ABD Başkanı Donald Trump'ın, F-35 savaş uçağı motoru F-110'u Türkiye'ye satmak için Kongre onayını baypas etme girişimi, ABD hükümeti içinde ciddi bir gerilim yarattı. Normalde bu tür büyük dış askeri satışların gerçekleştirilmesi için Kongre'deki kilit komitelerin onayı şart olmakla birlikte, Trump bu kuralı çiğneyerek Türkiye'ye satış yapmaya çalışıyor ve bu durum Kongre'de öfkeyle karşılanıyor.
S-400 ALIMI SONRASI YAPTIRIM
Demokrat Milletvekili Gregory Meeks, Türkiye'nin 2017’de Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini elinde bulundurmasının ve bölgedeki rolüyle ilgili çekinceleri gerekçe göstererek satışı engellemişti. 2020 yılında Kongre tarafından çıkarılan yasa, Türkiye tüm S-400 sistemlerini kaldırana ve yeni bir Rus sistemi almayacağına dair taahhütte bulunana kadar F-35 programına dönüşünü yasaklıyor. Bu durum, Türkiye'nin S-400 alımı sonrasında ABD tarafından savunma sanayisine yönelik yaptırımların uygulanmasına ve Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasına yol açmıştı.
KONGRE ÜYELERİ SURİYE VE KIBRIS'I BAHANE EDİYOR
ABD'li yetkililer, S-400 sisteminin, F-35’lerin radar ve diğer kritik teknolojileri hakkında veri toplayarak bu bilgileri Rusya’ya iletmesinden endişe duyuyor. Meeks'in açıklamalarına göre, ayrıca Türkiye'nin Suriye'deki faaliyetleri, Yunanistan ile yaşanan gerginlikler ve Güney Kıbrıs’a savaş uçağı gönderme kararı da satışın durdurulmasının arkasındaki sebepler arasında yer alıyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD'ye yaptırımların kaldırılması ve Türkiye’nin F-35 programına geri dönmesi talebinde bulunmuş, Trump da geçen yıl bu talebi değerlendirdiğini belirtmişti. Ancak Kongre üyeleri yönetimin bu satış hamlesini, Türkiye’ye F-35 satışına yönelik muhalefeti aşma girişimi olarak yorumluyor.
KAAN'A JET MOTORU
Satış, Türkiye'nin geliştirmekte olduğu milli muharip uçak KAAN’da gelecekte kullanılması planlanan F-110 jet motorlarının tedarikini kapsıyor. Türkiye, dünyadaki en büyük ikinci F-16 filosuna sahip ve bu motorları halihazırda kullanıyor, ayrıca lisans kapsamında parçalarını yerli olarak üretiyor.
Foreign Policy Research Institute Başkanı Aaron Stein, F-110 motorlarının diğer ülkelere satışının sorun yaratmadığını ancak Türkiye söz konusu olduğunda Kongre’deki güvenlik endişelerinin ilişkileri karmaşıklaştırdığını belirtiyor. Trump'ın atadığı ve Orta Doğu politikasında aktif rol alan ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack, bu çıkmazın aşılması için çalışmalar yapıyor.
NATO'NUN İKİNCİ BÜYÜK ORDUSU
Türkiye'nin NATO içerisindeki stratejik önemi de göz ardı edilmiyor. NATO’nun en büyük ikinci ordusu olması ve bölgedeki jeopolitik rolü nedeniyle, Türkiye ABD için kritik bir ortak konumunda. Özellikle İran ile çatışmalar sırasında Türkiye'nin ateşkes müzakerelerinde arabuluculuk yapması ve NATO hava savunmasının Türkiye’yi İran balistik füzelerine karşı koruması, Türkiye’nin önemini artırıyor. Ancak Türkiye'deki iç siyasi gelişmeler, örneğin bazı siyasetçilerin tutuklanması ve belediyelere kayyum atanması Batılı ülkelerde rahatsızlık yaratıyor. Buna rağmen Türkiye’nin askeri gücü ve bölgedeki istikrarlı rolü, bu sorunların gölgede kalmasına neden oluyor.
Eski İstihbarat ve Güvenlik İşleri Genel Müdür Yardımcısı Alper Coşkun, liderler arasındaki samimi diyalogların bile iki ülke arasındaki yapısal sorunları tamamen çözmediğini vurguluyor. Trump'ın Temmuz ayında NATO zirvesi için Ankara'yı ziyaret etmesi beklenirken, bu ziyaretin iki ülke ilişkilerinde nasıl bir etki yaratacağı merakla bekleniyor.
