Avrupa'ya sefer yapan Türk TIR şoförleri Kapıkule Hamzabeyli ve İpsala'da kontak kapattı. Eylemin nedeni Schengen bölgesinde 180 günde en fazla 90 gün kalma kuralı. Kural yıllardır var ancak iki gelişme sorunu krize dönüştürdü. Bulgaristan 2025 başında Schengen'e tam üye oldu ve Türkiye'den çıkan her TIR için gün sayımı artık Kapıkule'de başlıyor. Avrupa Birliği'nin biyometrik giriş-çıkış sistemi de 2026'da tam devreye girdi ve günleri otomatik sayıyor. Ticaret Dışişleri ve Ulaştırma bakanları Bulgaristan ve AB Komisyonu ile temasa geçti.
SORUN NEDEN ŞİMDİ PATLADI?
Schengen vizesi sahipleri 180 günlük herhangi bir dönemde bölgede toplam 90 gün kalabiliyor. Avrupa seferi yapan bir şoför için kural yılın yarısında çalışıp yarısında beklemek anlamına geliyor. Bulgaristan Schengen dışındayken Türkiye'den çıkan şoförün günleri Bulgaristan'da işlemiyordu ve sayım bir sonraki sınırda başlıyordu. 1 Ocak 2025'te Bulgaristan'ın kara sınırlarında Schengen kontrolleri kalktı ve sayaç Kapıkule'de dönmeye başladı.
İkinci gelişme AB'nin giriş-çıkış sistemi EES oldu. Ekim 2025'te kademeli olarak başlayan sistem Nisan 2026'da tüm dış sınırlarda tam kapasiteye ulaştı. Pasaport damgasının yerini parmak izi ve yüz taramasıyla çalışan dijital kayıt aldı. Önceden damgalardan elle hesaplanan günler artık sistemde anında görünüyor ve sınırı aşan şoför kapıdan geri çevriliyor. Şoförler 1-2 yıllık geçerli vizeye sahip olmalarına rağmen Bulgaristan sınırından döndürüldüklerini anlatıyor.
ÜÇ KAPIDA KONTAK KAPATILDI
Karayolu Taşıma İşçileri Sendikası ve Uluslararası Şoförler Derneği'nin öncülüğünde başlayan eylem 28 Ekim'de Edirne'deki Kapıkule Hamzabeyli ve İpsala kapılarında Avrupa yönlü TIR çıkışlarını durdurdu. Şoförler turist değil ticaret için seyahat ettiklerini ve Avrupa'daki birçok sınır kapısında ve tampon bölgede bekletildiklerini söylüyor. Taleplerin arasında AB ile protokol yoluyla vize çözümü ortak kriz masası sınır kapılarında ücretsiz tuvalet duş ve içme suyu ve Şoför Meslek Kanunu bulunuyor.
ÜÇ BAKAN DEVREDE
Ticaret Bakanı Ömer Bolat 29 Ekim'de Bulgaristan İçişleri Bakanı Ivan Demerdzhiev ile görüşerek sınır geçişlerinin hızlandırılmasını ve Türk sürücülerin sorunlarının çözümünü istedi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Bulgaristan Başbakanı ve Dışişleri Bakanı ile ayrı ayrı görüştü. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu da Bulgaristan Ulaştırma Bakanı'na Türkiye'nin beklentilerini iletti. Bolat ayrıca Uluslararası Nakliyeciler Derneği Başkanlar Kurulu ile telekonferansla görüşüp temaslar hakkında bilgi verdi.
Türkiye'nin talebi meslek sürücüleri için vize kolaylığı ve sınırda öncelikli işlem. Ticaret Bakanlığı talebi AB Türkiye Delegasyonu Büyükelçisi'ne de iletti.
BULGARİSTAN'IN CEVABI NE OLDU?
Bulgaristan tarafı kuralın AB'nin ortak Schengen mevzuatından geldiğini ve tek başına değiştirme yetkisi olmadığını söyledi. Sofya konuyu Avrupa Komisyonu'ndaki muhataplara taşıyacağını ve esneklik talep edeceğini bildirdi. Çözüm Sofya'da değil Brüksel'de aranacak ve Komisyon'un karar süreci haftalar alabilir.
