Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), yalnızca dikkat dağınıklığıyla sınırlı olmayan nörogelişimsel bir durum olarak günlük yaşamın birçok alanını etkileyebiliyor. İşlerin sürekli ertelenmesi, unutkanlık, zaman yönetiminde yaşanan sorunlar ve sosyal ilişkilerde ortaya çıkan iletişim güçlükleri, DEHB'nin en sık görülen etkileri arasında yer alıyor. Peki, bu belirtiler günlük yaşamı nasıl etkiliyor? Uzmanlar, doğru tanı ve kişiye uygun yöntemlerle bu güçlüklerin yönetilebildiğini belirtiyor.
GÜNLÜK YAŞAMDA HANGİ SORUNLAR ORTAYA ÇIKIYOR?
DEHB'li bireyler görevleri planlamakta, başladıkları işleri tamamlamakta ve zamanı verimli kullanmakta zorlanabiliyor. Randevuların unutulması, eşyaların sık kaybedilmesi, işlerin son ana bırakılması ve sorumlulukların aksaması hem eğitim hem de iş yaşamını etkileyebiliyor. Dürtüsel davranışlar ve ani tepkiler ise aile, arkadaşlık ve çalışma hayatında yanlış anlaşılmalara neden olabiliyor. Bu durum, zamanla stres düzeyinin yükselmesine ve özgüvenin olumsuz etkilenmesine yol açabiliyor.
DEHB'NİN ETKİLERİ NASIL AZALTILABİLİR?
Uzmanlara göre erken tanı, doğru tedavi ve günlük yaşamı kolaylaştıran stratejiler DEHB'nin etkilerini azaltmada önemli rol oynuyor. Günlük plan hazırlanması, görevlerin küçük parçalara ayrılması, hatırlatıcı uygulamaların kullanılması ve düzenli rutin oluşturulması sorumlulukların daha kolay yönetilmesine katkı sağlayabiliyor. Aile ve yakın çevrenin bilinçli yaklaşımı da süreci destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.
UZMAN KİŞİYE UYGUN STRATEJİLERİN ÖNEMİNİ ANLATTI
Klinik Psikolog İlayda Kutevu, doğru tanı, uygun tedavi ve çevrenin desteğiyle DEHB'li bireylerin eğitim, iş ve sosyal yaşamlarında başarılı olabileceklerini belirtti. Kutevu, önemli olanın kişiyi değiştirmeye çalışmak değil, beyninin çalışma biçimine uygun stratejiler geliştirmek olduğunu ifade etti.
NELER YAPILABİLİR?
DEHB'nin günlük yaşama etkilerini azaltmak ve sorumlulukları daha kolay yönetebilmek için şu yöntemler uygulanabilir:
- Günlük yapılacak işleri ajanda, takvim veya dijital uygulamalarla planlayın.
- Büyük işleri küçük ve yönetilebilir adımlara bölün.
- Alarm ve hatırlatıcıları kullanarak önemli tarih ve görevleri takip edin.
- Dikkat dağıtıcı unsurların az olduğu bir çalışma ortamı oluşturun.
- Günlük uyku, yemek ve çalışma saatlerini mümkün olduğunca düzenli hale getirin.
- Sık kullanılan eşyalar için sabit yerler belirleyerek unutkanlığın önüne geçin.
- Zaman yönetimini kolaylaştıracak planlama tekniklerinden yararlanın.
- Aile, öğretmen ve iş arkadaşlarıyla açık iletişim kurarak ihtiyaç duyduğunuz desteği paylaşın.
- Belirtiler günlük yaşamı belirgin şekilde etkiliyorsa ruh sağlığı uzmanına başvurarak uygun değerlendirme ve tedavi sürecini başlatın.
