Sosyal medyada bir paylaşımı okumak için telefona uzanıp farkında olmadan dakikalarca ekranı kaydırmak birçok kişinin günlük alışkanlığı haline geldi. Özellikle kriz, felaket ve olumsuz gelişmelerle ilgili içeriklerin art arda takip edilmesi, "doomscrolling" olarak adlandırılıyor. Peki, insanlar kendilerini rahatsız eden haberleri bile neden okumaya devam ediyor?
Bu davranışın arkasında insanın tehlikelere karşı dikkatli olma eğilimi, merak duygusu ve sosyal medya platformlarının içerik sunma biçimi bulunuyor.
DOOMSCROLLING NEDİR?
Doomscrolling, kişinin özellikle olumsuz, endişe verici veya tehdit içeren haberleri uzun süre boyunca tekrar tekrar takip etmesi anlamına geliyor.
Ekonomik krizler, savaşlar, doğal afetler ve toplumsal olaylarla ilgili paylaşımlar, insanların gelişmelerden haberdar olma isteğini artırabiliyor.
Ancak sürekli olumsuz içerik tüketmek, bazı kişilerde kaygının artmasına ve zihinsel yorgunluk hissine neden olabiliyor.
Doomscrolling ile sonsuz kaydırma aynı anlama gelmiyor. Sonsuz kaydırma, sosyal medya akışının yeni içeriklerle sürekli devam etmesini sağlayan bir tasarım özelliğiyken doomscrolling, özellikle olumsuz içeriklerin tekrar tekrar tüketilmesini ifade ediyor. 
SOSYAL MEDYADA NEDEN DURMADAN KAYDIRIYORUZ?
Sosyal medya platformlarında kullanılan sonsuz kaydırma özelliği, kullanıcıların yeni içeriklere ulaşmak için başka bir sayfaya geçmesini gerektirmiyor.
Her kaydırmada farklı bir paylaşımın karşıya çıkması, bir sonraki içeriğe yönelik merakı canlı tutabiliyor.
Bu durum, psikolojide değişken ödül olarak bilinen mekanizmayla ilişkilendiriliyor. Kullanıcı, bir sonraki paylaşımın ilginç veya dikkat çekici olabileceği beklentisiyle ekranı kaydırmayı sürdürebiliyor.
Beynin ödül ve motivasyon süreçlerinde rol oynayan dopamin de bu davranışların anlaşılmasında önem taşıyor. Ancak sosyal medya kullanımının dopamin seviyesini sürekli en yüksek düzeyde tuttuğunu söylemek bilimsel açıdan doğru değil.
OLUMSUZ HABERLER NEDEN DAHA FAZLA DİKKAT ÇEKİYOR?
İnsanlar, güvenliklerini etkileyebilecek tehditlere ve olumsuz gelişmelere karşı dikkatli olma eğilimi gösterebiliyor.
Psikolojide olumsuzluk yanlılığı olarak bilinen bu eğilim, olumsuz bilgilerin bazı durumlarda olumlu bilgilere göre daha fazla dikkat çekmesini açıklıyor.
Sosyal medyada art arda karşılaşılan endişe verici haberler de kullanıcıların gelişmeleri kaçırmamak için akışı takip etmeyi sürdürmesine yol açabiliyor.
Ancak bu durum, her kullanıcının aynı psikolojik tepkiyi vereceği anlamına gelmiyor. 
DOOMSCROLLING BEYNİ VE UYKUYU NASIL ETKİLİYOR?
Olumsuz haberleri uzun süre takip etmek, özellikle kaygıya yatkın kişilerde stres ve endişe duygularını artırabiliyor.
Gece saatlerinde telefon kullanımının uzaması ise uykuya ayrılan sürenin azalmasına neden olabiliyor. Ekran ışığı, içeriklerin uyarıcı etkisi ve uyku saatinin ertelenmesi de uyku düzenini olumsuz etkileyebiliyor.
Bununla birlikte doomscrolling davranışının beynin karar verme merkezini tamamen devre dışı bıraktığı veya herkeste kalıcı dikkat bozukluğuna yol açtığı yönünde kesin bir bilimsel sonuç bulunmuyor.
SONSUZ KAYDIRMA ALIŞKANLIĞI NASIL AZALTILIR?
Uzmanların dijital alışkanlıkları düzenlemeye yönelik genel önerileri arasında sosyal medya kullanımına zaman sınırı koymak, gereksiz bildirimleri kapatmak ve uyumadan önce telefon kullanımını azaltmak bulunuyor.
Olumsuz haberleri gün boyunca sürekli takip etmek yerine belirli saatlerde güvenilir kaynaklardan bilgi almak da ekran başında geçirilen süreyi kontrol etmeye yardımcı olabiliyor.
Sosyal medya kullanımının günlük yaşamı, uykuyu veya iş ve okul sorumluluklarını belirgin biçimde etkilemesi durumunda ise profesyonel destek almak faydalı olabilir.
