Türkiye'de de sıkça tüketilen Winston, Camel ve LD gibi sigara markalarının üreticisi Japan Tobacco International (JTI), Rusya'daki işinin kontrolünü kaybetti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 6 Kasım'da imzaladığı yeni bir kararnameyle şirketin Rusya'daki üç şirketini daha "geçici yönetime" devretti.
Karar, bir gün önce imzalanan ve JTI'ın dört şirketini kapsayan ilk kararnamenin devamı niteliğinde. Böylece iki gün içinde şirketin Rusya'daki yedi şirketi, Promışlennıye Aktivı (Endüstriyel Varlıklar) adlı bir Rus şirketinin yönetimine geçti.
İKİ KARARNAMEYLE YEDİ ŞİRKET EL DEĞİŞTİRDİ
5 Kasım'da imzalanan ilk kararname, JTI'ın Rusya'daki üretim tesislerini kapsıyordu. St. Petersburg'daki Petro ve Rostov-na-Donu'daki JTI Donskoy Tabak hazır sigara üretirken, Lipetsk bölgesindeki JTI Yelets ve Leningrad bölgesindeki Kres Neva ham tütün işliyor.
6 Kasım'daki ikinci kararname ise JTI Russia, Pereslavl-Tabak ve JTI Innovative Products şirketlerini kapsıyor. Bu şirketler, grubun Rusya'daki ithalat, yönetim ve holding işlerini yürütüyordu. Kararnameler, yönetimi devralan şirketin kimliği hakkında adı dışında bir bilgi içermiyor.
RUSYA SİGARA PAZARININ YÜZDE 40'I
Merkezi İsviçre'nin Cenevre kentinde bulunan JTI, Japonya'nın Japan Tobacco şirketine bağlı ve dünyanın en büyük üçüncü tütün üreticisi konumunda. Japan Tobacco'nun yaklaşık üçte biri Japon hükümetine ait.
Şirket 1999'dan bu yana Rusya'da faaliyet gösteriyor ve 2018'de yerel üretici Donskoy Tabak'ı satın aldı. JTI'ın Rusya'da dört fabrikası ve yaklaşık 4 bin çalışanı bulunuyor. Şirket, Rusya sigara pazarının yaklaşık yüzde 40'ını elinde tutuyordu. Rusya işi, JTI'ın toplam gelirinin yaklaşık yüzde 10'unu oluşturuyor.
RUSYA "EL KOYMA DEĞİL" DEDİ
Rusya, 2023'te çıkardığı bir kararnameyle "dost olmayan" ülkelerin şirketlerine ait varlıkları geçici yönetime alma yetkisi tanımıştı. Moskova bu mekanizmayı, Batılı ülkelerin Rus varlıklarına el koymasına ve yaptırımlarına karşı bir misilleme aracı olarak tanımlıyor.
Putin, 1 Ekim'deki bir açıklamasında bu uygulamanın millileştirme anlamına gelmediğini söylemişti. Rus lider, koşulların iyileşmesi hâlinde varlıkların eski sahiplerine geri verilebileceği ihtimalini de açık bırakmıştı. Kararnamelerde ise kararın gerekçesine yer verilmedi.
JAPONYA İLE GERİLİM TIRMANIYOR
Japonya, JTI'ın varlıklarının devredilmesini Rusya nezdinde protesto etti. Karar, iki ülke arasındaki ilişkilerin zaten gergin olduğu bir döneme denk geldi. Rusya geçen ay, Japon gazetesi Hokkaido Shimbun'un muhabiri Yuki Imai'yi casusluk suçlamasıyla gözaltına almıştı.
JTI ise yaptığı açıklamada kararnameyi değerlendirdiğini ve seçeneklerini incelediğini, önceliğinin Rusya'daki çalışanları olduğunu bildirdi.
NESTLE VE METRO'DAN SONRA SIRA JTI'DA
JTI, Rusya'da son aylarda benzer kararlarla kontrolünü kaybeden yabancı şirketlerin sonuncusu oldu. Rusya, Eylül ayında İsviçreli gıda devi Nestle, Alman toptancı Metro ve Fransız perakende zinciri Auchan'ın Rusya'daki varlıklarını da geçici yönetime almıştı. Ekim ayında ise dört Avrupa şirketi daha bu listeye eklenmişti.
JTI'ın Türkiye'de de büyük bir üretim üssü bulunuyor. Şirketin İzmir Torbalı'daki fabrikası, JTI'ın dünyadaki en büyük üretim tesisleri arasında yer alıyor ve buradan pek çok ülkeye ihracat yapılıyor.
