmeler bildirildi.
Bu araştırmalar, melisanın uyku konusunda potansiyel bir etkisi olabileceğini gösterse de melisa çayının uykusuzluk tedavisi olduğu anlamına gelmiyor.
MELİSA ÇAYI NASIL TÜKETİLİYOR?
Melisa çayı genellikle akşam saatlerinde, dinlenme döneminde tüketiliyor. Bitkinin sakinleştirici özelliğinden yararlanmak isteyenler tarafından özellikle yatmadan önce tercih edilebiliyor.
Ancak melisa çayının etkisi kişiden kişiye değişebilir. Ayrıca araştırmalarda kullanılan ürünlerin içerik ve dozları evde hazırlanan melisa çayından farklı olabileceği için klinik çalışmalardaki sonuçları doğrudan bir fincan çaya uyarlamak doğru olmaz.
HERKES İÇİN UYGUN OLMAYABİLİR
Bitkisel ürünlerin doğal olması, her koşulda ve herkes için güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Melisa üzerine yapılan derlemelerde ciddi yan etkilerin yaygın olmadığı belirtilse de bitkinin olası yan etkileri ve ilaçlarla etkileşimleri konusunda daha fazla insan çalışmasına ihtiyaç olduğu ifade ediliyor.
Özellikle düzenli ilaç kullananların, kronik hastalığı bulunanların, hamile veya emzirenlerin düzenli olarak bitkisel ürün tüketmeden önce sağlık profesyoneline danışması önem taşıyor.
MELİSA ÇAYI UYKUSUZLUĞUN TEDAVİSİ DEĞİL
Melisa çayı akşamları sakinleşme amacıyla tercih edilebilse de kronik uykusuzluk veya yoğun kaygı yaşayan kişiler için tıbbi tedavinin yerine geçmez.
Uyku probleminin uzun süre devam etmesi, günlük yaşamı etkilemesi veya yoğun kaygıyla birlikte görülmesi durumunda yalnızca bitki çaylarına yönelmek yerine sağlık profesyonelinden destek alınması gerekiyor.
Mevcut bilimsel çalışmalar, melisanın özellikle stres, kaygı ve uyku kalitesi açısından araştırılmaya değer etkileri olduğunu gösterirken, melisa çayının bu alanlarda kesin ve tek başına tedavi edici olduğu sonucunu desteklemiyor.
