Rusya Federal Veterinerlik ve Bitki Sağlığı Denetim Servisi (Rosselkhoznadzor), Türkiye'deki beş büyük ihracatçı firmadan kayısı, kiraz, vişne, şeftali ve nektarin ithalatını geçici olarak durdurduğunu açıkladı. Moskova kararın gerekçesi olarak "karantina zararlılarının sistematik şekilde tespit edilmesini" gösterirken, kararın zamanlaması dikkat çekti.
Kısıtlama kararı, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Kiev temaslarından yalnızca birkaç saat sonra duyuruldu. Fidan, Ukrayna ziyareti sırasında Türkiye'nin Ukrayna'nın egemenliği ve toprak bütünlüğüne verdiği desteği yineledi, Kırım'ın ilhakını tanımadıklarını vurguladı ve Ankara'nın Ukrayna için oluşturulabilecek güvenlik garantilerine katkı sunmaya hazır olduğunu ifade etti. Fidan ayrıca Kırım Tatarlarının milli lideri Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu ile de bir araya geldi.
KARARIN ZAMANLAMASI DİKKAT ÇEKTİ
Rosselkhoznadzor açıklamasında kararın tamamen bitki sağlığı kurallarına dayandığını savundu. Ancak kararın, Ankara'nın Ukrayna lehine verdiği güçlü mesajların hemen ardından gelmesi, uluslararası basında "ekonomik mesaj mı veriliyor?" sorularını gündeme taşıdı.
Resmi açıklamada herhangi bir siyasi gerekçe yer almıyor. Buna rağmen, Türkiye'nin son haftalarda Ukrayna ile askeri ve diplomatik koordinasyonu artırması ile Rusya'nın ithalat kısıtlaması arasındaki zamanlama birçok analizde dikkat çekici bulundu.
TÜRKİYE-RUSYA MEYVE TİCARETİ MİLYARLARCA LİRALIK HACME SAHİP
Karar yalnızca beş firmayı kapsasa da Türkiye ile Rusya arasındaki yaş meyve-sebze ticaretinin büyüklüğü nedeniyle sektör tarafından yakından takip ediliyor.
Türkiye, dünyanın en büyük sert çekirdekli meyve üreticileri arasında yer alırken Rusya özellikle kiraz, kayısı ve şeftali ihracatında en önemli pazarlardan biri konumunda. 2025 verilerine göre Türkiye'nin sert çekirdekli meyve ihracatı yaklaşık 336,6 milyon dolar seviyesinde gerçekleşirken bunun 140,6 milyon dolardan fazlası, yani yüzde 40'tan fazlası Rusya pazarına yapıldı.
Rusya yalnızca sert çekirdekli meyvelerde değil, narenciye ihracatında da Türkiye'nin en büyük müşterileri arasında bulunuyor. Bu nedenle iki ülke arasındaki tarım ticareti, siyasi ilişkilerden doğrudan etkilenebilen stratejik alanlardan biri olarak görülüyor.
KİEV'DEN MOSKOVA'YA NET MESAJ
Hakan Fidan, Kiev'de yaptığı açıklamalarda Türkiye'nin savaşın Karadeniz'e yayılmasını istemediğini belirtirken, Ukrayna'nın toprak bütünlüğüne desteğin sürdüğünü ifade etti.
Ankara ayrıca Kırım'ın ilhakını tanımadığını bir kez daha vurguladı. Türkiye'nin özellikle Kırım Tatarları konusundaki hassasiyeti, Moskova ile Ankara arasında uzun süredir görüş ayrılığı oluşturan başlıklardan biri olmaya devam ediyor.
MOSKOVA'DAN KARADENİZ UYARISI
Son dönemde Karadeniz de iki ülke arasındaki diplomatik söylemin sertleştiği alanlardan biri haline geldi. Rus tarafında bazı resmi isimler ve devlet medyasında yer alan değerlendirmelerde, Türkiye'nin NATO ile birlikte Karadeniz'deki güvenlik mimarisinde daha etkin rol üstlenmeye çalıştığı ve bölgedeki nüfuzunu artırmak istediği yönünde eleştiriler dile getirildi. Buna karşılık Ankara ise Karadeniz'in istikrarını korumayı amaçladığını, savaşın bölgeye yayılmasını istemediğini ve Montrö Sözleşmesi'nin uygulanmasına bağlı kalacağını vurguluyor. Hakan Fidan da daha önce Rus mevkidaşı Sergey Lavrov'a Karadeniz'de Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını tehdit edecek adımlardan kaçınılması gerektiğini ilettiklerini açıklamıştı.
TÜRKİYE DENGE POLİTİKASINI SÜRDÜRMEYE ÇALIŞIYOR
Ankara, savaşın başından bu yana hem Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü destekleyen hem de Rusya ile enerji, turizm, ticaret ve diplomatik kanalları açık tutan denge politikası izliyor.
Tahıl Koridoru Anlaşması'nın kurulmasında üstlendiği arabuluculuk rolü, esir takası görüşmeleri ve olası barış müzakereleri için İstanbul'un diplomatik merkez haline gelmesi bu politikanın önemli örnekleri arasında gösteriliyor. Ancak son dönemde Ukrayna ile savunma iş birliğinin güçlenmesi ve Karadeniz güvenliği konusunda Ankara'nın daha görünür hale gelmesi, Moskova-Ankara hattındaki hassas dengeyi yeniden gündeme taşıyor.
RUSYA'NIN TARIM KARARI SADECE TEKNİK Mİ?
Rosselkhoznadzor kararını bitki sağlığı gerekçesine dayandırıyor ve karar yalnızca beş ihracatçı firmayı kapsıyor. Bununla birlikte, kararın Hakan Fidan'ın Kiev'de Ukrayna'ya verdiği güçlü destek mesajlarının hemen ardından açıklanması, zamanlamanın jeopolitik açıdan da tartışılmasına neden oldu. Moskova'nın resmi olarak siyasi bir gerekçe açıklamamış olması nedeniyle, kararın diplomatik bir misilleme olduğu yönünde kesin bir sonuca varmak mümkün değil. Ancak uzmanlar, Rusya'nın geçmişte de tarım ticaretini zaman zaman dış politika aracı olarak kullandığına dikkat çekiyor.
