Yaz aylarında şehir merkezlerinde ölçülen sıcaklıklar, kırsal bölgelere göre 5 ila 10 derece daha yüksek olabiliyor. Asfalt yollar, beton binalar ve yoğun araç trafiği gün boyunca ısıyı depolayarak gece saatlerinde bile havanın serinlemesini engelliyor.
Konuyu Türkinform’a değerlendiren nöroloji uzmanı Ayten Yılmaz, bu durumun yalnızca sıcak hissedilmesiyle kalmadığını aynı zamanda beynin çalışma düzenini de doğrudan etkilediğini söylüyor.
ISIYI DENGELEYEMİYOR
Yılmaz, beynin insan vücudunun en hassas organlarından biri olduğunu ve sıcaklık değişimlerine karşı oldukça duyarlı çalıştığını belirtiyor. Yüksek sıcaklıkta vücut, önceliği hayati organları korumaya veriyor. Terleme ve damarların genişlemesiyle vücut ısısı düşürülmeye çalışılırken, beynin enerji kullanımında da değişiklikler meydana geliyor. Bu süreçte özellikle dikkat, konsantrasyon ve hızlı düşünme gerektiren görevlerde performans düşüşü görülebiliyor.
Yılmaz, sıcak havalarda insanların daha çabuk hata yapmasının, dikkatlerinin daha kolay dağılmasının ve karar verme süreçlerinde zorlanmasının temel nedenlerinden birinin bu durum olduğuna dikkat çekiyor.
HAFIZAYI ETKİLİYOR MU?
İnsan beyni üzerinde son dönemde yapılan araştırmaları hatırlatan Yılmaz, aşırı sıcak günlerde öğrencilerin sınav performanslarında ve çalışanların üretkenliğinde belirgin düşüşler yaşanabildiğini belirtiyor.
Beynin öğrenme ve hafıza merkezlerinden biri olan hipokampus, sıcaklık stresinden olumsuz etkilenebiliyor. Uzun süre sıcak ortamlarda bulunmak, kısa süreli hafızada zayıflama, bilgi işleme hızında yavaşlama, yeni bilgi öğrenmede güçlük, dikkat süresinde kısalma gibi sonuçlara yol açabiliyor.
RUH SAĞLIĞINA DİKKAT!
Yılmaz, sıcak havaların yalnızca bilişsel fonksiyonları değil, duygusal dengeyi de etkilediğinin altını çizerek, yüksek sıcaklıklarda uyku kalitesinin bozulması, vücudun stres hormonlarını artırabildiğini ifade ediyor. Sinirlilik, tahammülsüzlük, kaygı artışı, duygu durum dalgalanmaları, öfke kontrolünde zorlanma gibi sonuçları olabileceği ifade ediliyor.
YAŞLILAR VE ÇOCUKLARDA RİSK BÜYÜK
Uzmanlara göre şehir sıcaklarının beyin üzerindeki etkileri herkeste görülebilse de bazı gruplar daha savunmasız durumda bulunuyor. Özellikle 65 yaş üzerindeki bireyler, çocuklar, kronik hastalığı olanlar, nörolojik hastalıklara sahip kişiler, açık havada çalışanlar yüksek sıcaklıklardan daha fazla etkilenebiliyor.
Yaş ilerledikçe vücudun sıcaklığı düzenleme kapasitesinin azalması, beyin üzerindeki yükü artırabiliyor.
NE YAPMALI?
Nörolog Ayten Yılmaz, sıcak havaların beyin üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak için şu önerilerde bulunuyor:
-Gün içinde yeterli su tüketmek.
-Öğle saatlerinde doğrudan güneş altında kalmamak.
-Ev ve iş ortamlarını mümkün olduğunca serin tutmak.
-Düzenli uyku saatlerine dikkat etmek.
-Ağır fiziksel aktiviteleri sabah veya akşam saatlerine bırakmak.
-Yeşil alanlarda zaman geçirmek ve gölgelik bölgeleri tercih etmek.
