Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) 15. Genel Kurulu, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te “Yapay Zekâ ve Teknolojik İlerleme Çağında Türk Dünyasında Parlamentolar Arası İş Birliği” temasıyla başladı. Genel Kurul öncesinde düzenlenen aile fotoğrafında Türk devletlerinin parlamento başkanları aynı karede buluştu.
KKTC Cumhuriyet Meclisi Başkanı Ziya Öztürkler, fotoğraf çekiminde TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Azerbaycan Milli Meclisi Başkanı Sahibe Gafarova, Kazakistan Kurultay Başkanı Aybek Dadebay, Kırgızistan Parlamentosu Başkanı Marlen Mamataliyev ve Özbekistan Ali Meclisi Senato Başkanı Tanzila Narbayeva ile birlikte yer aldı.
Kırgızistan’ın ev sahipliğindeki Genel Kurul, Irıs Ordo Sarayı’nda yapılıyor. Toplantıya TÜRKPA Genel Sekreteri Büyükelçi Ramil Hasan ve TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Rayev de katıldı. Görüşmelerde parlamentolar arasındaki dayanışmanın geliştirilmesi, dijital dönüşüm ve yapay zekânın yasama çalışmalarında kullanılması öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor.
TÜRKPA 15. GENEL KURULU’NDA DİJİTAL DÖNÜŞÜM GÜNDEMDE
Açılış konuşmasını yapan Kırgızistan Meclis Başkanı Mamataliyev, parlamentoların Türk devletleri arasındaki iş birliğini güçlendirmede önemli sorumluluk taşıdığını söyledi. Ortak çalışmaların tarihî ve kültürel yakınlıkla sınırlı kalmaması, vatandaşların günlük yaşamına katkı sağlayacak adımlara dönüşmesi gerektiğini belirtti.
Mamataliyev, dijital dönüşüm ve yapay zekâ alanlarında yasal altyapının güçlendirilmesini, ulaştırma ve ekonomi iş birliğinin geliştirilmesini önerdi. Eğitim, bilim, kültür ve insani konularda parlamenter diplomasinin de daha etkin kullanılmasını istedi.
Türk devletleri arasındaki karşılıklı güven ve ortak çıkarlara dayalı iş birliğinin önemine değinen Mamataliyev, dünyadaki jeopolitik ve ekonomik değişimlerin ulaştırma koridorları, enerji ve gıda güvenliğini daha önemli hale getirdiğini kaydetti.
KIRGIZ PARLAMENTOSU ELEKTRONİK ÇALIŞMA MODELİNE GEÇTİ
Kırgızistan’ın dijitalleşme çalışmalarını anlatan Mamataliyev, kamu hizmetlerinin dijital ortama taşındığını ve Kırgız parlamentosunun da kâğıt belge kullanımını bırakarak elektronik çalışma düzenine geçtiğini bildirdi. Bir sonraki hedefin “akıllı dijital parlamento” modelini geliştirmek olduğunu söyledi.
Parlamentoda yapay zekâ destekli uygulamaların kullanılmaya başlandığını aktaran Mamataliyev, bu çözümler arasında meclis çalışmalarına dair bilgilendirici içerikler hazırlayan sanal sunucuların da bulunduğunu ifade etti. Ülkede modern bir halk kabul merkezinin açıldığını ve yasaları analiz etmek üzere “nöro hukukçu” sisteminin geliştirildiğini de belirtti.
ORTAK MODEL KANUN ÖNERİSİ
Mamataliyev, TÜRKPA üyesi ülkelerin parlamentoları arasında dijital uygulamalar ve yapay zekâ konusunda deneyim paylaşımı yapılması çağrısında bulundu. Ülkelerin hukuk sistemleri arasındaki farklılıkların gözetilmesi gerektiğini vurgulayan Mamataliyev, ulusal mevzuatın hazırlanmasında TÜRKPA model kanunlarından yararlanılmasını önerdi.
Model kanunların ülkelerin mevzuatına nasıl yansıdığının izlenmesi için düzenli bir geri bildirim mekanizması kurulmasını isteyen Mamataliyev, uygulama bilgilerinin TÜRKPA bünyesinde toplanıp analiz edilmesi gerektiğini söyledi. Genel Kurul, Türk dünyasında parlamentolar arası iş birliğinin geliştirilmesine yönelik görüşmelerle devam ediyor.
