Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf, 20 Kasım 1858'de İsveç'in Värmland bölgesindeki Mårbacka Malikânesi'nde dünyaya geldi. Küçük yaşta geçirdiği kalça rahatsızlığı nedeniyle uzun süre yürümekte zorlanan Lagerlöf, yaşıtları gibi dışarıda oyun oynamak yerine kitaplar, efsaneler ve aile büyüklerinin anlattığı halk hikâyeleriyle büyüdü. İşte bu masalsı atmosfer, ileride kaleme alacağı romanların ve öykülerin temelini oluşturdu.
ÖĞRETMENLİK YAPARKEN NASIL DÜNYA ÇAPINDA BİR YAZARA DÖNÜŞTÜ?
Genç yaşta öğretmen olmayı seçen Selma Lagerlöf, Stockholm Kraliyet Kadın Öğretmen Okulu'ndan mezun olduktan sonra yaklaşık 10 yıl boyunca Landskrona'da öğretmenlik yaptı. Ancak derslerden arta kalan zamanlarda yazmayı hiç bırakmadı. Katıldığı bir edebiyat yarışmasında ödül kazanması, onun hayatındaki en büyük dönüm noktalarından biri oldu. Aldığı destek sayesinde ilk romanını yayımlayan Lagerlöf, kısa sürede İsveç'in en çok konuşulan yazarlarından biri hâline geldi.
ONU DÜNYA ÇAPINDA ÜNE KAVUŞTURAN ESER HANGİSİYDİ?
1891 yılında yayımlanan Gösta Berling'in Destanı, Selma Lagerlöf'ün edebiyat dünyasındaki yükselişini başlatan eser oldu. Fantastik anlatımı, halk efsanelerinden beslenen dili ve güçlü karakterleriyle büyük ilgi gören roman, kısa sürede birçok dile çevrildi. Lagerlöf, bu eserle yalnızca İsveç'te değil, Avrupa'nın en dikkat çeken yazarları arasında gösterilmeye başladı.
ÇOCUKLAR İÇİN YAZDIĞI KİTAP NEDEN DÜNYA KLASİĞİNE DÖNÜŞTÜ?
Selma Lagerlöf'ün en çok bilinen eserlerinden biri de Nils Holgersson'un Harika Yolculuğu oldu. Başlangıçta İsveç coğrafyasını çocuklara öğretmek amacıyla hazırlanan eser, küçük Nils'in yaban kazlarıyla çıktığı büyülü yolculuğu anlatıyordu. Ancak kitap kısa sürede yalnızca eğitim materyali olmaktan çıktı ve dünya çocuk edebiyatının en önemli klasiklerinden biri hâline geldi. Bugün hâlâ onlarca ülkede okutulan eser, birçok kez sinema ve televizyona uyarlandı.
NOBEL EDEBİYAT ÖDÜLÜ'NÜ KAZANAN İLK KADIN OLMAYI NASIL BAŞARDI?
1909 yılında Selma Lagerlöf, Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü. Bu başarıyla birlikte Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan ilk kadın yazar olarak tarihe geçti. İsveç Akademisi, Lagerlöf'ü "hayal gücü, idealizmi ve özgün anlatım gücü" nedeniyle ödüllendirdi. Bu ödül, yalnızca onun kariyerini değil, kadın yazarların dünya edebiyatındaki görünürlüğünü de önemli ölçüde artırdı.
İSVEÇ AKADEMİSİ'NE SEÇİLEN İLK KADIN OLDUĞUNU BİLİYOR MUYDUNUZ?
Selma Lagerlöf, Nobel başarısının ardından bir ilke daha imza attı. 1914 yılında İsveç Akademisi üyeliğine seçilen ilk kadın oldu. Böylece yalnızca eserleriyle değil, edebiyat dünyasında kadınların önünü açan isimlerden biri olarak da tarihe geçti.
İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİNDE NEDEN TAKDİR TOPLADI?
Lagerlöf, yalnızca bir romancı değildi. 1930'lu yıllarda Avrupa'da yükselen baskıcı rejimlerden kaçan birçok yazar ve sanatçıya maddi ve manevi destek verdi. İnsan hakları ve özgürlük konularındaki duyarlılığıyla da saygı gören yazar, yaşamı boyunca barış ve insanlık değerlerini savundu.
ARDINDA NASIL BİR MİRAS BIRAKTI?
16 Mart 1940'ta 81 yaşında hayatını kaybeden Selma Lagerlöf, ardında dünya edebiyatına yön veren eserler bıraktı. Romanları bugün hâlâ onlarca dile çevriliyor, üniversitelerde inceleniyor ve yeni kuşaklar tarafından okunmaya devam ediyor. Özellikle Gösta Berling'in Destanı, Nils Holgersson'un Harika Yolculuğu, Jerusalem, Portekiz İmparatoru ve Löwensköld Üçlemesi, dünya edebiyatının klasik eserleri arasında gösteriliyor.
NEDEN HÂLÂ UNUTULMUYOR?
Selma Lagerlöf, masalsı anlatımıyla gerçek hayatı buluşturan, halk kültürünü evrensel edebiyata taşıyan en önemli yazarlardan biri olarak kabul ediliyor. Çocuk yaşta yaşadığı zorlukları kaleminin gücüyle aşan Lagerlöf, Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan ilk kadın olmasının yanı sıra, kadınların edebiyat dünyasındaki yerini değiştiren öncü isimlerden biri olarak anılmaya devam ediyor. Bugün eserleri hâlâ milyonlarca okura ilham vermeyi sürdürüyor.
