Sonbaharın gelmesi ve hava sıcaklıklarının düşmeye başlamasıyla elektrikli araç kullanıcılarının en çok merak ettiği konulardan biri de batarya performansı oluyor. Yaz aylarında belirli bir şarj seviyesiyle uzun mesafe kat edebilen araçların, soğuk havalarda aynı koşullarda daha kısa menzil sunması sürücülerde soru işaretleri oluşturabiliyor. Ancak bu değişimin arkasında yalnızca bataryanın kapasitesi değil, aracın ısıtma sistemi, sürüş koşulları ve enerji tüketimi de bulunuyor.
TÜRKİNFORM'a konuşan Elektrik Elektronik Mühendisi Taha Özyurt, elektrikli araçlarda gerçek kullanım menzilinin katalog değerlerinden farklılık gösterebildiğini belirterek hava sıcaklığı ve araç içi sistemlerin enerji tüketimi üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
SOĞUK HAVA ELEKTRİKLİ ARAÇLARI NASIL ETKİLİYOR?
Elektrikli araçların enerji ihtiyacını karşılayan bataryalar, sıcaklık değişimlerinden etkilenebiliyor.
Düşük hava sıcaklıklarında bataryaların çalışma koşulları değişirken araç içerisindeki ısıtma sistemleri de daha fazla enerji kullanımına neden olabiliyor.
İçten yanmalı motorlara sahip araçlarda kabin ısıtması için motorun ürettiği atık ısıdan yararlanılabilirken elektrikli araçlarda ısıtma ihtiyacı büyük ölçüde bataryadan sağlanan enerjiyle karşılanıyor.
Bu nedenle soğuk havalarda yalnızca aracı hareket ettirmek için değil, yolcu kabinini ve gerektiğinde bataryayı uygun sıcaklıkta tutmak için de enerji tüketiliyor.
KATALOGDAKİ MENZİL HER ZAMAN GERÇEĞİ YANSITMIYOR
Elektrikli araçların tanıtımında belirtilen menzil değerleri, belirli test koşullarında elde ediliyor.
Ancak günlük kullanımda yol durumu, hava sıcaklığı, sürüş hızı ve araç içerisindeki sistemler enerji tüketimini değiştirebiliyor.
Elektrik Elektronik Mühendisi Taha Özyurt, gerçek kullanım menzilinin katalogda belirtilen değerlerden farklılaşabileceğini söyledi.
Özyurt, kendi kullanım deneyimleri ve gözlemlediği veriler doğrultusunda gerçek menzilin bazı koşullarda katalog değerinin yaklaşık yüzde 10 ila 15 altında kalabildiğini belirtti.
Çok soğuk havalarda veya sürekli yüksek hızla kullanımda ise bu farkın daha da artabileceğini ifade etti.
Ancak menzil kaybının bütün elektrikli araçlarda aynı oranda gerçekleşmesi beklenmiyor.

KLİMA VE ISITMA SİSTEMİ MENZİLİ ETKİLİYOR
Elektrikli araçlarda kabin sıcaklığını ayarlamak için kullanılan sistemler, bataryadaki enerjiden yararlanıyor.
Özellikle kış aylarında kabin ısıtmasının daha yoğun kullanılması, sürüş için ayrılabilecek enerjinin azalmasına neden olabiliyor.
Isı pompası bulunan bazı elektrikli araçlar, kabin ısıtmasını geleneksel elektrikli dirençli ısıtıcılara göre daha verimli gerçekleştirebiliyor.
Ancak araçların ısıtma teknolojileri farklı olduğu için aynı hava sıcaklığında ortaya çıkan tüketim değerleri de değişebiliyor.
Bu nedenle kış koşullarında menzil değerlendirmesi yapılırken yalnızca batarya kapasitesinin değil, aracın enerji verimliliğinin ve ısıtma sisteminin de dikkate alınması gerekiyor.
KIŞ AYLARINDA ŞARJ SÜRESİ UZAYABİLİR
Soğuk havanın etkilediği bir diğer konu ise bataryanın şarj performansı.
Elektrikli araçların batarya yönetim sistemleri, batarya hücrelerinin uygun sıcaklık aralıklarında çalışmasını sağlamak amacıyla şarj gücünü sınırlandırabiliyor.
Özellikle bataryanın çok soğuk olduğu durumlarda hızlı şarj istasyonuna bağlanan bir araç, normal koşullarda ulaşabildiği şarj gücüne hemen erişemeyebiliyor.
Bazı modellerde bulunan batarya ön koşullandırma sistemi ise hızlı şarj istasyonuna ulaşmadan önce bataryayı uygun sıcaklığa getirerek şarj performansının iyileştirilmesine yardımcı olabiliyor.
Bu özelliklerin bulunup bulunmaması ve çalışma biçimi, araç modeline göre farklılık gösterebiliyor.
KIŞIN MENZİL KAYBI NASIL AZALTILABİLİR?
Elektrikli araç sürücülerinin soğuk havalarda dikkat edebileceği bazı kullanım alışkanlıkları bulunuyor.
Aracın şarj istasyonuna bağlıyken kabininin önceden ısıtılması, sürüş sırasında bataryadan çekilecek enerjinin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
Dengeli hızda ilerlemek, ani hızlanmalardan kaçınmak ve lastik basınçlarını üreticinin önerdiği seviyelerde tutmak da enerji tüketiminin kontrol edilmesini sağlayabiliyor.
Bunun yanında kış aylarında özellikle uzun yolculuklardan önce güzergâh üzerindeki şarj istasyonlarının belirlenmesi ve beklenmedik tüketim artışları için yeterli şarj payı bırakılması önem taşıyor.
UZUN YOLA ÇIKACAKLAR NELERE DİKKAT ETMELİ?
Elektrikli araçlarda uzun yol planlamasında yalnızca tek şarjla gidilebilecek mesafe değil, bataryanın yeniden ne kadar sürede şarj edilebildiği de önem taşıyor.
Taha Özyurt, elektrikli araç seçimi ve kullanımında DC hızlı şarj performansının ve bataryanın yüzde 10'dan yüzde 80'e ulaşma süresinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Özellikle şehirler arası yolculuklarda hava sıcaklığının, yüksek sürüş hızlarının ve ısıtma ihtiyacının menzil üzerindeki etkileri dikkate alınmalı.
Araçların enerji tüketim verilerinin takip edilmesi ve gerekli durumlarda şarj molalarının yeniden planlanması, yolculuk sırasında yaşanabilecek aksaklıkların azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
Soğuk havalarda yaşanan menzil kaybı, tek başına bataryanın kalıcı olarak bozulduğu anlamına gelmiyor. Sıcaklık koşulları, kullanım alışkanlıkları ve aracın teknik özellikleri birlikte değerlendirildiğinde elektrikli araçların kış performansını daha doğru yorumlamak mümkün oluyor.




