Kemik sağlığı, insan yaşamının her döneminde kritik öneme sahip. Ancak özellikle ilerleyen yaşlarda ortaya çıkan osteoporoz, halk arasında bilinen adıyla “kemik erimesi”, yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilen bir hastalık. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, dünyada 200 milyondan fazla kişi osteoporoz tanısı alıyor ve bu sayı giderek artıyor. Peki osteoporoz nedir?
OSTEOPOROZ NEDİR?
Osteoporoz, kemik dokusunun yoğunluğunu ve kalitesini kaybetmesiyle ortaya çıkan, kırık riskini artıran kronik bir iskelet hastalığıdır. Bu durumda kemikler daha gözenekli, daha kırılgan hale gelir. Özellikle omurga, kalça ve el bileği gibi bölgelerde sık görülen kırıklar, hastalığın en ciddi sonuçları arasında yer alır.
OSTEOPOROZ HASTALIĞI NEDİR?
Osteoporoz hastalığı nedir? sorusu en çok aratılan konuların başında gelir. Bu hastalık, kemik mineral yoğunluğunun belirgin şekilde azalmasıyla karakterizedir. Sessiz ilerlediği için çoğu kişi kırık meydana gelene kadar osteoporoz tanısı almaz. Özellikle 50 yaş üzeri bireylerde risk artar.
KADINLARDA OSTEOPOROZ
Kadınlarda menopoz sonrası östrojen hormonunun azalması, kemik yoğunluğunda ciddi kayıplara yol açar. Bu nedenle kadınlarda osteoporoz, erkeklere kıyasla 2-3 kat daha sık görülür. Hamilelik, emzirme, düzensiz beslenme ve hormonal değişiklikler de bu riski artırır.
ERKEKLERDE OSTEOPOROZ
Toplumda genellikle kadınlara özgü olduğu düşünülse de, erkeklerde osteoporoz da önemli bir sağlık sorunudur. Erkeklerde daha geç yaşta ortaya çıkar ancak görüldüğünde kalça kırıkları gibi ciddi sonuçlara yol açabilir. Sigara, alkol kullanımı, testosteron düşüklüğü ve hareketsiz yaşam, erkeklerde risk faktörlerini artırır.
OSTEOPOROZ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Osteoporozun erken dönemde belirgin bir belirtisi yoktur. Ancak ilerledikçe şu şikayetler görülebilir:
- Sırt ve bel ağrısı
- Boyda kısalma
- Kamburluk (kifoz)
- Küçük travmalarda bile kırık oluşması
- Kemiklerde hassasiyet ve güçsüzlük
OSTEOPOROZ TEDAVİSİ
Osteoporoz tedavisi, ilaçlar, yaşam tarzı değişiklikleri ve beslenme düzenlemeleriyle yapılır. Tedavide amaç, kemik kaybını yavaşlatmak, yeni kırıkları önlemek ve yaşam kalitesini artırmaktır. Hekimler genellikle kalsiyum ve D vitamini takviyeleri, ağızdan alınan ilaçlar veya iğne tedavileri uygular. Düzenli egzersiz ve sigaranın bırakılması da tedavinin ayrılmaz parçalarıdır.
OSTEOPOROZ RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?
- Yaşlanma
- Menopoz sonrası kadın olmak
- Genetik yatkınlık
- Kalsiyum ve D vitamini eksikliği
- Sigara ve alkol kullanımı
- Hareketsiz yaşam tarzı
- Kortizon gibi bazı ilaçların uzun süreli kullanımı
OSTEOPOROZ İLACI
Osteoporoz ilacı, kemik yıkımını azaltan veya kemik yapımını artıran ilaçlardan oluşur. Bifosfonatlar, denosumab gibi ilaçlar sık reçete edilir. İlaç seçimi, hastanın yaşına, kırık öyküsüne ve genel sağlık durumuna göre hekim tarafından belirlenir.
OSTEOPOROZ İĞNESİ NEDİR?
İlaç tedavisinde tabletler dışında kullanılan osteoporoz iğnesi nedir? sorusu sık sorulur. Bu iğneler, yılda 1 kez veya 6 ayda bir uygulanan enjeksiyonlardır. Amaç, hastanın ilaç tedavisine uyumunu kolaylaştırmak ve kemik yoğunluğunu korumaktır.
OSTEOPOROZ T SKORU NEDİR?
Osteoporoz T skoru nedir? sorusu tanı sürecinde karşımıza çıkar. Kemik yoğunluğu ölçümünde (DEXA testi) alınan T skoru, kişinin kemik mineral yoğunluğunu genç erişkinlerle karşılaştırır. -2,5 ve altındaki değerler osteoporozu gösterir.
OSTEOPOROZ HANGİ VİTAMİN EKSİKLİĞİNDE GÖRÜLÜR?
En çok D vitamini eksikliğinde görülür. D vitamini, kalsiyumun bağırsaklardan emilimini sağlar. Eksikliği durumunda kemikler zayıflar ve kırık riski artar. Ayrıca K vitamini ve magnezyum eksiklikleri de kemik sağlığını olumsuz etkiler.
OSTEOPOROZ HASTALARI NE YAPMALI?
- Düzenli olarak doktor kontrolüne gitmeli
- Kemik yoğunluğu testlerini ihmal etmemeli
- Kalsiyum ve D vitamini içeren besinleri tüketmeli
- Düzenli egzersiz yapmalı (yürüyüş, yoga, pilates)
- Sigara ve alkolden uzak durmalı
OSTEOPOROZ TEHLİKELİ MİDİR?
Evet. Osteoporoz tehlikeli midir? sorusunun yanıtı, kırıkların hayati risk taşıyabilmesinde gizli. Özellikle kalça kırıkları yaşlı bireylerde ölüm oranını ciddi şekilde artırır. Ayrıca omurga kırıkları kronik ağrıya, kamburluğa ve yaşam kalitesinde düşüşe yol açar.
OSTEOPOROZ GENELLİKLE KAÇ YAŞINDA BAŞLAR?
Osteoporoz genellikle kaç yaşında başlar? Kadınlarda menopoz sonrası (45-55 yaş arası), erkeklerde ise genellikle 65 yaşından sonra görülmeye başlar. Ancak genetik faktörler ve yaşam tarzı nedeniyle daha erken yaşlarda da gelişebilir.
BONUS BİLGİLER..
HANGİ VİTAMİN KEMİK GÜÇLENDİRİR?
Kemik sağlığı için en önemli vitaminler D vitamini ve K2 vitaminidir. D vitamini kalsiyumun emilimini sağlarken, K2 vitamini kalsiyumun kemiklere yerleşmesine yardımcı olur. Ayrıca C vitamini de kolajen üretimini destekleyerek kemik yapısını güçlendirir.
KALSİYUMU YÜKSELTEN YİYECEKLER NELERDİR?
- Süt ve süt ürünleri (yoğurt, peynir)
- Badem ve ceviz
- Brokoli, ıspanak gibi yeşil yapraklı sebzeler
- Sardalya ve somon gibi yağlı balıklar
- Kuru incir ve kuru kayısı
KEMİK ERİMESİ İÇİN HANGİ BESİNLER İYİ GELİR?
Protein, kalsiyum ve D vitamini açısından zengin besinler kemik erimesine iyi gelir. Somon, süt ürünleri, yeşil sebzeler, kuruyemişler ve yumurta tüketimi önerilir. Ayrıca kemik suyu da kollajen açısından faydalıdır.
KAS VE KEMİK GÜÇSÜZLÜĞÜ BELİRTİLERİ NELERDİR?
-
Çabuk yorulma
- Yürüme ve merdiven çıkmada zorlanma
- Kas krampları
- Kemik ağrıları
- Hareket kısıtlılığı
OSTEOPOROZDA BESLENME NASIL OLMALI?
Osteoporozda beslenme, kalsiyum ve D vitamini açısından zengin, dengeli bir diyet üzerine kurulmalıdır. İşlenmiş gıdalar, fazla tuz ve gazlı içeceklerden uzak durulmalı. Ayrıca düzenli güneş ışığı almak da D vitamini sentezi için önemlidir.
OSTEOKALSİN DÜŞÜKLÜĞÜ NE ANLAMA GELİR?
Osteokalsin, kemik oluşumunu gösteren bir biyokimyasal belirteçtir. Osteokalsin düşüklüğü, kemik yapımının azaldığını ve osteoporoz riskinin arttığını işaret edebilir. Bu değer, hekimler tarafından tedavi sürecinde takip edilir.
