Yozgat’ın Sorgun ilçesine bağlı Çiğdemli Kasabası’nda yıllardır yaşatılan “ekmek ocağı” geleneği, geçmişten günümüze uzanan hikâyesiyle dikkat çekiyor. Halk arasında Molla Ali’nin eski evi olarak bilinen mekân, askere gidecek gençlerin yemek yiyerek uğurlandığı özel bir yer olarak görülüyor.
Kasabada anlatılanlara göre geleneğin kökeni, 1914 yılında yaşandığı belirtilen bir olaya dayanıyor. Seferberlik döneminde askere giden yaklaşık 80 kişi arasında, bu evden uğurlanan üç kardeşin de bulunduğu ve üçünün de sağ salim geri döndüğü anlatılıyor. Bu olayın ardından ev, yöre halkı tarafından özel bir anlam yüklenen bir mekâna dönüştü.
Zamanla askere gidecek gençlerin yola çıkmadan önce bu evde ekmek yemesi gelenek hâline geldi. Bugün de sürdürülen uygulama, kasabanın kültürel hafızasında önemli bir yer tutuyor.
YOZGAT’TAKİ EKMEK OCAĞI GELENEĞİ NASIL ORTAYA ÇIKTI?
Nüfusu 2 bin 271 olan Çiğdemli Kasabası’nda bulunan ev, yöre halkı tarafından “ekmek ocağı” olarak anılıyor. Anlatılara göre Birinci Dünya Savaşı yıllarında bölgedeki birçok aile kayıplar yaşarken, Molla Ali’nin bu evden askere gönderilen üç oğlunun da sağ salim dönmesi dikkat çekti.
Bu olayın ardından kasaba sakinleri, askere gidecek gençlerin de aynı evden ekmek yiyerek uğurlanmasını istemeye başladı. Yıllar içinde gelenek hâline gelen uygulama, aileler ve kuşaklar tarafından yaşatılmaya devam etti.
“BURADAN HER ASKER DEVRİSİ YEMEK ALIR, LOKMA YER”
Kasaba sakinlerinden 68 yaşındaki Faruk Çelik, Molla Ali’nin eski evini göstererek geleneğin geçmişini anlattı.
Çelik, evin geçmişte savaşa giden askerlerin sağ salim dönmesiyle anıldığını belirterek, “Konuştuğumuz yer Molla Ali'nin eski evleri. Tarihe göre buradan Yemen'e gidenler, harbe gidenler sağ salim döndü. Dönmüş, onun şimdi bura ocak olarak kabul ediliyor. Evlatlar da, torunlar da aynı töreyi devam ettiriyor. Buradan her asker devresi yemek alıyor, lokma yiyor, gidiyor” dedi.
1984’TE ASKERE GİDENLER DE GELENEĞİ SÜRDÜRDÜ
Çiğdemli Kasabası’nda doğup büyüyen 63 yaşındaki Birol Palabıyık da 1984 yılında askere gitmeden önce ekmek ocağından yemek yediğini anlattı.
Doğuda görev yaptığını ve askerlik hizmetinin ardından kasabasına sağ salim döndüğünü belirten Palabıyık, geleneğin günümüzde de devam ettiğini söyledi.
Palabıyık, “1984 yılında askere gittim. Bu ocaktan ekmek yedim. Ve doğuda da görev yapmama rağmen sağ salim çıktım, geri kasabama geldim. Bu ocak her kim yemek yer de giderse bir inanca göre sağ salim çıkıp buraya gelmektedir. Komşular genellikle gençlerimiz askere giderken buradan bir lokma da yemek olsa yiyip gitmektelerdir. Sağ salim de gelmektelerdir” ifadelerini kullandı.
ARAŞTIRMACI YAZAR OSMAN KARACA GELENEĞİN HİKÂYESİNİ ANLATTI
Araştırmacı yazar Osman Karaca da Yozgat çevresinde yaptığı araştırmalar sırasında Çiğdemli Kasabası’ndaki ekmek ocağının hikâyesini öğrendiğini belirtti.
Bir gazinin hayatını araştırırken kasaba halkının kendisine bu gelenekten söz ettiğini aktaran Karaca, uygulamanın Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı yıllarına dayandığının anlatıldığını ifade etti.
Karaca, yöre halkının kendisine aktardığı hikâyeyi şu sözlerle anlattı:
“Yozgat çevrelerinde araştırma yaparken Çiğdemli Kasabası'na da gittim. Orada bir gazinin hayatını araştırırken dediler ki bana, ‘Bizim bir ekmek ocağımız var.' Ekmek ocağının hikâyesi ne, dedim. Dediler ki, 1. Dünya Savaşı'na ve Kurtuluş Savaşı'na katılan askerlerden hemen hemen her evden şehit verirken bu ocaktan şehit verilmemiş. Bunun üzerine köyden askere gidenler, ‘Bu evin askerleri sağ salim döndü. Buradan ekmek yersek biz de sağ salim döneriz.' düşüncesiyle oradan ekmek yemeden askere gitmemişler. Zaten bizde şöyle bir şey vardır. Askere gideni davet ederler. Onlar da bunu ritüel hâline getiriyorlar ve burası ekmek ocağı olarak anılıyor.”
KORE SAVAŞI’NA GİDEN ASKERLER İÇİN DE ANLATILDI
Geleneğin sonraki yıllarda da devam ettiğini belirten Karaca, Kore Savaşı’na katılan askerlerin de sağ salim döndüğünün anlatıldığını söyledi.
Karaca, kasabada bu gelenekle ilgili anlatıların kuşaktan kuşağa aktarıldığını belirterek, “Kore'ye giden askerler var. Bunlar da sağ salim dönmüşler. Terörde de şehit vermemiş aynı şekilde Çiğdemli Kasabamız. Bu şekilde bir ritüel hâline gelmiş. İnşallah Türkiye'mizde de tek bir şehit vermeyiz bundan sonra” dedi.
Çiğdemli Kasabası’nda yaşatılan ekmek ocağı geleneği, askere gidecek gençlerin yemek yiyerek uğurlanmasıyla bugün de sürüyor. Geçmişten aktarılan hikâyelerle anlam kazanan bu uygulama, kasaba halkının ortak kültürel miraslarından biri olmayı sürdürüyor.
