Düzenli egzersiz, sağlıklı bir yaşamın önemli parçalarından biri. Doğru planlanan hareketler kas gücünü, eklem hareketliliğini ve dayanıklılığı desteklerken kişinin günlük yaşamda daha aktif olmasına da yardımcı oluyor. Bununla birlikte, kişinin fiziksel özellikleri ve sağlık durumu dikkate alınmadan yapılan egzersizler beklenen faydayı azaltabildiği gibi kas ve iskelet sistemi sorunlarına da yol açabiliyor.
Özellikle sosyal medyada paylaşılan egzersiz videolarının yaygınlaşmasıyla birlikte, kişilerin herhangi bir değerlendirme yapılmadan farklı hareketleri denemesi de gündeme geliyor. Fizyoterapist Canan Darıcı Mehlepçi, TÜRKİNFORM’a yaptığı değerlendirmede, egzersiz programlarının kişinin fiziksel kapasitesine ve mevcut sağlık sorunlarına göre planlanması gerektiğine dikkat çekti.
HER EGZERSİZ HERKES İÇİN UYGUN MU?
Egzersiz, yalnızca hareket etmekten ibaret değil. Kas gücü, eklem hareketliliği, dayanıklılık ve duruş üzerinde olumlu etkiler sağlayabilmesi için kişinin ihtiyaçlarına uygun şekilde planlanması gerekiyor.
Her bireyin sağlık geçmişi, kas gücü, iskelet sistemi özellikleri ve hareket alışkanlıkları farklılık gösteriyor. Bu nedenle bir kişinin rahatlıkla yapabildiği hareket, başka bir kişi için aynı ölçüde uygun olmayabiliyor.
Mehlepçi’nin değerlendirmesi doğrultusunda, kişinin fiziksel özellikleri ve mevcut sorunları göz önünde bulundurulmadan yapılan egzersizler aşırı yüklenmeye, eklem ağrılarına ve hareket kısıtlılığına neden olabiliyor. Özellikle devam eden kas ve eklem şikâyetleri bulunan kişilerin egzersiz seçimi konusunda daha dikkatli olması gerekiyor.
SOSYAL MEDYADAKİ EGZERSİZ VİDEOLARI RİSK TAŞIYOR MU?
Sosyal medya içerikleri, insanları harekete teşvik etmesi ve egzersize yönelik farkındalığı artırması bakımından yararlı olabiliyor. Ancak bu içeriklerde gösterilen hareketlerin herkes için uygun olduğu düşünülmemeli.
Bir egzersizin doğru uygulanması kadar kişinin o hareketi yapabilecek fiziksel kapasiteye sahip olması da önem taşıyor. Kas gücü, hareket kabiliyeti veya dayanıklılığı yeterli olmayan kişilerin zorlayıcı hareketleri kontrolsüz biçimde denemesi, mevcut şikâyetlerin artmasına yol açabiliyor.
Bu nedenle egzersiz programının kişinin fiziksel yapısı, kas gücü, dayanıklılığı ve sağlık sorunları dikkate alınarak hazırlanması gerekiyor. Mümkün olduğunda uzman eşliğinde veya uzman takibinde sürdürülen kişiye özel programlar, hareketlerin daha kontrollü ve uygun şekilde uygulanmasına yardımcı olabilir.
EGZERSİZDEN ÖNCE ISINMAK NEDEN ÖNEMLİ?
Egzersiz programı yalnızca hareketlerin kendisinden oluşmuyor. Egzersiz öncesinde vücudu hazırlamak ve çalışma sonrasında yoğunluğu kademeli olarak azaltmak da sürecin önemli aşamaları arasında yer alıyor.
Isınma, vücudun yapılacak aktiviteye hazırlanmasına yardımcı olurken soğuma dönemi de egzersizin kontrollü biçimde sonlandırılmasını sağlıyor.
Özellikle hazırlık yapılmadan ani ve yüksek yoğunluklu hareketlere başlamak, aşırı yüklenme ve yaralanma riskini artırabiliyor. Bu nedenle egzersizin yoğunluğu kişinin fiziksel kapasitesine göre belirlenmeli, hareketler kontrollü şekilde uygulanmalı ve programın başlangıç ile bitiş aşamaları ihmal edilmemeli.
EGZERSİZ SIRASINDA AĞRI OLURSA NE YAPILMALI?
Egzersiz sırasında ortaya çıkan ağrı, vücudun dikkat edilmesi gereken uyarılarından biri. Her ağrı ciddi bir sağlık sorunu anlamına gelmese de ağrıya rağmen hareketi zorlayarak sürdürmek doğru bir yaklaşım değil.
Ağrının nerede ortaya çıktığı, nasıl hissedildiği ve hangi hareket sırasında başladığı dikkatle gözlemlenmeli. Özellikle egzersiz sırasında veya sonrasında ağrıyla birlikte farklı belirtilerin ortaya çıkması durumunda daha dikkatli olunması gerekiyor.
Ağrıya eşlik eden uyuşma, güç kaybı, şişlik veya morarma gibi belirtiler görülürse sağlık değerlendirmesi alınmalı. Bu belirtilerin nedeninin belirlenmesi, uygun yaklaşımın planlanması açısından önem taşıyor.
DOĞRU EGZERSİZ PROGRAMI NASIL HAZIRLANMALI?
Egzersizden beklenen faydanın sağlanabilmesi için programın kişiye uygun olması gerekiyor. Hareketlerin türü, yoğunluğu ve uygulanma biçimi belirlenirken kişinin fiziksel kapasitesi ve mevcut sağlık sorunları göz önünde bulundurulmalı.
Daha önce egzersiz yapmamış kişilerin yoğun hareketlerle başlamaması, hareketleri kontrollü biçimde uygulaması ve fiziksel kapasitesini kademeli olarak geliştirmesi önem taşıyor. Devam eden ağrı veya hareket kısıtlılığı bulunan kişilerin ise egzersiz programını kendi başına belirlemek yerine uygun sağlık değerlendirmesi yaptırması gerekiyor.
Fizyoterapist Canan Darıcı Mehlepçi’nin TÜRKİNFORM’a yaptığı değerlendirme, egzersizde önemli olanın yalnızca hareket etmek değil, doğru hareketi kişinin ihtiyaçlarına uygun yoğunlukta ve kontrollü biçimde uygulamak olduğunu ortaya koyuyor.
Sağlıklı bir yaşam için düzenli egzersiz kadar vücudun verdiği sinyalleri dikkate almak, ısınma ve soğuma aşamalarını ihmal etmemek ve gerektiğinde uzman desteğine başvurmak da önem taşıyor.
