Bugün Ankara’nın en bilinen noktalarından biri olan Anıtkabir’in bulunduğu Rasattepe, 1930’lu yıllarda şehrin yerleşim merkezlerinden uzakta kalan açık bir araziydi. Bölgenin geçmişine ilişkin dikkat çeken ayrıntılardan biri, 19 Ocak 1939 tarihli Ulus gazetesinde yayımlanan yol tarifi oldu. Eski gazetedeki anlatım, Yenişehir’den Gazi Orman Çiftliği yönüne uzanan asfalt yolun Rasattepe ile bağlantısını ortaya koyarken tepeye çıkışın hangi araçlarla yapıldığına ilişkin kesin bilgi bulunmuyor.
RASATTEPE’YE GİDEN YOL ESKİ GAZETEDE ANLATILDI
Rasattepe’nin 1930’lu yıllardaki konumuna ilişkin önemli bilgilerden biri, 19 Ocak 1939 tarihli Ulus gazetesinde yer alıyor.
Araştırmacı Tunç Boran’ın aktardığı gazete tarifine göre Rasattepe, Yenişehir’den Gazi Orman Çiftliği’ne giden asfalt yolun sol tarafında bulunuyordu. Bu bilgi, bugünkü Anıtkabir alanının o dönemdeki ana ulaşım doğrultusunu anlamaya yardımcı oluyor.
Ancak gazetedeki tarif, asfalt yolun doğrudan tepenin zirvesine ulaştığını göstermiyor. Son bölümde hangi güzergahın kullanıldığına dair kesin bir bilgi de bulunmuyor.
ANITKABİR YAPILMADAN ÖNCE TEPENİN ÜZERİNDE NE VARDI?
Rasattepe'nin zirvesinde Anıtkabir inşa edilmeden önce meteorolojik gözlemler için kullanılan birkaç küçük yapı bulunuyordu. Bölgenin adı da burada faaliyet gösteren rasat istasyonundan geliyordu.
Yerli Ankaralılar ise tepedeki tümülüsler nedeniyle bölgeyi Beştepeler olarak adlandırıyordu. Anıtkabir’in resmî tarihçesinde de Frig dönemine ait mezar yapılarının bulunduğu ve inşaat öncesinde arkeolojik kazılar gerçekleştirildiği bilgisi yer alıyor.
1930’LU YILLARDA ANKARA’NIN DIŞINDA KALIYORDU
Bugün yoğun yapılaşmanın ortasında bulunan Rasattepe, 1930’larda Ankara’nın yerleşim alanlarının dışında kalıyordu. Araştırmacı Tunç Boran’ın Afet İnan’dan aktardığı bilgilere göre bölgedeki açık arazilerde askerî tatbikatlar da yapılıyordu.
Bu nedenle bugünkü Anıtkabir çevresindeki mahalleleri ve yolları 1938 yılındaki manzarayla aynı şekilde değerlendirmek mümkün değil. Bölgenin şehirle bağlantısı, o dönemin daha sınırlı yerleşim dokusu içinde şekilleniyordu.
RASATTEPE’NİN ANITKABİR İÇİN SEÇİLMESİ 1939’DA KARARLAŞTIRILDI
Rasattepe’nin Anıtkabir’in yapılacağı yer olarak belirlenmesi 17 Ocak 1939 tarihinde kararlaştırıldı. Dolayısıyla 1938 yılında bölge henüz bir anıtmezar veya ziyaret alanı değildi.
Anıtkabir’in inşası ise 9 Ekim 1944 tarihinde düzenlenen temel atma töreniyle başladı. Bugün başkentin simgelerinden biri olan yapı, uzun süren inşaat çalışmalarının ardından tamamlandı.
RASATTEPE’YE HANGİ ARAÇLA GİDİLDİĞİ BİLİNMİYOR
Eski gazete haberi, Rasattepe’nin Yenişehir ve Gazi Orman Çiftliği arasındaki asfalt yola göre konumunu açıklıyor. Ancak bölgeye düzenli otobüs seferi yapıldığı, at arabası kullanıldığı veya yolculuğun belirli bir sürede tamamlandığı yönünde doğrulanmış bilgi bulunmuyor.
Bu nedenle 1938 yılında Rasattepe’ye hangi araçla ve ne kadar sürede ulaşıldığı konusunda kesin bir ifade kullanılamıyor. Tarihî yol tarifi, bölgenin Ankara içindeki konumunu anlamak açısından önemli bir belge niteliği taşıyor.
