Eskişehir'de yetkili serviste çalışan beyaz eşya teknisyeni Mert Can Kurna, ayda yaklaşık 300 ila 350 cihaza hizmet verdiğini Türkinform'a anlattı. Kurna, servise gelen her on üründen sekizinin onarıma uygun çıktığını söyledi.
Mesleğe 14 yaşında yaz tatillerinde çıraklık yaparak başladığını, 2021'den bu yana usta unvanıyla çalıştığını belirtti. Meslekteki on dördüncü yılında olduğunu ekledi.
Ağırlıklı olarak beyaz eşyaya baktığını, serviste elektronik küçük ev aletlerinin de onarıldığını aktardı.
Mesleğe yeni girenlerin uyum döneminde zorlandığını söyledi. Sektöre adım atan kişinin teknisyen olarak değil lojistik personel olarak işe başladığını, işin bedenen ağır geldiğini anlattı. "Z kuşağı maalesef ki bu sektörde yetişemiyor" dedi.
ARIZALARIN ÇOĞU ARIZA DEĞİL
Kurna, sahada karşılaştığı sorunların büyük bölümünü gerçek arıza saymadığını söyledi. Montaj hatalarını, kullanım bilgisi eksikliğini ve kullanım hatasından doğan sorunları üç ana başlık olarak sıraladı.
Sorunun en sık görülen biçimini cihazın kapasitesinin aşılması olarak tanımladı. Kapasitenin üzerinde çalıştırılan cihazların ömrünün kısaldığını belirtti.
Kapasite aşımı günlük kullanımda çoğu zaman fark edilmez. Çamaşır makinesine etiketinde yazan kilogramın üzerinde yük konulması, buzdolabının raflarının hava dolaşımını kapatacak biçimde doldurulması ve kurutma makinesinin arka arkaya çalıştırılması aynı sonucu doğurur. Cihaz görevini yerine getirir, ancak motor, rulman ve kompresör tasarlandığından daha ağır çalışır.
Montaj hatası ise ilk günden başlar. Yıkayıcı cihazlarda nakliye cıvatalarının sökülmemesi, su giriş ve tahliye hortumunun yanlış bağlanması ve cihazın terazisinin ayarlanmaması en sık rastlanan durumlar arasında yer alır.
Montajı yapan teknisyenin anlattığı kurallara uyulmasının ve kullanım kılavuzunu okuma alışkanlığı edinilmesinin sorunların çoğunu ortadan kaldırdığını söyledi.
Kılavuz her cihazla birlikte verilir. Türkiye'de satılan ürünlerde Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzu bulundurulması zorunlu tutulur.
Erken müdahale edilmediği için kurtarılamayan cihazlarla da karşılaştığını aktardı. Küçük bir belirtinin geciktirilmesi hâlinde onarımın mümkün olmaktan çıktığını kaydetti. Ses değişimi, titreşim artışı ve su sızıntısı gibi belirtiler çoğu zaman haftalar önce ortaya çıkar.
Kurna, eylül ayından itibaren servise gelen cihaz türünün değiştiğini söyledi. Mutfakta kullanılan küçük aletlerin ve beyaz eşyaların yoğunlaştığını belirtti.
Artışın en belirgin olduğu grubu yıkayıcı cihazlar olarak tarif etti. Çamaşır ve bulaşık makineleri okulların açılmasıyla birlikte daha sık çalıştırılır.
Kış aylarında tablonun bir kez daha değiştiğini anlattı. "Kış aylarında genellikle kombi arızaları artış gösteriyor" dedi.
Isıtıcı ve kombi arızalarında tek bir nedeni öne çıkardı. Kurna'ya göre asıl sorun cihazın kendisinde değil, düzenli bakımın yapılmamasında.
Kombide bakım yılda bir kez yapılır ve ısıtma sezonu açılmadan önceki haftalar yoğun geçer. Sezon başladıktan sonra randevu bulmak zorlaşır.
UZMANINDAN UZATMA KABLOSU UYARISI
Kurna, bazı cihazların doğrudan prize takılması gerektiğini vurguladı. "Soğutucular, elektrikli su ısıtıcısı ve kurutma makineleri kesinlikle uzatma kabloları ve çoklu priz ile kullanılmamalıdır" dedi.
Üç cihazın ortak özelliği yüksek güç çekmeleri. Uzatma kablosu ve çoklu priz, üzerinden geçen akım arttıkça ısınır.
Cihazın artık kullanılmaması gerektiğini gösteren işaretleri de sıraladı. Koku, fiziksel hasar ve fişteki yanık izlerini uyarı sinyali olarak tanımladı.
Böyle bir belirti görüldüğünde cihazın fişten çekilmesi ve servise haber verilmesi gerekir.
PARÇA NEREDEN GELİYOR?
Kurna, çalıştığı yerin yetkili servis olduğunu söyledi. Farkı dört başlıkta anlattı.
Orijinal parça kullanıldığını, takılan parçaya garanti verildiğini ve ürünün marka gamında aynı fiyatlandırmanın uygulandığını belirtti. Verilen tüm hizmetlerin elektronik ortamda belgelerle kayıt altına alındığını, kaydın müşteri haklarını genişlettiğini ekledi.
Elektronik kayıt, hangi parçanın ne zaman değiştiğinin sonradan görülmesini sağlar.
Firmaya bağlı çalıştıkları için parça sıkıntısının yok denecek kadar az olduğunu söyledi. Aranan parça kendi depolarında bulunmadığında sırayla bölge deposuna ve merkez depoya başvurduklarını, oradan da çıkmazsa diğer servislerle takas yaptıklarını anlattı.
Tedarik zincirinin bittiği tek nokta var. Kurna, yasal kullanım süresi dolmuş ürünlerde parça temin etme zorunluluklarının bulunmadığını, öyle ürünlerde hizmet ücreti de almadıklarını belirtti.
GARANTİDE DEĞİŞİM NEDEN OLMUYOR?
Kurna, garanti kapsamındaki üründe parça ve işçilik üretici tarafından karşılandığı için müşteriye ayrıca maliyet bilgisi vermediklerini söyledi.
Müşterilerin en çok bilmediği konuyu ise farklı bir yere koydu. Kurna'ya göre eksik bilinen şey tüketicinin kendi hakları değil, servisin yükümlülüğü.
Ürün garanti kapsamındaysa servisin hizmet vermek zorunda olduğunu, "onarım istemiyorum, değiştirin" talebinin karşılanmadığını anlattı. Değişim için uygun şartların oluşması gerektiğini vurguladı.
Çamaşır makinelerinde sık görülen bir durumu da kapsam dışında tuttuklarını söyledi. Makineye yabancı cisim kaçması garanti kapsamına alınmıyor.
Anlatılanların mevzuatta karşılığı var. Ticaret Bakanlığı'nın yayımladığı Garanti Belgesi Yönetmeliği, kullanım kılavuzuna aykırı kullanımdan doğan arızaları garanti dışında tutuyor.
Aynı yönetmelik değişim, bedel iadesi ve indirim haklarını üç şarta bağlıyor. Malın garanti süresi içinde yeniden arızalanması, azami tamir süresinin aşılması ya da onarımın mümkün olmadığının raporla belirlenmesi gerekiyor.
Azami tamir süresi 20 iş günü. Garanti süresi içinde arıza 10 iş gününde giderilmezse üretici ya da ithalatçı, onarım tamamlanana kadar benzer özellikte başka bir mal vermek zorunda.
Tüketicilerin çoğu ikinci hakkı bilmiyor.
Asgari garanti süresi iki yıl ve malın tüketiciye teslim tarihinden başlıyor. Onarımda geçen süre garanti süresine ekleniyor, değiştirilen parçaya en az altı ay garanti veriliyor.
Yönetmeliğin ekinde kullanım ömrü de belirlenmiş durumda. Buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, fırın, klima, elektrikli süpürge ve televizyonda süre 10 yıl olarak geçiyor.
Kullanım hatası iddiasına itiraz yolu açık. Tüketici, düzenlenen rapora karşı tüketici hakem heyetine başvurur.
ONARIM KARARINI MÜŞTERİ VERİYOR
Cihazın onarılıp onarılmayacağına dair soruda Kurna, kullandıkları ölçütleri sıraladı. Onarım maliyetiyle yeni ürünün fiyatını karşılaştırdıklarını, cihazın yıpranma durumunu değerlendirdiklerini ve müşterinin mevcut üründen beklediğiyle yeni üründen bekleyeceğini yan yana koyduklarını anlattı.
Kararın kendilerine ait olmadığını özellikle belirtti. Kurna, tercihi müşteriye bıraktıklarını ve yönlendirici hiçbir yorum yapmadıklarını söyledi.
Mesleğin en çok değişen tarafını da arıza tespitinde gördü. Eskiden tecrübeye ve teknik ölçüme dayanan tespitin yerini ekrandaki hata kodları aldı, hatayı bulan ayrı cihazlar kullanılıyor.
İkinci değişiklik onarımın kendisinde. Kurna, artık parçanın tamir edilmediğini, doğrudan değiştirildiğini kaydetti.
