Yaverören köyünde bu sezon dört ürün toprakla buluştu.
Taner Köken'in ektiği alan toplamda 715 dönüm. Dağılım buğday, çerezlik kabak, tohumluk ayçiçeği ve süt mısırı arasında paylaşılmış durumda.
Hasat tamamlanan iki üründe tablo olumlu. "Buğday ve mısırın verimi bu sene diğer senelere göre daha iyiydi" diyen Köken, kalan iki ürünün henüz hasat edilmediğini belirtti.
715 DÖNÜMÜN DAĞILIMINI AÇIKLADI
Alanın neredeyse yarısı hububata ayrılmış.
- Buğday 300 dönüm
- Çerezlik kabak 150 dönüm
- Tohumluk ayçiçeği 140 dönüm
- Süt mısırı 125 dönüm
Rakamlar oransal olarak değerlendirildiğinde buğday tek başına toplamın yüzde 42'sini kaplıyor. Çerezlik kabağın payı yüzde 21, tohumluk ayçiçeğinin yüzde 19,6, süt mısırının yüzde 17,5.
Üç ürünün ortak özelliği var. Çerezlik kabak, tohumluk ayçiçeği ve süt mısırı doğrudan tüketiciye değil sanayiye ve tohum üretimine gidiyor. Tohumluk ayçiçeği yağ için değil, gelecek sezon ekilecek tohumu üretmek için yetiştiriliyor.
VERİMİN ARKASINDA 66 YILIN YAĞIŞI VAR
Sezonun iyi geçmesi tek bir tarlaya özgü değil.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün 2026 Su Yılı 10 Aylık Alansal Yağış Raporu'na göre 1 Ekim 2025 ile 31 Temmuz 2026 arasında Türkiye ortalaması 693 kilogram bölü metrekare oldu. Rakam normalin yüzde 30, geçen yılın ise yüzde 76 üzerinde. Ölçüm son 66 yılın en yüksek seviyesi.
Taner Köken'in tarlalarının bulunduğu İç Anadolu'da düşen yağış 480 kilogram bölü metrekare. Bölge normalinin yüzde 28 üzerinde kapandı.
Tablo ülke genelindeki üretim tahminlerine de yansıdı. Bitkisel Üretim 1. Tahmini'ne göre bu yıl buğday üretiminin 22,8 milyon tona çıkması ve geçen yıla göre yüzde 26,7 artması bekleniyor. Tahıl toplamındaki artış yüzde 21,7, arpadaki artış yüzde 50.
Mısır tarafında yön farklı. Dane mısır üretiminin yüzde 5,9 gerilemesi öngörülüyor. Köken'in ektiği süt mısırı ise ayrı bir kategoride yer alıyor ve taze tüketim ile sanayiye gidiyor.
MALİYETTE ÜÇ KALEM ÖNE ÇIKTI
Köken'in sezonu zorlayan başlıkları tek cümlede sıraladı.
"Bu sezonun en zorlu yanı mazot fiyatları, gübre fiyatları, elektrik faturaları oldu."
Buğdayda TMO fiyatının maliyeti karşılayıp karşılamadığı sorusuna verdiği yanıt da kısa oldu. "Çok fazla bir kâr yaptırmıyor" dedi.
Toprak Mahsulleri Ofisi bu yıl ekmeklik ve makarnalık buğdayı ton başına 16 bin 500 liradan alıyor. Destekler eklendiğinde üreticinin eline geçen tutar 19 bin 514 liraya çıkıyor. Dekara ödenen destek 980 lira, yani 300 dönümlük buğday alanı için karşılık 294 bin lira ediyor.
FİYATI BELİRLEYEN TARAF ÜRETİCİ DEĞİL
Satış aşamasında karar mekanizması üreticinin dışında kalıyor.
"Anlaşmalı ektiğimiz firmalara satılıyor ve fiyatları onlar belirliyorlar."
Hesaplama yapıldığında bu durumun kapsadığı alan ortaya çıkıyor. Sözleşmeli ekilen üç ürün toplam 415 dönüm, yani 715 dönümlük alanın yüzde 58'i. Kalan buğday bölümünde de fiyat TMO tarafından açıklanıyor.
SÖZLEŞMELİ ÜRETİMDE ÜRETİCİNİN HAKLARI
Sözleşmeli üretim 2023'te yayımlanan bir yönetmelikle düzenlendi.
Sözleşmeli Üretimin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, 15 Eylül 2023 tarihli ve 32310 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Dayanağı 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 13. maddesi.
Düzenlemenin üreticiyi ilgilendiren başlıkları şöyle.
- Sözleşmede fiyatlandırma usulü ve fiyat güncelleme usulü yer almak zorunda
- Üretici, alıcının sağladığı girdileri kabul etmekte serbest
- Alıcının görevlendirdiği kişilerin teknik destek masrafı alıcıya ait
- Sigorta yaptırılması zorunlu
- Ürün teslimi 30 iş günü içinde yapılıyor
- Uyuşmazlıkta arabulucuya başvurmak dava şartı var
Alımından kaçınılan ürün için ceza koşulu da sınırlandırılmış durumda. Tutar sözleşme bedelinin yüzde 20'sinden az, yüzde 50'sinden fazla olamıyor.
"GELECEK YIL AYNI ÜRÜNLERİ EKECEĞİZ"
Gelecek yıl bölgedeki çifçilelerin planında değişiklik beklenmiyor.
"Bulunduğumuz bölgede yetişen ürün çeşitliliği kısıtlı olduğu için yine aynı ürünleri ekip devam edeceğiz."
Sivrihisar çerezlik kabakta Türkiye'nin sayılı üretim merkezlerinden biri. İl Tarım ve Orman Müdürlüğü kayıtlarına göre ilçenin Gerenli mahallesi ve çevre köyleri tek başına yıllık yaklaşık 8 bin dekar alanda üretim yapıyor.
