Özbekistan, enerji altyapısında önemli bir dönüşüm yaratması beklenen ülkenin ilk nükleer güç santrali için çalışmalarını sürdürüyor. Cizzakh bölgesinde inşasına başlanan santralde altyapı çalışmaları devam ederken, tesisin inşası ve gelecekteki işletmesinde görev alacak uzmanların yetiştirilmesine yönelik eğitim programları da yürütülüyor.
Özbekistan Atom Enerjisi Ajansı (Uzatom), santralin tasarımını, kullanılacak ekipmanları ve inşaat kalitesini bağımsız şekilde denetlemek amacıyla yabancı bir ortakla mühendislik şirketi kurulmasının planlandığını açıkladı. Yeni şirketin aynı zamanda Özbek uzmanlara teknik bilgi ve proje yönetimi deneyiminin aktarılmasında rol üstlenmesi hedefleniyor.
İLK TEMEL BETONU HAZİRAN AYINDA DÖKÜLDÜ
Özbekistan’ın ilk nükleer güç santrali projesinde önemli aşamalardan biri 4 Haziran’da gerçekleştirildi. İlk küçük modüler reaktör ünitesi için temel betonunun dökülmesiyle birlikte projenin inşaat sürecinde yeni bir aşamaya geçildi.
Tek bir sahada kurulması planlanan santralde iki VVER-1000 tipi büyük ölçekli reaktör ile iki RITM-200N tipi küçük modüler reaktörün yer alması öngörülüyor.
Büyük ölçekli reaktörlere ilişkin lisanslama sürecinin 2027 yılına kadar tamamlanması planlanırken, küçük modüler reaktörler için gerekli izin ve lisansların alındığı bildirildi.
ANA EKİPMAN SİPARİŞLERİ 2027’DE VERİLECEK
Uzatom’un planlamasına göre santralin tasarım çalışmaları ve dış elektrik şebekesiyle bağlantısına yönelik çalışmalar 2026 yılının sonuna kadar devam edecek.
Uzun üretim ve teslim süresi gerektiren ana ekipmanların siparişlerinin ise 2027 yılında verilmesi planlanıyor. Böylece tesisin reaktör altyapısının yanı sıra enerji sistemine entegrasyonu için gerekli çalışmaların da aşamalı olarak yürütülmesi hedefleniyor.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı da haziran ayında gerçekleştirdiği saha ziyaretinin ardından Özbekistan’ın nükleer enerji altyapısında 2021 yılından bu yana belirgin ilerleme kaydettiğini bildirdi.
30’DAN FAZLA ÖZBEK ŞİRKETİ PROJEYE DAHİL OLABİLİR
Dev yatırımın Özbekistan’ın yerli sanayisine de katkı sağlaması planlanıyor. 30’dan fazla Özbek şirketi, santralin yapımında kullanılacak kablo ve inşaat malzemelerinin tedarik edilmesi için değerlendiriliyor.
Projede yerli üretimin payının mevcut yüzde 21 seviyesinden yüzde 30’un üzerine çıkarılması hedefleniyor. Böylece nükleer santral yatırımının yalnızca enerji üretiminde değil, yerel tedarik zincirinin ve sanayi kapasitesinin geliştirilmesinde de etkili olması amaçlanıyor.
200 HEKTARLIK YENİ SANAYİ BÖLGESİ KURULACAK
Santralin çevresinde yeni ekonomik yatırımların da hayata geçirilmesi planlanıyor. Tesise yaklaşık 25 kilometre mesafedeki Forish bölgesinde 200 hektarlık özel bir sanayi alanı kurulacak.
Toplam 15 farklı sektörü desteklemesi planlanan sanayi bölgesinin faaliyete geçmesiyle yaklaşık 2 bin kişilik yeni istihdam oluşturulması hedefleniyor.
33 BİN KİŞİLİK YENİ ŞEHİR PLANI
Nükleer santral projesinin en dikkat çeken bölümlerinden birini ise tesisin yakınlarında kurulması planlanan yeni yerleşim alanı oluşturuyor.
Santralin çevresinde inşa edilecek modern şehrin yaklaşık 33 bin kişiye ev sahipliği yapması planlanıyor. Yeni yerleşimin, santralde çalışacak personelin yanı sıra bölgede oluşacak yeni ekonomik ve sosyal ihtiyaçlara cevap verecek şekilde geliştirilmesi öngörülüyor.
Santral inşaatının en yoğun döneminde 10 binden fazla personele ihtiyaç duyulması, bu çalışanların yüzde 65-70’inin ise Özbekistan’daki yerli iş gücünden karşılanması hedefleniyor.
NÜKLEER ENERJİ İÇİN UZMAN KADRO YETİŞTİRİLİYOR
Özbekistan, santralin faaliyete geçmesiyle ortaya çıkacak nitelikli insan kaynağı ihtiyacı için eğitim çalışmalarını da sürdürüyor.
Moskova Ulusal Nükleer Araştırma Üniversitesi MEPhI’nin Taşkent şubesinden bugüne kadar 216 öğrenci mezun oldu. Bu öğrencilerden 83’ü Çin, Fransa, Güney Kore, Macaristan ve İtalya’da lisansüstü eğitimlerine devam ediyor.
Özbekistan’daki dört farklı üniversitede ise yaklaşık 100 uzman adayı nükleer enerji alanında eğitim görüyor. Yürütülen çalışmalarla santralin gelecekteki işletme süreçlerinde ihtiyaç duyulacak insan kaynağının önemli bölümünün ülke içerisinden karşılanması amaçlanıyor.
Özbekistan’ın ilk nükleer santrali, enerji üretiminin yanı sıra yerli sanayi, istihdam, uzman yetiştirme ve yeni yerleşim alanlarının oluşturulmasını kapsayan geniş ölçekli bir yatırım olarak ilerliyor.
